V KS 8/19

Sąd Najwyższy2019-04-18
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnasąd najwyższysąd okręgowysąd rejonowyart. 157 k.k.art. 454 k.p.k.reformationis in peiusuchylenie wyrokuponowne rozpoznanie sprawy

Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego uchylający wyrok uniewinniający i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k.

Obrońca oskarżonego wniósł skargę na wyrok Sądu Okręgowego, który uchylił wyrok uniewinniający Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zarzucono naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy oddalił skargę, wskazując, że kontrola w postępowaniu skargowym jest ograniczona do naruszeń art. 437 k.p.k. lub art. 439 § 1 k.p.k., a sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy materiał dowodowy mógł pozwolić na wydanie wyroku skazującego, ale nie mógł go wydać z powodu zakazu reformationis in peius.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego S. R. na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt V Ka [...]. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II K [...], który uniewinnił oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 157 § 1 k.k., i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońca zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uchyleniu wyroku uniewinniającego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, mimo możliwości uzupełnienia materiału dowodowego przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy oddalił skargę, podkreślając, że zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga na wyrok sądu odwoławczego może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub art. 439 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie ocenia materiału dowodowego, a jedynie bada, czy sąd odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy proceduralne. Wskazał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k., który nakazuje uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli sąd odwoławczy stwierdził możliwość wydania wyroku skazującego, ale nie może go wydać z powodu zakazu reformationis in peius. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty skargi dotyczyły oceny dowodów, co wykraczało poza zakres kognicji sądu w postępowaniu skargowym. W konsekwencji skargę oddalono, a kosztami postępowania obciążono oskarżonego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że zakres kontroli w postępowaniu skargowym jest ograniczony do naruszeń art. 437 k.p.k. lub art. 439 § 1 k.p.k. W sytuacji, gdy sąd odwoławczy stwierdził możliwość wydania wyroku skazującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, ale nie mógł go wydać z powodu zakazu reformationis in peius (art. 454 § 1 k.p.k.), uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest nie tylko uprawnione, ale wręcz konieczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w reprezentacji Prokuratora)

Strony

NazwaTypRola
S. R.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zakaz reformationis in peius; sąd odwoławczy nie może wydać wyroku surowszego niż orzeczony w pierwszej instancji. W przypadku stwierdzenia możliwości wydania wyroku skazującego, gdy w pierwszej instancji zapadł wyrok uniewinniający, sąd odwoławczy musi uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

k.p.k. art. 539a § § 3

Kodeks postępowania karnego

Określa zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym na wyrok sądu odwoławczego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Naruszenie tego przepisu jako podstawa skargi na wyrok sądu odwoławczego.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Uchybienia stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, które mogą być podstawą skargi.

k.k. art. 157 § § 1

Kodeks karny

Czyn oskarżony wobec S. R. (naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k., uchylając wyrok uniewinniający i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ materiał dowodowy mógł pozwolić na wydanie wyroku skazującego, ale sąd odwoławczy nie mógł go wydać z powodu zakazu reformationis in peius. Zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym jest ograniczony do naruszeń art. 437 k.p.k. lub art. 439 § 1 k.p.k. Ocena materiału dowodowego należy do sądów niższych instancji i nie może być przedmiotem skargi w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

Odrzucone argumenty

Zarzuty obrońcy dotyczące niezasadnego uchylenia wyroku uniewinniającego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu możliwości przypisania oskarżonemu czynu zabronionego, mimo że sąd odwoławczy mógł uzupełnić materiał dowodowy. Zarzuty dotyczące niedokonania całościowej i prawidłowej oceny dowodów przez sąd odwoławczy i niepoczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące niewykazania konieczności przeprowadzenia przewodu sądowego w całości przed Sądem pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego interwencja Sądu Najwyższego w ten zakres orzekania stanowiłaby naruszenie ich ustawowych kompetencji powołanie się na ten przepis przez Sąd odwoławczy zostało jednak zdeprecjonowane w skardze obrońcy oskarżonego, której uzasadnienie sprowadza się do kwestionowania oceny dowodów dokonanych przez Sąd Okręgowy, a co – jak już wspomniano – nie może stanowić treści zarzutów skargi

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 454 § 1 k.p.k. przez sąd odwoławczy w sytuacji, gdy nie może wydać wyroku skazującego z powodu zakazu reformationis in peius, a także ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w sprawach karnych, gdzie sąd odwoławczy uchyla wyrok uniewinniający.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym oraz stosowania zasady reformationis in peius przez sąd odwoławczy. Jest to wiedza ważna dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Kiedy sąd odwoławczy nie może skazać, ale musi uchylić wyrok uniewinniający?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KS 8/19
POSTANOWIENIE
Dnia 18 kwietnia 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie
S. R.
oskarżonego z art. 157 §1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 18 kwietnia 2019 r.,
skargi obrońcy oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt V Ka
[…]
,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w S.
z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II K
[…]
,
i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. kosztami sądowymi postępowania skargowego obciążyć oskarżonego S. R.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, wyrokiem z dnia
18 grudnia 2018 r., sygn. akt V Ka
[…]
, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II K
[…]
, uniewinniający S. R. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 157 § 1 k.k. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Skargę na wyrok kasatoryjny Sądu drugiej instancji wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił
naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uchyleniu przez Sąd Okręgowy w K. wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania z powodu możliwości przypisania oskarżonemu zarzucanego czynu zabronionego, kiedy Sąd Odwoławczy, mając możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, nie zrobił tego w sposób wystarczający mimo, iż sam na to wskazywał, nadto polegające na niedokonaniu całościowej i prawidłowej oceny dowodów i niepoczynieniu poprzez te uchybienia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, a nadto polegające na niewykazaniu konieczności przeprowadzenia przewodu sądowego w całości przed Sądem pierwszej instancji.
Na podstawie takiego zarzutu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. w pisemnej odpowiedzi na skargę obrońcy oskarżonego wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga na wyrok sądu odwoławczego może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (
zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018/3/23, LEX nr 2428783
). Podstawami uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania są natomiast wypadki określone w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k. lub sytuacja, w której konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Jeżeli po usunięciu przez sąd odwoławczy stwierdzonych uchybień, o których mowa w art. 438 pkt 1 - 3 k.p.k. przez uzupełnienie postępowania dowodowego w postępowaniu apelacyjnym lub dokonanie w tym postępowaniu oceny dowodów odpowiadającej wymogom art. 7 k.p.k., sąd ten stwierdzi, że zachodzi podstawa do wydania wyroku skazującego, to uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji z uwagi na obowiązywanie reguły
ne peius
określonej w art. 454 § 1 k.p.k. należy uznać za nie tylko za uprawnione, lecz wręcz konieczne wobec obligatoryjnego charakteru wspomnianego unormowania (
por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2017 r., IV KS 2/17, OSNKW 2018/5/35
).
Należy podkreślić, że Sąd Najwyższy w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego nie może oceniać, czy zaistniały merytoryczne podstawy określone w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego – nie jest bowiem władny na podstawie przepisu art. 539a § 1 k.p.k. do oceniania materiału dowodowego przedstawionego w sprawie. Rozpoznanie sprawy w tym zakresie należy bowiem do sądów powszechnych, zaś interwencja Sądu Najwyższego w ten zakres orzekania stanowiłaby naruszenie ich ustawowych kompetencji (
zob
.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2018 r., III KS 4/18; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2018 r., IV KS 4/18, OSNKW 2018/7/51
).
Przenosząc powyższe zapatrywania prawne na grunt realiów procesowych niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z treści uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego wynika jednoznacznie, iż powodem wydania orzeczenia kasatoryjnego było unormowanie zawarte w art. 454 § 1 k.p.k., co związane było ze stwierdzeniem przez Sąd odwoławczy uchybień w ocenie materiału dowodowego po stronie Sądu
meriti
, zwłaszcza w zakresie opiniowania biegłych oraz przeprowadzonego eksperymentu z udziałem pokrzywdzonego, mającego odtworzyć przebieg zdarzenia, w którym doznał uszczerbku na zdrowiu. Sąd Okręgowy po uzupełnieniu postępowania dowodowego i zweryfikowaniu oceny dowodów dokonanej przez Sąd pierwszej instancji doszedł do konkluzji, że zebrany materiał dowodowy może pozwolić na wydanie wyroku skazującego wobec oskarżonego. Stosownie jednak do treści art. 454 § 1 k.p.k. nie mógł skazać oskarżonego, który został w pierwszej instancji uniewinniony. Powołanie się na ten przepis przez Sąd odwoławczy zostało jednak zdeprecjonowane w skardze obrońcy oskarżonego, której uzasadnienie sprowadza się do kwestionowania oceny dowodów dokonanych przez Sąd Okręgowy, a co – jak już wspomniano – nie może stanowić treści zarzutów skargi, rozpoznawanej w postępowaniu prowadzonym na podstawie Rozdziału 55a k.p.k.
Z tych względów skargę obrońcy S.R. należało oddalić, obciążając oskarżonego
kosztami sądowymi postępowania skargowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI