V KZ 4/20

Sąd Najwyższy2020-05-13
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
kasacjasąd najwyższywarunkowe umorzeniepodstawa prawnaniedopuszczalnośćzażaleniekodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy zmienił zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji, wskazując prawidłową podstawę prawną, ale utrzymując w mocy odmowę przyjęcia kasacji z uwagi na niedopuszczalność środka zaskarżenia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie obrońcy na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Okręgowego odmawiające przyjęcia kasacji. Kasacja dotyczyła wyroku utrzymującego w mocy warunkowe umorzenie postępowania karnego. Sąd Najwyższy uznał, że zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji było co do istoty trafne, ponieważ kasacja na korzyść mogła być wniesiona tylko w ściśle określonych przypadkach, które nie zaistniały. Zmieniono jednak podstawę prawną zarządzenia, wskazując właściwe przepisy.

Sprawa dotyczyła zażalenia obrońcy oskarżonego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w W., które odmówiło przyjęcia kasacji od wyroku utrzymującego w mocy warunkowe umorzenie postępowania karnego. Obrońca zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego. Sąd Okręgowy odmówił przyjęcia kasacji, powołując się na art. 523 § 1 k.p.k., wskazując, że nie zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, stwierdził, że odmowa przyjęcia kasacji była co do istoty trafna, jednakże wadliwie oparto ją na podstawie prawnej. Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k., kasacja na korzyść może być wniesiona jedynie w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia, chyba że zachodzą przesłanki z art. 439 k.p.k. lub art. 521 k.p.k. W niniejszej sprawie wyrok sądu odwoławczego jedynie utrzymał w mocy warunkowe umorzenie, a zarzuty kasacji nie dotyczyły uchybień z art. 439 k.p.k. W związku z tym kasacja była niedopuszczalna z mocy ustawy. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone zarządzenie w ten sposób, że za jego podstawę prawną przyjął art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k., a w pozostałej części utrzymał je w mocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie powinno zostać zmienione w zakresie podstawy prawnej, ale utrzymane w mocy co do rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że nawet jeśli zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji zostało oparte na niewłaściwym przepisie, ale samo rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem (kasacja była niedopuszczalna z mocy ustawy), należy zmienić podstawę prawną, a nie uchylić zarządzenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zarządzenia w zakresie podstawy prawnej i utrzymanie w mocy w pozostałej części

Strona wygrywająca

Oskarżony (w zakresie utrzymania odmowy przyjęcia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
S. H.osoba_fizycznaoskarżony
A. M.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny

Przepisy (15)

Główne

k.p.k. art. 530 § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do odmowy przyjęcia środka zaskarżenia.

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do zmiany lub uchylenia orzeczenia.

k.p.k. art. 523 § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa warunki dopuszczalności kasacji na korzyść oskarżonego.

k.p.k. art. 523 § 4

Kodeks postępowania karnego

Wyłącza ograniczenia z § 2 w określonych sytuacjach.

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523 § 1

Kodeks postępowania karnego

Pierwotnie błędnie wskazany jako podstawa odmowy przyjęcia kasacji.

k.k. art. 212 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 213 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 66 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 67 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 9 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 521

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zażalenie obrońcy jest zasadne w zakresie kwestionowania trafności oparcia zaskarżonej decyzji procesowej na przepisie art. 523 § 1 k.p.k. Kasacja na korzyść jest niedopuszczalna z mocy ustawy, gdy sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok warunkowo umarzający postępowanie, a zarzuty kasacji nie dotyczą uchybień z art. 439 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Domaganie się uchylenia zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji zamiast jego zmiany w zakresie podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

kasacja na korzyść może być wniesiona jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania kasacja będzie niedopuszczalna z mocy ustawy zaskarżona decyzja procesowa była trafna, choć oparto ją na wadliwej podstawie prawnej

Skład orzekający

Dariusz Kala

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja warunków dopuszczalności kasacji na korzyść oskarżonego, zwłaszcza w kontekście wyroków warunkowo umarzających postępowanie oraz prawidłowego stosowania podstaw prawnych przez sądy niższych instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z kasacją w sprawach karnych, gdzie orzeczono warunkowe umorzenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dopuszczalności kasacji w sprawach karnych, co jest ważne dla praktyków prawa karnego, choć samo rozstrzygnięcie jest techniczne.

Kiedy kasacja jest niedopuszczalna? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KZ 4/20
POSTANOWIENIE
Dnia 13 maja 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala
w sprawie oskarżonego
S. H.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 13 maja 2020 r.
zażalenia obrońcy oskarżonego
na zarządzenie Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w W.
z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt IV WKK (…)
odmawiające przyjęcia kasacji złożonej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w W.
z dnia 1 października 2019 r., sygn. akt IV Ka (…)
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
1. zmienić zaskarżone zarządzenie w ten sposób, że za jego podstawę prawną przyjąć art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k
.
2. w pozostałej części zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt II K (…), Sąd Rejonowy w O., na podstawie art. 66 § 1 k.k. i art. 67 § 1 k.k., warunkowo umorzył postępowanie karne wobec S. H. oskarżonego o czyn z art. 212 § 2 k.k.
Po rozpoznaniu apelacji wywiedzionej od powyższego orzeczenia przez obrońcę oskarżonego, wyrokiem z dnia 1 października 2019 r., sygn. akt IV Ka (…), Sąd Okręgowy w W. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy i orzekł o kosztach procesu.
Od powyższego wyroku kasację wywiódł obrońca oskarżonego, który zaskarżył orzeczenie sądu odwoławczego w całości zarzucając mu „rażące naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że czyn oskarżonego nie stanowi kontratypu opisanego w art. 213 § 2 k.k.” oraz „naruszenie prawa procesowego, w tym art. 4, art. 7, art. 9 § 1 k.p.k. poprzez błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wystarcza do przyjęcia, że oskarżyciel prywatny A. M.  wyrzucał odpady zielone w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami”.
Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt IV WKK (…), Przewodniczący IV Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w W. , na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k., odmówił przyjęcia kasacji.
W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że „zgodnie z treścią art. 523 § 1 k.p.k. – kasacja na korzyść może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca”.
Od powyższej decyzji procesowej, w ustawowym terminie, zażalenie wywiódł obrońca oskarżonego, który zaskarżył ją w całości, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego treść, a to art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k.
W konkluzji, skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia o odmowie przyjęcia kasacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie jest zasadne w tym zakresie, w jakim kwestionuje trafność oparcia zaskarżonej decyzji procesowej na przepisie art. 523 § 1 k.p.k. Skarżący nie ma jednak racji domagając się jej uchylenia. Co do swej istoty zaskarżone zarządzenie jest bowiem trafne.
Przesądza o tym treść przepisu art. 523 § 2 k.p.k., odczytywanego łącznie z art. 523 § 4 k.p.k.
Zgodnie z treścią pierwszej z przywołanych regulacji, kasacja na korzyść może być wniesiona jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Powyższe ograniczenie nie dotyczy jedynie sytuacji, gdy kasacja została wniesiona z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.) oraz w wypadku określonym w art. 521 k.p.k. (tzw. kasacja nadzwyczajna) – art. 523 § 4 pkt 2 k.p.k.
Oznacza to, że w przypadku, gdy nie zostaną spełnione warunki z art. 523 § 2 k.p.k. i jednocześnie
nie zaistnieją okoliczności wskazane w art. 523 § 4 k.p.k.,
kasacja będzie niedopuszczalna z mocy ustawy.
I taki stan rzeczy zaktualizował się w przedmiotowej sprawie. Zaskarżonym orzeczeniem sąd odwoławczy utrzymał bowiem w mocy wyrok warunkowo umarzający postępowanie, a zarzuty kasacji, wywiedzionej przez obrońcę, nie dotyczyły uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.
W zaistniałej sytuacji procesowej, przewodniczący wydziału sądu odwoławczego winien uznać ów środek zaskarżenia za niedopuszczalny z mocy ustawy i odmówić jego przyjęcia, a jako podstawę tej decyzji procesowej należało wskazać art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k., a nie - jak to błędnie uczyniono - art. 530 § 2 k.p.k. w zw.  523 § 1 k.p.k.
Powyższe prowadzi do konkluzji, że zaskarżona decyzja, w zakresie jakim odmawiała przyjęcia kasacji obrońcy oskarżonego, była trafna, choć oparto ją na wadliwej podstawie prawnej.
W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone zarządzenie w sposób wskazany w punkcie 1 sentencji,
a w pozostałej części  zaskarżone zarządzenie utrzymał w mocy (pkt 2 sentencji).
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI