V KO 34/18

Sąd Najwyższy2018-07-05
SNKarneprawo karne materialneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaobrona koniecznaSąd Najwyższykodeks karnygranice obrony koniecznejart. 25 k.k.art. 540 k.p.k.prawomocność

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy postanowienie odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, uznając go za oczywiście bezzasadny.

Skazany Z.R. wniósł o wznowienie postępowania karnego, powołując się na nową regulację dotyczącą przekroczenia granic obrony koniecznej (art. 25 § 2a k.k.). Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku, stwierdzając jego oczywistą bezzasadność. Sąd wskazał, że wznowienie postępowania nie służy ponownej ocenie dowodów ani zasadności orzeczenia, a jedynie analizie przesłanek wskazanych w art. 540 k.p.k. Argumentacja skazanego dotyczyła wyłącznie oceny zdarzenia pod kątem obrony koniecznej, co nie stanowi podstawy do wznowienia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie skazanego Z.R. na postanowienie odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania karnego. Sprawa pierwotnie zakończyła się wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 marca 2016 r. (sygn. akt II K …/15), skazującym Z.R. na karę 10 lat pozbawienia wolności za czyn z art. 148 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 29 czerwca 2016 r. (sygn. akt II Aka …/16). Skazany Z.R. wniósł o wznowienie postępowania, podnosząc, że nigdy nie pogodzi się z wyrokiem i sugerując istnienie kontratypu obrony koniecznej. Głównym argumentem było powołanie się na nowo dodany art. 25 § 2a k.k., który wprowadza zasadę niekaralności za przekroczenie granic obrony koniecznej w przypadku odpierania zamachu polegającego na wdarciu się do mieszkania lub podobnych miejsc. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., uznał wniosek za oczywiście bezzasadny i odmówił jego przyjęcia. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe ma charakter wyjątkowy i nie służy ponownej ocenie dowodów ani ustaleń faktycznych dokonanych w prawomocnym wyroku. Podstawy wznowienia są enumeratywnie wyliczone w art. 540 k.p.k. i obejmują m.in. ustalenie popełnienia przestępstwa w związku z pierwotnym postępowaniem, ujawnienie nowych dowodów świadczących o niepopełnieniu czynu, uchylenie przepisu stanowiącego podstawę orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny lub potrzebę wynikającą z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Sąd stwierdził, że argumentacja skazanego dotyczyła wyłącznie oceny zdarzenia pod kątem obrony koniecznej i nie spełniała wymogów formalnych ani merytorycznych do wznowienia postępowania. Zmiana stanu prawnego sama w sobie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nowa regulacja nie stanowi automatycznie podstawy do wznowienia postępowania, jeśli nie spełnia przesłanek z art. 540 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie wznowieniowe ma charakter wyjątkowy i nie służy ponownej ocenie dowodów ani ustaleń faktycznych. Podstawy wznowienia są ściśle określone w art. 540 k.p.k. Argumentacja skazanego dotyczyła wyłącznie oceny zdarzenia pod kątem obrony koniecznej, co nie spełnia wymogów do wznowienia postępowania, a sama zmiana stanu prawnego nie powoduje automatycznie konieczności wznawiania postępowań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (wobec oczywistej bezzasadności wniosku)

Strony

NazwaTypRola
Z.R.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 545 § § 3 zd. ostatnie

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 148 § § 1 i 3

Kodeks karny

k.k. art. 64 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 25 § § 2a

Kodeks karny

Sąd wskazał, że powoływanie się na ten przepis nie miało uzasadnienia w realiach sprawy i nie stanowiło podstawy do wznowienia postępowania.

k.p.k. art. 540 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania jest oczywiście bezzasadny, ponieważ nie spełnia przesłanek z art. 540 k.p.k. Postępowanie wznowieniowe nie służy ponownej ocenie dowodów i ustaleń faktycznych. Zmiana stanu prawnego (dodanie art. 25 § 2a k.k.) sama w sobie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skazanego dotycząca obrony koniecznej i powołanie się na art. 25 § 2a k.k. nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub odpierając zamach poprzedzony wdarciem się do tych miejsc, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące nie dokonuje się na nowo oceny zebranych w toku procesu dowodów i poprawności przyjętych w oparciu o nie ustaleń faktycznych będących podstawą prawomocnego wyroku. Sama zmiana stanu prawnego nie powoduje automatycznie konieczności wznawiania postępowań zakończonych na podstawie ustawy poprzednio obowiązującej.

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

przewodniczący, sprawozdawca

Andrzej Stępka

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania karnego, w szczególności w kontekście zmian legislacyjnych i obrony koniecznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania i powołania się na nową regulację prawną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ograniczone możliwości wznowienia postępowania karnego, nawet w obliczu zmian prawnych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy nowa ustawa o obronie koniecznej otwiera drzwi do wznowienia starych wyroków? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KO 34/18
POSTANOWIENIE
Dnia 5 lipca 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Andrzej Stępka
‎
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie
Z.R.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 5 lipca 2018 r.,
zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt V KO 34/18
odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania
w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S.
z dnia 29 czerwca 2016 r., II AKa …./16,
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 7 marca 2016 r., II K …/15,
wobec oczywistej bezzasadności tego wniosku,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., art. 545 § 3 zd. ostatnie k.p.k.
postanowił
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 marca 2016 r. (sygn. akt II K …/15), Sąd Okręgowy w K.
uznał Z.R. za winnego popełnienia czynu z art.148 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i skazał go na karę 10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę skazanego Sąd Apelacyjny w S., wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r. (sygn. akt II Aka …/16), zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
W dniu 28 marca 2018 r. do Sądu Okręgowego w K. wpłynęło pismo skazanego, w którym Z.R. podnosi, że nigdy nie pogodzi się z treścią wyroku skazującego, sugerując istnienie w przedmiotowej sprawie kontratypu w postaci obrony koniecznej.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r. (sygn. akt V KO 34/18) odmówił przyjęcia przedmiotowego wniosku z uwagi na jego oczywistą bezzasadność.
Od powyższego postanowienia Z. R. wniósł zażalenie, podnosząc w nim szereg okoliczności faktycznych zdarzenia będącego przedmiotem wyroku w jego sprawie. Główny argumentem skarżącego jest to, iż nie wdarł się na posesję, na której doszło do zabójstwa, gdyż miał prawo tam przebywać, więc zmiana kodeksu karnego dotycząca przekroczenia granic obrony koniecznej w postaci art. 25 § 2a k.k. dodanego przez ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r.(Dz.U. z 2018 r. poz.20), która weszła w życie w dniu 19 stycznia 2018 r., w brzmieniu: „nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub odpierając zamach poprzedzony wdarciem się do tych miejsc, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące”, miałaby mieć do niego zastosowanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodzić się należy z Sądem Najwyższym orzekającym w I instancji, że na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić przyjęcia wniosku, bez wzywania skazanego do usunięcia jego braków formalnych. Wymieniony na wstępie przepis nakazuje podjęcie takiej decyzji wtedy, gdy z treści wniosku niepochodzącego od podmiotu fachowego wynika jego oczywista bezzasadność. W niniejszej sprawie zachodzi właśnie taka sytuacja.
Przypomnieć wypada, że podstawy dla wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem enumeratywnie wylicza art. 540 k.p.k. Są one precyzyjnie opisane i z uwagi na wyjątkowość możliwości uchylenia prawomocnego wyroku sądowego – obejmują jedynie najpoważniejsze okoliczności, uzasadniające ponowne rozstrzygnięcia w sprawie. Specyfika postępowania wznowieniowego wszczynanego na wniosek powoduje, że nie dokonuje się na nowo oceny zebranych w toku procesu dowodów i poprawności przyjętych w oparciu o nie ustaleń faktycznych będących podstawą prawomocnego wyroku. Nie bada się również oceny zasadności orzeczenia sądu pierwszej instancji, tak jak to się czyni w ramach kontroli instancyjnej (tak SN w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2016 r., V KO 22/16). Podlega weryfikacji jedynie to, czy np. ustalono prawomocnym wyrokiem, że popełniono przestępstwo w związku z pierwotnym postępowaniem i istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), ujawniły się nowe fakty lub dowody świadczące m.in. o tym, że czynu nie popełniono (art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.), przepis stanowiący podstawę wydania orzeczenia został uchylony przez Trybunał Konstytucyjny z uwagi na jego sprzeczność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą (art. 540 § 2 k.p.k.), albo potrzeba wznowienia wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 540 § 3 k.p.k.).
Analiza wniosku skazanego jednoznacznie wskazuje, że zarzuty, jakie stawia on wyrokom sądów obu instancji w swojej sprawie dotyczą tylko i wyłącznie oceny zdarzenia pod kątem zaistnienia kontratypu obrony koniecznej, lub ewentualnie przekroczenia jego granic. Powoływanie się na art. 25 § 2a k.k. nie ma uzasadnienia w realiach konkretnej sprawy. Ponadto sam wnioskodawca nie precyzuje, w jaki sposób ewentualne zastosowanie tego przepisu w jego sprawie miałoby wpłynąć na treść finalnego rozstrzygnięcia. Sama zmiana stanu prawnego nie powoduje automatycznie konieczności wznawiania postępowań zakończonych na podstawie ustawy poprzednio obowiązującej.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI