V KS 42/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego warunkowo umarzający postępowanie karne, ze względu na naruszenie zakazu reformationis in peius.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego warunkowo umarzający postępowanie karne wobec oskarżonego W. K. Obrońca zarzucił naruszenie art. 454 k.p.k. przez sąd okręgowy. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, wskazując, że sąd odwoławczy nie mógł uchylić wyroku sądu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż naruszyłby bezwzględnie obowiązujący zakaz reformationis in peius, ponieważ jedynie obrońca wniósł apelację.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał skargę obrońcy oskarżonego W. K. na wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt IV Ka 744/23. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Szubinie z dnia 4 maja 2023 r., sygn. akt II K 190/22, którym wobec W. K. warunkowo umorzono postępowanie karne. Obrońca w swojej skardze zarzucił sądowi okręgowemu naruszenie przepisu art. 454 k.p.k., który nie mógł stanowić podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego. Prokurator Rejonowy w Szubinie wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że sąd odwoławczy prawidłowo ustalił, iż wobec karalności oskarżonego nie było możliwe warunkowe umorzenie postępowania, gdyż wyrok skazujący za inne przestępstwo uprawomocnił się przed wydaniem wyroku umarzającego. Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k., skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. lub naruszenia art. 437 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd odwoławczy, kontrolując wyrok sądu pierwszej instancji, nawet w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, może uchylić ten wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w ściśle określonych przypadkach, w tym gdy jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Kluczowe znaczenie ma jednak zakaz reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k. i art. 443 k.p.k.), który jest instytucją bezwzględną. W analizowanej sprawie apelację od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wniósł jedynie obrońca oskarżonego. Oznacza to, że pomimo stwierdzenia obrazy przepisów prawa materialnego, wydanie wyroku skazującego w postępowaniu ponownym byłoby niemożliwe z uwagi na zakaz reformationis in peius. W tej sytuacji wyrok kasatoryjny wydany na podstawie art. 454 k.p.k. był bezprzedmiotowy. Sąd Najwyższy stwierdził, że konwalidowanie stwierdzonego uchybienia w zaistniałej sytuacji procesowej możliwe będzie jedynie w trybie art. 521 k.p.k., po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego. Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie może uchylić wyroku sądu pierwszej instancji warunkowo umarzającego postępowanie karne i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli apelację wniósł jedynie obrońca oskarżonego, ze względu na zakaz reformationis in peius.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zakaz reformationis in peius jest instytucją bezwzględną. Skoro apelację wniósł jedynie obrońca oskarżonego, sąd odwoławczy nie mógł wydać wyroku skazującego w postępowaniu ponownym, co czyniło wyrok kasatoryjny wydany na podstawie art. 454 k.p.k. bezprzedmiotowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony (W. K.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 539e § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia wyroku sądu odwoławczego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.k. art. 539a § 3
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki dopuszczalności skargi od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze.
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki, w których sąd odwoławczy może uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.k. art. 454
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa zakaz reformationis in peius.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy skutków zakazu reformationis in peius.
k.p.k. art. 521
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo zniesławienia.
k.k. art. 66 § 1
Kodeks karny
Warunkowe umorzenie postępowania.
k.k. art. 284 § 2
Kodeks karny
Przestępstwo przywłaszczenia.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
Czyn ciągły.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zakazu reformationis in peius przez sąd odwoławczy, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji warunkowo umarzający postępowanie karne, mimo że apelację wniósł jedynie obrońca oskarżonego. Przepis art. 454 k.p.k. nie mógł stanowić podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego w sytuacji, gdy skutkowałby on wydaniem wyroku skazującego wbrew zakazowi reformationis in peius.
Odrzucone argumenty
Argumentacja prokuratora, że sąd odwoławczy prawidłowo ustalił brak możliwości warunkowego umorzenia postępowania z uwagi na karalność oskarżonego.
Godne uwagi sformułowania
zakaz reformationis in peius został bowiem ukształtowany jako instytucja o charakterze bezwzględnym działa on niezależnie, niekiedy wbrew wszystkim innymi zasadom prawa karnego, zwłaszcza regule trafnej represji oraz prawdy materialnej co czyni wyrok kasatoryjny wydany na podstawie art. 454 k.p.k. bezprzedmiotowym
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Ryszard Witkowski
sprawozdawca
Adam Roch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu reformationis in peius w kontekście uchylania przez sąd odwoławczy wyroków warunkowo umarzających postępowanie karne, gdy apelację wniósł jedynie obrońca."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdy apelację wnosi tylko obrońca oskarżonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej (reformationis in peius) w prawie karnym, która ma istotne znaczenie praktyczne dla obrońców i prokuratorów.
“Zakaz reformationis in peius: Kiedy sąd odwoławczy nie może uchylić wyroku umarzającego postępowanie?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN V KS 42/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący) SSN Ryszard Witkowski (sprawozdawca) SSN Adam Roch w sprawie W. K., wobec którego warunkowo umorzono postępowanie karne o czyn z art. 212 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 marca 2024 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 13 września 2023 r. sygn. akt IV Ka 744/23, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Szubinie z 4 maja 2023 r. sygn. akt II K 190/22, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z 13 września 2023 r. sygn. IV Ka 744/23, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Szubinie z 4 maja 2023 r. sygn. akt II K 190/22, którym wobec W. K. warunkowo umorzono postępowanie karne. Od powyższego wyroku w ustawowym terminie skargę w trybie art. 539a k.p.k. wniósł obrońca oskarżonego wnosząc o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, wskazując, iż przepis art. 454 k.p.k. nie może być podstawą orzeczenia kasatoryjnego w przedmiotowej sprawie. Prokurator Rejonowy w Szubinie w odpowiedzi na skargę z 29 listopada 2023 r. wniósł o jej oddalenie, albowiem sąd odwoławczy prawidłowo ustalił – w przeciwieństwie do sądu pierwszej instancji - że wobec karalności oskarżonego nie było możliwe skorzystanie przez niego z probacyjnej instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego. Zgodnie z tymi ustaleniami, Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z 15 listopada 2022 r. w sprawie […] skazał bowiem W. K. za popełnienie przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. na karę grzywny 130 stawek dziennych po 40 zł każda. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 13 kwietnia 2023 r. Tym samym wydanie przedmiotowego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne naruszyło art. 66 § 1 k.k. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k., skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. lub naruszenia art. 437 k.p.k., przy czym w § 2 tego ostatniego przepisu ustanowiono, że sąd odwoławczy może uchylić ten wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Sąd odwoławczy kontrolujący wyrok sądu pierwszej instancji warunkowo umarzający w stosunku do oskarżonego postępowanie, nawet w wypadku stwierdzenia przez sąd pierwszej instancji naruszenia prawa materialnego (przez jego błędną wykładnię albo wadliwe zastosowanie) może jedynie wtedy ten wyrok uchylić, jeżeli jest przekonany o konieczności skazania oskarżonego, a przede wszystkim, jeżeli wydaniu wyroku skazującego nie stoi na przeszkodzie zakaz reformationis in peius. Zakaz ten został bowiem ukształtowany jako instytucja o charakterze bezwzględnym. Oznacza to, że działa on niezależnie, niekiedy wbrew wszystkim innymi zasadom prawa karnego, zwłaszcza regule trafnej represji oraz prawdy materialnej . W analizowanej sprawie jedynie obrońca oskarżonego wniósł apelację od wyroku warunkowo umarzającego wobec niego postępowanie karne. Oznacza to, że pomimo oczywistej obrazy przepisów prawa materialnego nie jest możliwe wydanie wyroku skazującego w postępowaniu ponownym (art. 434 § 1 k.p.k. oraz art. 443 k.p.k.), co czyni wyrok kasatoryjny wydany na podstawie art. 454 k.p.k. bezprzedmiotowym. Konwalidowanie stwierdzonego uchybienia w zaistniałej sytuacji procesowej możliwe będzie jedynie w trybie art. 521 k.p.k., zatem dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [PGW] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI