V KS 27/23

Sąd Najwyższy2023-12-06
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
sąd najwyższyskargasąd okręgowysąd rejonowyuchylenie wyrokuponowne rozpoznanieocena dowodówreguła ne peiusart. 437 k.p.k.art. 454 k.p.k.

Sąd Najwyższy oddalił skargę na wyrok sądu odwoławczego, uznając, że sąd ten prawidłowo uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na błąd w ocenie dowodów.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę na wyrok sądu okręgowego, który uchylił wyrok sądu rejonowego uniewinniający oskarżoną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących uchylania wyroków. Sąd Najwyższy uznał skargę za niezasadną, wskazując, że sąd odwoławczy prawidłowo zastosował regułę ne peius, uchylając wyrok uniewinniający z powodu błędnej oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę obrońcy oskarżonej M. L. na wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi, który uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skarga opierała się na zarzutach naruszenia art. 437 § 2 k.k. i art. 433 k.k. w zw. z art. 7 k.p.k. Sąd Najwyższy oddalił skargę, stwierdzając, że nie doszło do naruszenia art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. Podkreślono, że sąd odwoławczy uchylił wyrok uniewinniający z powodu błędnej oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji, co stanowiło podstawę do zastosowania reguły ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.). Sąd Najwyższy zaznaczył, że w postępowaniu skargowym nie jest uprawniony do wniknięcia w meritum sprawy i oceny prawidłowości tej oceny dowodów, a jedynie do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego. W tym przypadku taka podstawa istniała, dlatego skarga została oddalona, a oskarżona obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd odwoławczy prawidłowo uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ stwierdził błąd w ocenie dowodów przez sąd pierwszej instancji, co uniemożliwiło wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 454 § 1 k.p.k. (reguła ne peius), uchylając wyrok uniewinniający z powodu błędnej oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy nie badał meritum oceny dowodów, a jedynie formalną podstawę do uchylenia wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

prokurator

Strony

NazwaTypRola
M. L.osoba_fizycznaoskarżona

Przepisy (11)

Główne

k.p.k. art. 539e § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 539e § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 454 § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguła ne peius - sąd odwoławczy nie może wydać orzeczenia na niekorzyść oskarżonego, który został uniewinniony.

Pomocnicze

k.p.k. art. 539a § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 539a § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

k.p.k. art. 433

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 273

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy prawidłowo zastosował regułę ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.), uchylając wyrok uniewinniający z powodu błędnej oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do badania meritum sprawy w postępowaniu skargowym, a jedynie do weryfikacji formalnej podstawy uchylenia wyroku.

Odrzucone argumenty

Zarzuty obrońcy dotyczące konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Zarzuty dotyczące stanowiska Sądu odwoławczego w przedmiocie przeprowadzonych dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony. Podstawę tę stanowiła zatem uregulowana w art. 454 § 1 k.p.k. reguła ne peius, a nie konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. W żadnym razie nie doszło bowiem do wskazywanej przez nich obrazy art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. W postępowaniu skargowym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony wnikać w meritum sprawy i oceniać, czy rzeczywiście zaistniały merytoryczne podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego.

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Zakres kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym na wyrok sądu odwoławczego oraz stosowanie reguły ne peius w przypadku błędnej oceny dowodów przez sąd pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania skargowego na wyrok sądu odwoławczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące zakresu kontroli Sądu Najwyższego oraz stosowania reguły ne peius, co jest ważne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Kiedy sąd odwoławczy może uchylić uniewinnienie? Kluczowa reguła ne peius.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KS 27/23
POSTANOWIENIE
Dnia 6 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie
M. L.,
oskarżonej o przestępstwo z art. 273 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i inne,
po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. w Izbie Karnej
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k.
skargi na wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi
z 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt V Ka 274/23,
uchylający wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi — Śródmieścia w Łodzi
‎
z 6 grudnia 2022 r. sygn. akt VI K 956/22,
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić skargę;
2. obciążyć oskarżoną kosztami sądowymi postępowania skargowego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z 19 kwietnia 2023 r. w sprawie
‎
o sygn. akt V Ka 274/23 uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia
‎
w Łodzi z 6 grudnia 2022 r. wydany w sprawie o sygn. akt VI K 956/22 w całości
‎
i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi
‎
-Śródmieścia w Łodzi.
W dniu 7 czerwca 2023 r. skargę w trybie art. 539a § 1 i § 2 k.p.k. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2023 r. wydanego w sprawie o sygn. akt V Ka 274/23 wniósł obrońca oskarżonej M. L. Opierając swoje zarzuty o treść art. 437 § 2 k.p.k. i art. 433 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Łodzi jako sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi na skargę prokurator wniósł o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga obrońcy oskarżonej okazała się niezasadna.
Przypomnieć od razu trzeba, że skarga na wyrok sądu odwoławczego może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. (w istocie chodzi tu
‎
o § 2 zdanie drugie tego przepisu) lub z powodu uchybień określonych w art. 439
‎
§ 1 k.p.k. (art. 539a § 3 k.p.k.). Z kolei art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. zakłada, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Skoro tak, to – pomijając tu odrębną podstawę skargi przeciwkasatoryjnej w postaci naruszenia art. 439 k.p.k., gdyż w rozpatrywanej sprawie na nią się nie powołano – zadaniem obrońców było wykazanie w skardze, że
in concreto
nie wystąpiła żadna ze wskazanych przyczyn do wydania orzeczenia uchylającego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Tego obrońcy w przedmiotowej sprawie nie udało się skutecznie uczynić. W żadnym razie nie doszło bowiem do wskazywanej przez nich obrazy art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.
W rozpatrywanej skardze obrońca ogniskuje uwagę na przesłance w postaci konieczności przeprowadzenia przewodu sądowego w całości. Nie jest to jednak rzetelne postawienie sprawy, jako że zapoznanie się z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego bezsprzecznie wskazuje, iż podstawą uchylenia wyroku Sądu Rejonowego była okoliczność, że sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony. Podstawę tę stanowiła zatem uregulowana w art. 454
‎
§ 1 k.p.k. reguła
ne peius
, a nie konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu
‎
w całości. Sąd odwoławczy wskazał przy tym wyraźnie, że przeprowadzone w sprawie dowody zostały ocenione w sposób dowolny, z pominięciem okoliczności dla oskarżonych niekorzystnych, wyeksponowaniem okoliczności wyłącznie korzystnych, podczas gdy ocena dowodów przeprowadzona zgodnie z wymogami art. 7 k.p.k. prowadzi do wniosków odmiennych, aniżeli Sądu I instancji, które skutkowały uniewinnieniem oskarżonej. Konkludując, że w sprawie zaszły podstawy do wydania wyroku skazującego, a stoi temu na przeszkodzie reguła
ne peius
.
W odniesieniu do zarzutów rozpatrywanej skargi przypomnieć nadto wypada, że w postępowaniu skargowym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony wnikać w meritum sprawy i oceniać, czy rzeczywiście zaistniały merytoryczne podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego. Rozpoznanie sprawy w tym zakresie należy bowiem do sądów powszechnych. Formułowane w przedmiotowej skardze zarzuty dotyczące stanowiska Sądu odwoławczego w przedmiocie przeprowadzonych dowodów, pozostają więc poza zakresem badania sprawy przez Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym. Odmienne podejście oznaczałoby bowiem nic innego jak właśnie wnikanie w meritum sprawy przez Sąd Najwyższy, czego
de facto
oczekuje skarżący od Sądu Najwyższego. Jak wielokrotnie podkreślano już w orzecznictwie, zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy po wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego ogranicza się jedynie do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (
zob. np. uchwała siedmiu sędziów SN z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I KZP 13/17
).
In concreto
tak właśnie było.
‎
Jak już bowiem wskazywano, zdaniem Sądu odwoławczego w omawianym zakresie uzasadnione było wydanie względem oskarżonych wyroku skazującego. Ocena słuszności tego stanowiska pozostaje zaś poza zakresem kontroli dokonywanej przez Sąd Najwyższy w ramach niniejszego postępowania. Natomiast takie zapatrywanie Sądu odwoławczego obligowało ten organ do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku, skoro nie wchodziło w grę wydanie wyroku skazującego w instancji odwoławczej (art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.). W tej sytuacji zatem Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku nie uchybił przepisowi art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., w związku z czym wniesioną skargę należało oddalić.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
(B.B.)
[ms]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI