V KO 65/13

Sąd Najwyższy2013-09-18
SAOSKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
przekazanie sprawywyłączenie sędziegobezstronnośćSąd NajwyższySąd Rejonowykodeks postępowania karnegodobro wymiaru sprawiedliwości

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy innemu sądowi, uznając brak podstaw do wyłączenia sądu z uwagi na rutynowe kontakty służbowe między sędziami.

Sąd Rejonowy w J. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia na umorzenie śledztwa innemu sądowi, powołując się na potencjalne wątpliwości co do bezstronności z uwagi na kontakty między sędziami. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, wskazując, że przepis o przekazaniu sprawy ma charakter wyjątkowy i wymaga silniejszych podstaw niż rutynowe kontakty służbowe, a w pierwszej kolejności należy rozważyć instytucję wyłączenia sędziego.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w J. o przekazanie sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia na postanowienie Prokuratora o umorzeniu śledztwa innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy uzasadniał wniosek potencjalnymi wątpliwościami co do bezstronności rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w J., wskazując na coroczne szkolenia i kontakty między sędziami Wydziału Karnego, które w opinii społecznej mogłyby wywołać przekonanie o niemożności bezstronnego rozpoznania. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, podkreślając wyjątkowy charakter art. 37 k.p.k. i konieczność istnienia jednoznacznych podstaw do przekazania sprawy. Sąd wskazał, że rutynowe kontakty służbowe między sędziami nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy, a w przypadku wątpliwości co do bezstronności należy w pierwszej kolejności stosować instytucje wyłączenia sędziego (art. 40-43 k.p.k.). Sąd Najwyższy zaznaczył, że ocena celowości przekazania sprawy powinna uwzględniać realia i specyfikę każdej sprawy, a podnoszone przez Sąd Rejonowy okoliczności nie uzasadniały zastosowania art. 37 k.p.k.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rutynowe kontakty służbowe nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi. W pierwszej kolejności należy rozważyć instytucję wyłączenia sędziego.

Uzasadnienie

Przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i wymaga silniejszych podstaw niż rutynowe kontakty służbowe. W przypadku wątpliwości co do bezstronności należy stosować przepisy o wyłączeniu sędziego. Ocena celowości przekazania sprawy musi uwzględniać realia i specyfikę każdej sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględniono wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (wobec wniosku Sądu Rejonowego)

Strony

NazwaTypRola
W. S.osoba_fizycznaskarżący
Prokurator Prokuratury Rejonowej w J.organ_państwowywnioskodawca
Sąd Rejonowy w J.instytucjawnioskodawca

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis ma charakter wyjątkowy i może być stosowany tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawieniu sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Ocena celowości przekazania sprawy powinna uwzględniać realia i specyfikę każdej sprawy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa umorzenia śledztwa przez Prokuratora z powodu stwierdzenia, iż czynów nie popełniono.

k.k. art. 160 § § 1

Kodeks karny

Jeden z czynów, w odniesieniu do których umorzono śledztwo.

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

Jeden z czynów, w odniesieniu do których umorzono śledztwo (rzekome przekroczenie uprawnień przez sędziów).

k.k. art. 216 § § 1

Kodeks karny

Jeden z czynów, w odniesieniu do których umorzono śledztwo.

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Zastosowany w zw. z innymi przepisami k.k. przy kwalifikacji czynów.

k.k. art. 276

Kodeks karny

Jeden z czynów, w odniesieniu do których umorzono śledztwo.

k.p.k. art. 40

Kodeks postępowania karnego

Instytucja wyłączenia sędziego, która powinna być rozważona w pierwszej kolejności.

k.p.k. art. 43

Kodeks postępowania karnego

Instytucja wyłączenia sędziego, która powinna być rozważona w pierwszej kolejności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i wymaga silniejszych podstaw niż rutynowe kontakty służbowe. W pierwszej kolejności należy rozważyć instytucję wyłączenia sędziego (art. 40-43 k.p.k.). Rutynowe kontakty służbowe między sędziami nie mogą prowadzić do przekonania o niemożności bezstronnego rozpoznania sprawy. Ocena celowości przekazania sprawy musi uwzględniać realia i specyfikę każdej sprawy.

Odrzucone argumenty

Kontakty służbowe między sędziami Sądu Rejonowego w J. mogą wywołać w opinii społecznej przekonanie o niemożności bezstronnego rozpoznania sprawy, co uzasadnia przekazanie jej innemu sądowi.

Godne uwagi sformułowania

przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawieniu sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości nie oznacza, iż można w sposób racjonalny twierdzić, że mogą istnieć podejrzenia co do nieobiektywnego rozpoznania sprawy w sytuacji zacieśnienia kontaktów służbowych i wytworzenia relacji, które przekroczyły te ramy i stały się kontaktami innego rodzaju (...) istnieją stosowne regulacje procesowe mogące usunąć wątpliwości co do bezstronnego rozpoznania sprawy, których z całą pewnością nie zastosowano w przedmiotowej sprawie.

Skład orzekający

Dariusz Świecki

przewodniczący

Rafał Malarski

członek

Jacek Sobczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosku o przekazanie sprawy innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k. i stosowanie instytucji wyłączenia sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy w postępowaniu karnym, gdzie podstawą były rutynowe kontakty służbowe sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest przekazanie sprawy innemu sądowi i wyłączenie sędziego, co jest istotne dla praktyków prawa, ale niekoniecznie dla szerokiej publiczności.

Kiedy rutynowe kontakty sędziów mogą prowadzić do przekazania sprawy innemu sądowi? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KO 65/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 18 września 2013r., wniosku Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 lipca 2013 r., o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, w sprawie rozpoznania zażalenia W. S. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J. o umorzeniu śledztwa , na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Prokuratura Rejonowa w J. w sprawie o sygn. akt […], na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. umorzyła śledztwo o czyny z art. 160 § 1 k.k., art. 231 § 1 i art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 231 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 231 § 1 k.k., wobec stwierdzenia, iż czynów tych nie popełniono (k.129). Na powyższe postanowienie zażalenie złożył W. S.. Do Sądu Rejonowego w J. wpłynął wniosek prokuratora z dnia 15 lipca 2013 r., w którym wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Sąd Rejonowy w J. postanowieniem z dnia 18 lipca 2013 r., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie przedmiotowej sprawy w celu rozpoznania zażalenia z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 37 k.p.k.) innemu równorzędnemu sądowi. W argumentacji wniosku Sąd podniósł, iż 2 niewątpliwe są powiązania sądu powołanego do rozpoznania sprawy – Sądu Rejonowego w J. z pozostałymi sędziami II Wydziału Karnego tamtejszego Sądu. Sędziowie tego Wydziału uczestniczą w corocznych szkoleniach, co w opinii społecznej może wywołać przekonanie o niemożności bezstronnego rozpoznania sprawy przez Sąd właściwy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek Sądu Rejonowego w J. nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać przede wszystkim należy, że przedmiotem postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie jest rozpoznanie zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa w odniesieniu do kilku czynów, pośród których jeden dotyczył rzekomego przekroczenia uprawnień przez sędziów II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w J. w sprawie o sygn. akt II […]. Już w tym miejscu powstaje pytanie z jakich powodów nie korzysta się w pierwszej kolejności z instytucji wyłączenia określonej w art. 40 – 43 k.p.k. i sięga od razu po rozwiązanie ostateczne dotyczące wyjątkowych sytuacji procesowych (art. 37 k.p.k.). Przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, przez co odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawieniu sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie SN z dnia 4 lipca 2006 r., V KO 55/06, OSNKW 2006, z. 9, poz. 85). Wprawdzie przepis ten może być wykorzystany przez Sąd Najwyższy do odsunięcia możliwych, nawet nieuprawnionych, zastrzeżeń co do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania sprawy, ale ocena celowości przekazania sprawy powinna uwzględniać realia i specyfikę każdej sprawy, a więc przede wszystkim istnienie związku (podmiotowego oraz przedmiotowego, tj. odnoszonego do czynów co do których postępowanie ma się toczyć) pomiędzy prowadzonym postępowaniem karnym a właściwym sądem oraz, co ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, zakres orzekania tego sądu w konkretnej sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 8 maja 2013 r., sygn.. akt V KO 29/13, Lex 1214498). 3 Podnoszony fakt, że w ramach wykonywanych czynności zawodowych niejednokrotnie dochodzi do kontaktów służbowych, zawodowych pomiędzy sędziami Sądu Rejonowego w J. nie oznacza, iż można w sposób racjonalny twierdzić, że mogą istnieć podejrzenia co do nieobiektywnego rozpoznania sprawy. W sytuacji zacieśnienia kontaktów służbowych i wytworzenia relacji, które przekroczyły te ramy i stały się kontaktami innego rodzaju (np. przyjaźni, koleżeństwa) istnieją stosowne regulacje procesowe mogące usunąć wątpliwości co do bezstronnego rozpoznania sprawy, których z całą pewnością nie zastosowano w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy zupełnie pozbawiona podstaw, o których mowa w art. 37 k.p.k., jest inicjatywa wyrażona przez Sąd Rejonowy w postanowieniu z dnia 18 lipca 2013 r. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI