V KO 89/13

Sąd Najwyższy2014-01-22
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
właściwość miejscowaprzekazanie sprawydobro wymiaru sprawiedliwościbezstronność sądupokrewieństwosędziaSąd Najwyższykpk

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Okręgowego o przekazanie sprawy do innego sądu, uznając brak podstaw do zmiany właściwości miejscowej mimo pokrewieństwa jednego z oskarżonych z sędzią orzekającym w sądzie niższej instancji.

Sąd Okręgowy we W. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej z uwagi na pokrewieństwo jednego z 23 oskarżonych z sędzią Sądu Rejonowego, która była delegowana do Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy argumentował, że może to naruszać dobro wymiaru sprawiedliwości i sprawność postępowania. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając brak wystarczających podstaw do zmiany właściwości miejscowej.

Sąd Okręgowy we W. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej, w której oskarżonych jest 23 osoby, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku było pokrewieństwo jednego z oskarżonych, R. C., z sędzią Sądu Rejonowego, która była jednocześnie wiceprezesem tego sądu i została delegowana do orzekania w Sądzie Okręgowym. Sąd Okręgowy uznał, że taka sytuacja może naruszać dobro wymiaru sprawiedliwości, stwarzając wątpliwości co do bezstronności sądu oraz potencjalnie utrudniając sprawne przeprowadzenie postępowania. Sąd Najwyższy nie podzielił tych argumentów. Wskazał, że przepis dotyczący zmiany właściwości miejscowej ma charakter wyjątkowy i wymaga silnych podstaw. Stwierdził, że brak jest zależności natury służbowej lub osobistej między sędziami Sądu Okręgowego a małżonkiem oskarżonego, które mogłyby podważać obiektywizm orzekania. Podkreślono, że złożony charakter sprawy wieloosobowej niekoniecznie sprzyja sprawności postępowania po jej przekazaniu. Sąd Najwyższy uznał, że ewentualne wnioski o wyłączenie sędziów, wynikające z relacji z małżonką oskarżonego, nie powinny znacząco przedłużyć postępowania w tak dużej jednostce jak Sąd Okręgowy, a przekazanie sprawy do innego sądu mogłoby wręcz wydłużyć postępowanie z uwagi na konieczność wzywania uczestników do innego sądu. W związku z tym, Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku o zmianę właściwości miejscowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, pokrewieństwo to nie uzasadnia zmiany właściwości miejscowej, jeśli nie istnieją zależności natury służbowej lub osobistej, które mogłyby narazić na szwank dobro wymiaru sprawiedliwości, a sprawa ma złożony charakter.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że przepis o zmianie właściwości miejscowej ma charakter wyjątkowy. Brak jest bezpośrednich powiązań służbowych lub osobistych między sędziami sądu właściwego a małżonkiem oskarżonego, które mogłyby budzić wątpliwości co do bezstronności. Złożoność sprawy i potencjalne trudności związane z przekazaniem do innego sądu również przemawiają przeciwko zmianie właściwości. Ewentualne wnioski o wyłączenie sędziów nie powinny znacząco wpłynąć na sprawność postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Oskarżeni

Strony

NazwaTypRola
G. P.osoba_fizycznaoskarżony
22 innych oskarżonychinneoskarżony
R. C.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący zmiany właściwości miejscowej, ma charakter wyjątkowy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy wniosków o wyłączenie sędziów.

k.p.k. art. 2 § § 1 pkt. 4

Kodeks postępowania karnego

Postulat sprawnego przeprowadzenia postępowania.

k.k. art. 284 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 294 § § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zależności natury służbowej lub osobistej między sędziami sądu właściwego a małżonkiem oskarżonego. Przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i wymaga silnych podstaw. Złożony charakter sprawy wieloosobowej może nie sprzyjać sprawności postępowania po przekazaniu. Ewentualne wnioski o wyłączenie sędziów nie powinny znacząco przedłużyć postępowania w dużej jednostce sądowniczej.

Odrzucone argumenty

Możliwość podniesienia zastrzeżeń co do bezstronności osądu sprawy z uwagi na osobiste kontakty łączące małżonkę oskarżonego z sędziami Sądu właściwego. Spełnienie postulatu sprawnego przeprowadzenia postępowania poprzez zmianę właściwości.

Godne uwagi sformułowania

naruszałoby dobro wymiaru sprawiedliwości możych wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny brak jest takich zależności lub powiązań natury służbowej, czy osobistej, które mogłyby – choćby teoretycznie – narażać na szwank dobro wymiaru sprawiedliwości przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy

Skład orzekający

Dorota Rysińska

przewodniczący-sprawozdawca

Jerzy Grubba

członek

Włodzimierz Wróbel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zmiany właściwości miejscowej sądu w sprawach karnych ze względu na pokrewieństwo lub powiązania osobiste z sędziami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pokrewieństwa z sędzią delegowanym do sądu wyższej instancji i złożoności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wymiaru sprawiedliwości – bezstronności i potencjalnych konfliktów interesów, choć ostatecznie sąd uznał, że nie zachodzą one w tym konkretnym przypadku.

Czy pokrewieństwo z sędzią dyskwalifikuje sąd? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KO 89/13
POSTANOWIENIE
Dnia 22 stycznia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dorota Rysińska (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jerzy Grubba
‎
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie
G. P. i 22 innych
oskarżonych z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i innych
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 stycznia 2014 r.
wystąpienia
Sądu Okręgowego w W. z dnia 28 listopada 2013 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
p o s t a n a w i a:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
W opisanym powyżej wystąpieniu Sąd Okręgowy wskazał, że rozpoznanie niniejszej sprawy przez ten Sąd naruszałoby dobro wymiaru sprawiedliwości, ponieważ jedna spośród 23 objętych oskarżeniem osób – oskarżony R. C., jest małżonkiem sędziego Sądu Rejonowego […], przewodniczącej Wydziału i wiceprezesa tego Sądu, obecnie delegowanej do orzekania w Sądzie Okręgowym […], znanej sędziom tego Sądu. Uzasadniając to stanowisko, Sąd Okręgowy powołał się tak na obiektywną możliwość podniesienia  zastrzeżeń co do bezstronności osądu sprawy z uwagi na osobiste kontakty łączące małżonkę oskarżonego z sędziami Sądu właściwego, jak i na spełnienie postulatu sprawnego przeprowadzenia postępowania, skoro w grę wchodzi stosowanie instytucji opisanej w art. 41 § 1 k.p.k.
Sąd Najwyższe zważył, co następuje.
Przedłożona inicjatywa co do zmiany właściwości miejscowej do rozpoznania sprawy nie znajduje dostatecznych podstaw. Zmiana taka może mieć miejsce tylko wówczas, gdy przemawia za tym dobro wymiaru sprawiedliwości, przejawiające się przede wszystkim w wyeliminowaniu w praktyce sytuacji, mogących wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzających przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny. Wskazane na wstępie okoliczności sytuacji takiej nie uzasadniają.
Między Sądem Okręgowym w W., jako właściwym do rozpoznania sprawy, i orzekającymi tu sędziami a małżonkiem jednego z oskarżonych i miejscem pełnienia przezeń służby sędziego oraz wykonywania funkcji w jednym z Sądów Rejonowych, należących do obszaru właściwości Sądu Okręgowego, brak jest takich zależności lub powiązań natury służbowej, czy osobistej, które mogłyby – choćby teoretycznie – narażać na szwank dobro wymiaru sprawiedliwości. Konstatacji tej w niczym nie podważa podnoszona w wystąpieniu okoliczność, że wspomniany sędzia został, okresowo wszak, delegowany do orzekania w Sądzie Okręgowym.
Jednocześnie trzeba zauważyć, że niniejsza sprawa ma wieloosobowy, złożony charakter, a w związku z tym trudno uznać, by jej rozpoznanie – w całości – przez inny sąd równorzędny, niż miejscowo właściwy, miało sprzyjać sprawności postępowania, postulowanej w art. 2 § 1 pkt. 4 k.p.k. Spełnieniu tego postulatu nie sprzeciwia się natomiast zarysowana w wystąpieniu ewentualność składania określonych w art. 41 § 1 k.p.k. wniosków o wyłączenie poszczególnych sędziów od orzekania. W tak dużej jednostce organizacyjnej, jaką jest Sąd Okręgowy w  W., wnioski te nie powinny wszak dotyczyć zmasowanej liczby sędziów pozostających w zażyłości z małżonką jednego z oskarżonych. Nie sposób więc założyć, by ich ewentualne rozpoznanie miało przedłużyć tok postępowania karnego w dalej idącym zakresie, niż w wypadku trudności, jakie mogłyby wyniknąć z przebiegu postępowania sądowego uwzględniającego konieczność wzywania uczestniczących w tym postępowaniu osób do innego, niż właściwy, sądu.
Uwzględniając zatem, iż przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, a tej natury okoliczności w sprawie nie zachodzą, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI