V KO 34/21

Sąd Najwyższy2021-11-04
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniane bis in idemres iudicatakasacjaSąd Najwyższykodeks postępowania karnegozasada ne bis in idem

Sąd Najwyższy stwierdził niedopuszczalność wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, gdyż kwestia naruszenia zasady ne bis in idem była już przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.

Sąd Najwyższy rozpoznał kwestię dopuszczalności wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego. Skazany R.I. wnosił o wznowienie, podnosząc naruszenie zasady ne bis in idem z uwagi na wcześniejsze skazanie za ten sam czyn. Sąd Najwyższy stwierdził jednak niedopuszczalność wznowienia, wskazując, że kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji, co wyklucza ponowne jej analizowanie w postępowaniu wznowieniowym zgodnie z art. 542 § 4 k.p.k.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek o wznowienie z urzędu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…), który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego w P. Skazany R.I. domagał się wznowienia, argumentując naruszeniem zasady ne bis in idem, ponieważ został skazany za ten sam czyn, za który wcześniej skazał go Sąd Rejonowy w H. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził niedopuszczalność wznowienia z urzędu. Uzasadnienie opiera się na art. 542 § 3 i § 4 k.p.k., zgodnie z którymi wznowienie postępowania z powodu bezwzględnych uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. jest możliwe tylko z urzędu, ale nie może nastąpić, jeżeli te uchybienia były już przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Ponieważ kwestia naruszenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) była już badana w kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, Sąd Najwyższy uznał, że nie istnieją warunki prawne do ponownego rozpoznania tego zagadnienia w postępowaniu wznowieniowym. W związku z tym odmówiono również wstrzymania wykonania orzeczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wznowienie postępowania z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. nie może nastąpić, jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołuje się na art. 542 § 4 k.p.k., który wyklucza możliwość wznowienia postępowania z przyczyn określonych w § 3 (w tym z art. 439 § 1 k.p.k.), jeśli były one już przedmiotem rozpoznania w kasacji. Ponieważ kwestia naruszenia zasady ne bis in idem była już badana w kasacji, ponowne jej analizowanie w postępowaniu wznowieniowym jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia z urzędu

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (odrzucenie wniosku o wznowienie)

Strony

NazwaTypRola
R. I.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 4

Kodeks postępowania karnego

wyraźnie zastrzega, iż wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3, jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze, których naruszenie może stanowić podstawę do wznowienia postępowania z urzędu.

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

stanowi, że wznowienie postępowania z powodu uchybień wymienionych w § 1 jest możliwe wyłącznie z urzędu.

k.k. art. 258 § § 1

Kodeks karny

przepis, z którego skazany został pierwotnie skazany (wspomniany w kontekście sprawy).

k.p.k. art. 9 § § 2

Kodeks postępowania karnego

dotyczy traktowania pisma skazanego jako sygnalizacji konieczności wznowienia z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestia naruszenia zasady ne bis in idem była już przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Art. 542 § 4 k.p.k. wyklucza możliwość wznowienia postępowania z przyczyn, które były już badane w kasacji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie zasady ne bis in idem jako podstawa do wznowienia postępowania z urzędu.

Godne uwagi sformułowania

zasada ne bis in idem powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 tego przepisu, czyli właśnie z powodu wspomnianych wcześniej bezwzględnych uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji.

Skład orzekający

Dariusz Świecki

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "ograniczenia w możliwości wznowienia postępowania karnego po rozpoznaniu sprawy w trybie kasacji, interpretacja art. 542 § 4 k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zarzucane uchybienia były już przedmiotem rozpoznania w kasacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne ograniczenia proceduralne w polskim prawie karnym dotyczące możliwości wznowienia postępowania, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy zapobiegające wielokrotnemu rozpoznawaniu tych samych kwestii.

Czy można wznowić sprawę karną, jeśli sąd już raz rozpatrzył podobny zarzut w kasacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KO 34/21
POSTANOWIENIE
Dnia 4 listopada 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Świecki
w sprawie
R. I.
skazanego z art. 258 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 4 listopada 2021 r.,
kwestii dopuszczalności wznowienia z urzędu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…)
z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa (…),
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w P.
z dnia 2 lutego 2015 r., sygn. akt III K (…),
postanowił:
stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu wskazanego wyżej postępowania sądowego;
UZASADNIENIE
Jako że wznowienie postępowania z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. możliwe jest wyłącznie z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), to przesłane za pośrednictwem Prokuratury Krajowej pismo skazanego R. I. należało w myśl art. 9 § 2 k.p.k. potraktować jako sygnalizację konieczności wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa (...), zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w P.  z dnia 2 lutego 2015 r., sygn. akt III K (…). Skazany kolejny już raz wskazuje w swoim piśmie, że względem niego miało dojść do naruszenia zasady
ne bis in idem
wobec tego, że został przez sąd polski skazany za to samo przestępstwo, za które skazał go już Sąd Rejonowy w H. z dnia 11 stycznia 2007 r. (B 5398 – 06).
Trzeba tu dostrzec, że kwestia ta była już kilkukrotnie sygnalizowana przez skazanego we wcześniejszych jego pismach, które przekazane zostały Sądowi Najwyższemu. W efekcie tego Sąd Najwyższy wyjaśnił już skazanemu (zob. postanowienia SN z dnia 5 marca 2020 r., V KO 16/20 oraz z dnia 18 lutego 2021 r., V KO 131/20), że art. 542 § 4 k.p.k. wyraźnie zastrzega, iż wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 tego przepisu, czyli właśnie z powodu wspomnianych wcześniej  bezwzględnych uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k., jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Skoro zatem kwestia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci naruszenia powagi rzeczy osądzonej (
res iudicata
) była przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu odwoławczego, to nie jest dopuszczalne ponowne analizowanie tego zagadnienia w postępowaniu wznowieniowym.
Z tych właśnie względów, Sąd Najwyższy stwierdził brak warunków prawnych do rozpoznania kwestii wznowienia procesu
ex officio
(art. 542 § 4 k.p.k.). W konsekwencji brak było też podstaw do wstrzymania wykonania orzeczenia z urzędu, o co wniósł skazany w piśmie z dnia 21 pażdziernika 2021 r.
Dlatego też orzeczono, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI