IV KO 2/19

Sąd Najwyższy2019-01-29
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚrednianajwyższy
sędziaznieważenieprzekazanie sprawywłaściwość sądudobro wymiaru sprawiedliwościbezstronnośćart. 37 k.p.k.

Sąd Najwyższy przekazał sprawę o znieważenie sędziego innemu sądowi rejonowemu, uznając, że relacje pokrzywdzonego z sędziami sądu właściwego miejscowo mogą budzić wątpliwości co do bezstronności.

Sąd Rejonowy w O. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej dotyczącej znieważenia sędziego innemu sądowi, wskazując na pokrzywdzonego sędziego pełniącego funkcję przewodniczącego wydziału. Sąd Rejonowy argumentował, że relacje służbowe i prywatne pokrzywdzonego z sędziami mogłyby wpłynąć na swobodę procedowania. Sąd Najwyższy, podzielając potrzebę przekazania sprawy, ale nie poza okręg Sądu Okręgowego w K., przekazał ją do Sądu Rejonowego w X., uznając, że taka sytuacja wyjątkowo uzasadnia delegację z art. 37 k.p.k.

Do Sądu Rejonowego w O. wpłynął akt oskarżenia przeciwko J. M. o popełnienie czynu z art. 226 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w O., postanowieniem z dnia 19 grudnia 2018 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Jako przyczynę wskazał fakt, że pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia zatrudniony w Sądzie miejscowo właściwym do rozpoznania sprawy, który jednocześnie pełni funkcję przewodniczącego II Wydziału Karnego tegoż Sądu. Sąd Rejonowy uznał, że relacje służbowe i prywatne pokrzywdzonego z sędziami orzekającymi w sądzie właściwym terytorialnie, a także w całym okręgu, mogłyby wpłynąć na swobodę procedowania i wzbudzić u oskarżonego przekonanie o braku obiektywizmu. Sąd Najwyższy, rozpoznając inicjatywę, uznał ją za zasadną. Podkreślił, że przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za odstępstwem od zasady właściwości terytorialnej. Sytuacja, w której pokrzywdzonym jest sędzia pełniący funkcję przewodniczącego wydziału, została uznana za okoliczność uzasadniającą zastosowanie delegacji, gdyż mogłaby wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy nie uwzględnił jednak żądania przekazania sprawy poza obszar właściwości Sądu Okręgowego w K., uznając, że znajomość sędziego pokrzywdzonego z innymi sędziami w okręgu nie wyklucza bezstronności, a ewentualne zastrzeżenia można rozwiązać w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Ostatecznie Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X., położonemu w tym samym okręgu, ale z dogodnymi połączeniami komunikacyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, taka okoliczność może uzasadniać przekazanie sprawy, jeśli względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za odstępstwem od zasady właściwości terytorialnej, a relacje pokrzywdzonego z sędziami mogą budzić wątpliwości co do bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której pokrzywdzonym jest sędzia pełniący funkcję przewodniczącego wydziału sądu właściwego miejscowo, może wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy, co uzasadnia delegację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
J. M.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Możliwość przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w wyjątkowych przypadkach ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.

k.k. art. 226 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący znieważenia funkcjonariusza publicznego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Możliwość wyłączenia sędziego w przypadku uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pokrzywdzony jest sędzią sądu właściwego miejscowo. Relacje służbowe i prywatne pokrzywdzonego z sędziami sądu właściwego mogą budzić wątpliwości co do bezstronności. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy.

Odrzucone argumenty

Przekazanie sprawy poza okręg Sądu Okręgowego w K. z uwagi na znajomość sędziego pokrzywdzonego z innymi sędziami w okręgu.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości swoboda procedowania subiektywne przekonanie o niemożności rozpoznania sprawy w sposób obiektywny silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny

Skład orzekający

Rafał Malarski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy karnej innemu sądowi ze względu na pokrzywdzenie sędziego tego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pokrzywdzenia sędziego pełniącego funkcję przewodniczącego wydziału.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kwestie właściwości sądu i bezstronności, gdy pokrzywdzonym jest sędzia. Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów proceduralnych w nietypowej sytuacji.

Czy sędzia może być stronniczy we własnej sprawie? Sąd Najwyższy rozstrzyga o przekazaniu sprawy karnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KO 2/19
POSTANOWIENIE
Dnia 29 stycznia 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 29 stycznia 2019r.,
w sprawie
J. M.,
oskarżonego z art. 226 § 1 k.k.,
inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w O.
z dnia 19 grudnia 2018r., sygn. akt II K […],
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X.
UZASADNIENIE
Do Sądu Rejonowego w O. wpłynął akt oskarżenia w sprawie J. M. o popełnienie czynu zabronionego z art. 226 § 1 k.k.
Postanowieniem z 19 grudnia 2018r. Sąd Rejonowy w O. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wskazał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymagało zastosowania delegacji z art. 37 k.p.k., gdyż pokrzywdzonym w sprawie jest sędzia zatrudniony w Sądzie miejscowo właściwym do rozpoznania sprawy i pełniący zarazem funkcję przewodniczącego w II Wydziale Karnym tegoż Sądu. Sąd Rejonowy w O. wyraził zapatrywanie, że występowanie relacji służbowych i prywatnych pokrzywdzonego zarówno z sędziami orzekającymi w Sądzie właściwym terytorialnie, a także z sędziami orzekającymi w całym okręgu
[…]
, miałoby wpływ na swobodę procedowania w sprawie, zaś u oskarżonego mogłoby wzbudzić subiektywne przekonanie o niemożności rozpoznania sprawy w sposób obiektywny. Wobec powyższego stanowiska Sąd Rejonowy w O. zgłosił postulat przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, położonemu poza obszarem właściwości Sądu Okręgowego w K..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Inicjatywa Sądu występującego zasługiwała na uwzględnienie.
Niejednokrotnie podnoszono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. jest możliwe tylko w zupełnie wyjątkowych przypadkach, kiedy silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości przemawiają za odstępstwem od fundamentalnego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy terytorialnie. Niewątpliwie do okoliczności uzasadniających zastosowanie właściwości delegacyjnej z art. 37 k.p.k. należało zaliczyć sytuację, na którą powołał się w wystąpieniu Sąd Rejonowy w O., a polegającą na takim układzie procesowym, gdzie Sąd właściwy miejscowo prowadziłby postępowanie, w którym pokrzywdzonym czynem zabronionym jest sędzia tegoż Sądu jednocześnie pełniący funkcję przewodniczącego wydziału właściwego rzeczowo do rozstrzygnięcia sprawy. Nie można stracić z pola widzenia, że do zadań przewodniczącego wydziału należy kierowaniem wydziałem, co czyni sędziów orzekających w danej jednostce w pewnym stopniu mu podporządkowanymi służbowo. Ta szczególna okoliczność sprawiła, że można domniemywać, iż procedowanie w przedmiotowej sprawie przez sędziów II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w O. mogłoby wywołać u postronnych osób przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Takie przypuszczenie wolno odnieść również do sytuacji, gdyby orzekanie w niniejszej sprawie powierzono sędziom z innych wydziałów.
Sąd Najwyższy nie uwzględnił żądania w zakresie przekazania sprawy poza obszar właściwości Sądu Okręgowego w K.. Stwierdzić należało, że podniesiony fakt znajomości sędziego pokrzywdzonego czynem zabronionym z innymi sędziami Sądów Rejonowych w okręgu
[…]
nie uzasadniał przekazania sprawy w sposób oczekiwany przez występującego, ponieważ istnienie relacji służbowych i prywatnych samo w sobie nie wyklucza bezstronnego rozpoznania sprawy, tym bardziej że gdyby pojawiły się takie zastrzeżenia, to mogą być one rozwiązane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. (zob. post. SN z 18 października 2017r., II KO 43/17). Wobec powyższego Sąd Najwyższy, przychylając się do wniosku Sądu Rejonowego w O., przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w X., terytorialnie podległemu Sądowi Okręgowemu w K., do którego dojazd z uwagi na połączenia komunikacyjne nie będzie kłopotliwy.
Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI