I KS 34/22

Sąd Najwyższy2022-11-30
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
sąd najwyższyskargapostępowanie karnesąd apelacyjnyreformationis in peiuswykładnia prawaopieka okołoporodowa

Sąd Najwyższy oddalił skargi obrońców oskarżonych na wyrok Sądu Apelacyjnego uchylający wyrok uniewinniający i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, uznając brak podstaw do kwestionowania decyzji sądu odwoławczego w trybie skargi.

Sąd Najwyższy rozpatrzył skargi obrońców oskarżonych M. A. i B. M. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który uchylił wyrok uniewinniający Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Obrońcy zarzucili naruszenie przepisów postępowania karnego, w tym art. 454 § 1 k.p.k., poprzez wadliwą wykładnię przepisów dotyczących standardów opieki okołoporodowej. Sąd Najwyższy oddalił skargi, stwierdzając, że sąd odwoławczy działał w granicach zakazu reformationis in peius i nie jest właściwy do oceny materiału dowodowego ani wykładni przepisów materialnoprawnych w tym trybie.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargi obrońców oskarżonych M. A. i B. M., którzy zostali oskarżeni o popełnienie przestępstw z art. 160 § 2 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zb. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Okręgowy we Wrocławiu pierwotnie uniewinnił oskarżonych. Następnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu apelacji Prokuratora, uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Obrońcy wnieśli skargi do Sądu Najwyższego, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. i art. 454 § 1 k.p.k. poprzez wadliwą wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, co miało skutkować narzuceniem oskarżonym obowiązku zapewnienia standardów szpitalnych w warunkach porodu domowego. Sąd Najwyższy oddalił skargi, wskazując, że podstawą skuteczności skargi nadzwyczajnej jest wykazanie naruszenia art. 437 k.p.k. lub wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd odwoławczy nie mógł wydać innego orzeczenia niż kasatoryjne ze względu na zakaz reformationis in peius (art. 454 § 1 k.p.k.). Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie jest właściwy do oceny materiału dowodowego ani wykładni przepisów materialnoprawnych w postępowaniu ze skargi, co należy do kompetencji sądów powszechnych. W konsekwencji, skargi zostały oddalone, a koszty postępowania obciążyły Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie naruszył zakazu reformationis in peius, gdyż jego orzeczenie było konieczne w świetle przepisów proceduralnych, a Sąd Najwyższy nie jest właściwy do oceny prawidłowości wykładni przepisów materialnoprawnych w tym trybie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji uniewinnił oskarżonych, sąd odwoławczy rozpoznający apelację prokuratora nie mógł wydać wyroku surowszego (zakaz reformationis in peius). W związku z tym uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było dopuszczalne. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie jest organem właściwym do oceny, czy sąd odwoławczy dokonał nadinterpretacji przepisów materialnoprawnych, gdyż jest to związane z oceną materiału dowodowego, co należy do kompetencji sądów niższych instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skarg

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście utrzymania w mocy orzeczenia sądu odwoławczego)

Strony

NazwaTypRola
M. A.osoba_fizycznaoskarżony
B. M.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Rejonowy dla Wrocławia – Krzyki Wschódorgan_państwowyoskarżyciel publiczny

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 454 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co, do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie (zakaz reformationis in peius).

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 2 zdanie drugie

Kodeks postępowania karnego

Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

k.p.k. art. 539a § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa skuteczności nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi na wyrok sądu odwoławczego.

k.k. art. 160 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy działał w granicach zakazu reformationis in peius. Sąd Najwyższy nie jest właściwy do oceny materiału dowodowego i wykładni przepisów materialnoprawnych w postępowaniu ze skargi.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. i art. 454 § 1 k.p.k. przez wadliwą wykładnię przepisów dotyczących standardów opieki okołoporodowej.

Godne uwagi sformułowania

zakaz sformułowany w art. 454 § 1 k.p.k., określający jedną z reguł ne peius Sąd Najwyższy nie jest władny na podstawie art. 439a § 1 k.p.k. do oceniania materiału dowodowego przestawionego w sprawie, do czego uprawnione są jedynie sądy powszechne.

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

Prezes SN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu ze skargi na wyrok sądu odwoławczego, zwłaszcza w kontekście zakazu reformationis in peius i braku możliwości oceny wykładni przepisów materialnoprawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania (skarga na wyrok sądu odwoławczego) i konkretnych przepisów proceduralnych. Interpretacja przepisów dotyczących opieki okołoporodowej nie została w pełni rozstrzygnięta przez SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania karnego – granic kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniami sądów niższych instancji, co jest istotne dla praktyków prawa. Choć fakty dotyczące opieki okołoporodowej są interesujące, rozstrzygnięcie skupia się na kwestiach proceduralnych.

Sąd Najwyższy: Jakie są granice kontroli wyroków sądów apelacyjnych w sprawach karnych?

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I KS 34/22
POSTANOWIENIE
Dnia 30 listopada 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
na posiedzeniu w dniu 30 listopada 2022 r.,
w sprawie
M. A.
i
B. M.
oskarżonych z art . 160 § 2 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
w przedmiocie skarg obrońców oskarżonych
na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z dnia 1 czerwca 2022 r., sygn. akt II AKa 470/22, uchylający wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt III K 135/20 r., i przekazujący sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania
postanowił:
oddalić skargi, a kosztami sądowymi w przedmiocie skarg obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sad Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt III K 135/20, uniewinnił M. A. i B. M. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 160 § 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.  Po rozpoznaniu apelacji Prokuratora Rejonowego dla Wrocławia – Krzyki Wschód, złożonej od tego wyroku, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 1 czerwca 2022 r.,  sygn. akt II AKa 11/18, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę  M. A. i B. M. przekazał  Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Skargi od wyroku Sądu odwoławczego złożyli obrońcy oskarżonych
M. A. i B. M.,
zarzucając temu orzeczeniu naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. polegające na uchyleniu wyroku Sądu I instancji i przekazaniu sprawy temu Sadowi  do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 454 § 1 k.p.k., w wyniku oparcia się przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, na wadliwej wykładni przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, i narzucenie oskarżonym obowiązku zapewnienia dziecku w warunkach porodu domowego wszystkich takich samych standardów i procedur, które obowiązują w szpitalu, co stanowi nadinterpretację wskazanych przepisów, dążąc w ten sposób do spełnienia dyspozycji art. 454 § 1 k.p.k., która jednak w przypadku prawidłowej wykładni w/w przepisów materialnoprawnych nie została spełniona. Podnosząc ten zarzut
wnieśli
o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na  złożone skargi Prokurator Rejonowy dla Wrocławia-Krzyki Wschód wniósł o oddalenie skarg.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skargi obrońców oskarżonych nie są zasadne.
Podstawą skuteczności nadzwyczajnego środka zaskarżenia uregulowanego w art. 539a § 1 k.p.k., jest wykazanie (po myśli § 3 tego przepisu), że wydanie – na etapie postępowania apelacyjnego – orzeczenia kasatoryjnego naruszało art. 437 k.p.k. [w rzeczywistości chodzi o art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. – zob. D. Świecki (w:) D. Świecki (red.): Kodeks postępowania karnego. Komentarz do zmian 2016, Warszawa 2016, s. 590] lub też, że przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Jednocześnie warto przypomnieć, że stosownie do treści art. 437 § 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.
Analiza postawionego w obu  skargach identycznego zarzutu, nie pozwala na przyjęcie w realiach sprawy, że Sąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznając wniesioną na niekorzyść oskarżonych apelację oskarżyciela publicznego, naruszył unormowanie  art. 454 § 1 k.p.k.
W układzie procesowym, jaki wystąpił w toku przedmiotowego postępowania, Sąd odwoławczy nie miał możliwości wydania innego orzeczenia niż to, jakie ostatecznie zapadło, bowiem na przeszkodzie temu stał właśnie zakaz sformułowany w art. 454 § 1 k.p.k., określający jedną z reguł
ne peius
. Przepis ten stanowi, że sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co, do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie. Co istotne, w takim wypadku kontrola w trybie skargi na wyrok sądu odwoławczego nie może obejmować oceny przez Sąd Najwyższy, czy zaistaniały merytoryczne podstawy określone w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego albowiem Sąd Najwyższy nie jest władny na podstawie art. 439a § 1 k.p.k. do oceniania materiału dowodowego przestawionego w sprawie, do czego uprawnione są jedynie sądy powszechne. Co za tym idzie, kontrola Sądu Najwyższego nie może obejmować oceny, czy zachowanie oskarżonego wypełnia znamiona czynu zabronionego (por. postanowienia Sądu Najwyższego  z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt V KS 29/21 oraz dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt IV KS 6/16).).
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do oceny, czy Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, działający w niniejszej sprawie jako sąd odwoławczy, dokonał nadinterpretacji określonych przepisów, albowiem kwestia ta jest ściśle związana z oceną przedmiotu niniejszej sprawy (kwestii odpowiedzialności oskarżonych za zarzucony im czyn) w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego.
Z tych względów należało orzec jak w postanowieniu.
l.n

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI