V KZ 12/05

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  25  KWIETNIA  2005  R. 
V KZ 12/05 
 
Skierowane do skazanego oświadczenie obrońcy wyznaczonego z 
urzędu przed wydaniem wyroku przez sąd odwoławczy, że nie stwierdził 
podstaw do wniesienia kasacji nakazuje uznać za kasację pismo skazane-
go złożonego w terminie określonym w art. 524 § 1 zd. 1 k.p.k., jeżeli wyra-
ził on w nim wolę zaskarżenia prawomocnego wyroku i zarzucił rażące na-
ruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na jego treść. 
 
Przewodniczący: sędzia SN H. Gradzik. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Dawida I., skazanego z art. 46 ust. 1 usta-
wy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, po rozpozna-
niu w Izbie Karnej w dniu 25 kwietnia 2005 r., zażalenia Dawida I. na po-
stanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 10 lutego 2005 r., w przed-
miocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o 
doręczenie prawomocnego wyroku 
 
p o s t a n o w i ł   u c h y l i ć   zaskarżone postanowienie. 
 
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 29 grudnia 2004 r. utrzymał w 
mocy wyrok Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 25 sierpnia 2004 r. skazujący 
Dawida I. na łączną karę 4 lat pozbawienia wolności za popełnienie prze-

 
2
stępstw stypizowanych w ustawie z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdzia-
łaniu narkomanii. 
W dniu 3 stycznia 2005 r., obrońca z urzędu, z zachowaniem terminu 
określonego w art. 524 § 1 zd. 2 k.p.k., złożył wniosek o doręczenie wyroku 
z uzasadnieniem na adres kancelarii adwokackiej. Nastąpiło to w dniu 24 
stycznia 2005 r. W dwa dni później obrońca powiadomił skazanego na pi-
śmie, że nie złoży kasacji, gdyż w jego przekonaniu nie zostałaby ona 
uwzględniona. Po zapoznaniu się ze stanowiskiem obrońcy skazany w pi-
śmie wysłanym w dniu 4 lutego 2005 r., do Sądu Apelacyjnego zwrócił się 
o „przywrócenie terminu do złożenia wniosku o odwołanie się od orzecze-
nia wyroku” tegoż sądu, gdyż chce wnieść kasację. Nadmienił, że obrońca 
z urzędu, odmawiając złożenia kasacji, zawiódł jego oczekiwania i postąpił 
wbrew wcześniejszym uzgodnieniom. 
Sąd Apelacyjny uznał pismo skazanego za wniosek o przywrócenie 
terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Po-
stanowieniem z dnia 10 lutego 2005 r. oddalił tenże wniosek. W uzasad-
nieniu stwierdził, że Dawid I. mógł zwrócić się o doręczenie wyroku w ter-
minie oznaczonym w art. 524 § 2 zd. 2 k.p.k., niezależnie od obrońcy, a 
żadna przeszkoda niezależna od niego, nie uniemożliwiła mu dochowania 
terminu. Marginalnie zauważył Sąd Apelacyjny, że uwzględnienie wniosku 
wiązałoby się z potrzebą ustanowienia dla skazanego kolejnego obrońcy z 
urzędu w celu sporządzenia kasacji, co nie znajdowałoby uzasadnienia, 
skoro dotychczasowy obrońca nie znalazł podstaw do jej wniesienia. 
W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego Dawid I. domagał 
się jego zmiany przez orzeczenie o przywróceniu terminu. Wywodził, że 
stanowisko obrońcy z urzędu co do niecelowości zaskarżenia prawomoc-
nego wyroku jest sprzeczne z jego wolą. Wyraził ją wcześniej w rozmowie 
z obrońcą, a ten zapewnił, że sporządzi kasację. Postawa obrońcy unie-
możliwia mu zatem skorzystanie z uprawnienia do wniesienia nadzwyczaj-

 
3
nego środka zaskarżenia, które chciałby realizować już „za pośrednictwem 
prywatnego adwokata”. 
Przy rozpoznaniu zażalenia Sąd Najwyższy miał na uwadze, że 
przepisy art. 118 § 1 i 2 k.p.k. nakładają na organ procesowy powinność 
dokonania oceny znaczenia czynności procesowej strony, niezależnie od 
tego, jak ona sama tę czynność oznaczyła. Dlatego też, po złożeniu przez 
skazanego pisma procesowego w dniu 4 lutego 2005 r., Sąd Apelacyjny 
powinien był rozważyć w pierwszej kolejności, czy istotnie stanowiło ono 
wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności określonej w art. 
524 § 1 zd. 2 k.p.k. Decydującego znaczenia przy tej ocenie należało upa-
trywać w tym, że wniosek o doręczenie wyroku złożył już wcześniej obroń-
ca Dawida I., i dokument ten otrzymał. Dzięki aktywności obrońcy z urzędu, 
który zachował swoje uprawnienia także po uprawomocnieniu się wyroku 
(art. 84 § 1 k.k.), czynności podjęte przez niego na korzyść skazanego wy-
wołały skutki kształtujące jego sytuację procesową. Z dniem doręczenia 
wyroku obrońcy rozpoczął bieg termin 30 dni do wniesienia kasacji przez 
stronę (art. 524 § 1 zd. 1 k.p.k.). Po upływie części tego terminu (10 dni) 
skazany złożył pismo zawierające przytoczone wyżej żądanie. 
W tych warunkach potraktowanie pisma skazanego jako wniosku o 
przywrócenie terminu określonego w art. 524 § 1 zd. 2 k.p.k. było nieade-
kwatne do istniejącej w czasie jego złożenia sytuacji procesowej. Upatry-
wany przez Sąd Apelacyjny cel czynności skazanego został już wcześniej 
osiągnięty. Po doręczeniu stronie wyroku sądu odwoławczego, postępo-
wanie „okołokasacyjne” przeszło w swoje kolejne stadium. Biegł termin do 
złożenia kasacji. Nie zachodziła potrzeba przywrócenia terminu do czynno-
ści, która została skutecznie i w interesie procesowym skazanego dokona-
na przez obrońcę. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o 
doręczenie wyroku sądu odwoławczego (gdyby nawet tak właśnie oznaczył 
go autor pisma), byłby bezprzedmiotowy na tym etapie postępowania. 

 
4
Skierowanie pisma skazanego do rozpoznania jako wniosku o przywróce-
nie terminu nastąpiło zatem z uchybieniem przepisom art. 118 § 1 i 2 k.p.k., 
zaś oddalenie tego wniosku doprowadziło do sytuacji, w której uprawnienie 
skazanego do złożenia kasacji w terminie 30 dni od doręczenia wyroku nie 
było wykorzystywane, mimo możliwości jego zrealizowania. 
Prawidłowe zidentyfikowanie przez Sąd Apelacyjny znaczenia praw-
nego pisma skazanego wymagało uwzględnienia całej jego treści w kon-
tekście stanu procesowego sprawy w dniu jego złożenia. Należy w związku 
z tym zauważyć, że Dawid I. wyraził w swoim piśmie wolę zaskarżenia 
prawomocnego wyroku sądu odwoławczego, wskazując, że zapadł on bez 
ujawnienia dokumentów, które przekazał swemu obrońcy w celu przedło-
żenia temu sądowi  na rozprawie. Twierdził, że mimo zapewnień obrońca 
tego nie uczynił. W przekonaniu skazanego wyrok sądu drugiej instancji 
zapadł z naruszeniem, a w każdym razie z ograniczeniem jego prawa do 
obrony, spowodowanym niewłaściwym wykonaniem obowiązków przez 
obrońcę z urzędu, co w rezultacie mogło mieć wpływ na treść prawomoc-
nego rozstrzygnięcia. 
Tak więc pismo skazanego w swej istocie zawiera wszystkie elemen-
ty skargi kasacyjnej (art. 523 § 1 i 526 § 1 k.p.k.), i takie znaczenie należało 
mu przydać od chwili wniesienia. Skierowane do skazanego oświadczenie 
obrońcy z urzędu, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji nie sta-
nowiło przeszkody w uznaniu za kasację pisma skazanego złożonego w 
terminie określonym w art. 524 § 1 zd. 1 k.p.k., jeśli wyraził on w nim wolę 
zaskarżenia prawomocnego wyroku sądu odwoławczego i zarzucił wyro-
kowi rażące naruszenie prawa mogące mieć wpływ na jego treść. Kasacja 
taka, nie spełniająca warunku formalnego ustanowionego w art. 526 § 2 
k.p.k. nie podlegała oczywiście przyjęciu, lecz samo jej wniesienie obligo-
wało prezesa sądu odwoławczego (przewodniczącego wydziału, upoważ-
nionego sędziego) do wezwania skazanego, w trybie art. 120 § 1 k.p.k., do 

 
5
usunięcia tego braku przez sporządzenie i podpisanie kasacji przez adwo-
kata. W zakreślonym terminie kasację na korzyść skazanego mógłby spo-
rządzić obrońca z wyboru (jego ustanowienie Dawid I. zapowiedział w za-
żaleniu), bądź obrońca z urzędu, jeśli ewentualny wniosek o jego wyzna-
czenie zostałby uwzględniony. Ponowne wyznaczenie obrońcy z urzędu 
nie mogłoby odnosić się do osoby poprzedniego obrońcy z urzędu, gdyż 
jego obowiązek ustawowy działania w tym charakterze ustał z chwilą wy-
dania prawomocnego wyroku, a dalsze czynności dokonane w niniejszej 
sprawie zakończyły się definitywnie przez zakomunikowanie skazanemu, 
że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji. 
Wadliwa ocena znaczenia prawnego pisma Dawida I. z dnia 4 lutego 
2005 r., przyjęta przez Sąd Apelacyjny z naruszeniem zasad wyrażonych w 
art. 118 § 1 i 2 k.p.k., doprowadziła do zablokowania możliwości usunięcia 
braku formalnego tamującego skuteczne zaskarżenie kasacją prawomoc-
nego wyroku sądu odwoławczego. 
Z tych wszystkich motywów Sąd Najwyższy uznał zażalenie za za-
sadne i uchylił zaskarżone postanowienie. W dalszym procedowaniu doty-
czącym pisma Dawida I. z dnia 4 lutego 2005 r. Sąd Apelacyjny będzie 
związany zapatrywaniami prawnymi przedstawionymi wyżej (art. 442 § 3 
k.p.k.).