V KO 32/24

Sąd Najwyższy2024-04-30
SNKarneprzekazanie sprawyWysokanajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższysąd rejonowyobiektywizmbezstronnośćpracownik sądukodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi ze względu na zatrudnienie oskarżonego w sądzie właściwym miejscowo, co mogło budzić wątpliwości co do obiektywizmu.

Sąd Rejonowy w Skierniewicach wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi, wskazując, że oskarżony P.S. jest pracownikiem tego sądu. Podkreślono, że zatrudnienie to i kontakty z sędziami mogą budzić wątpliwości co do obiektywnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając znaczenie zewnętrznego wizerunku sądów i unikania sytuacji mogących stwarzać pozory braku bezstronności. Sprawę przekazano do Sądu Rejonowego w Żyrardowie.

Sąd Rejonowy w Skierniewicach, w sprawie o sygnaturze II K 59/24, zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku było zatrudnienie oskarżonego, P.S., w Sądzie Rejonowym w Skierniewicach. Sąd Rejonowy argumentował, że praca oskarżonego w sądzie właściwym miejscowo, a także jego kontakty z orzekającymi tam sędziami, mogą w opinii społecznej wzbudzać wątpliwości co do obiektywności i bezstronności rozstrzygnięcia. Podkreślono, że Sąd Rejonowy w Skierniewicach jest małą jednostką, a środowisko lokalne może znać lub kojarzyć osoby pracujące w sądzie. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek w Izbie Karnej, uznał go za zasadny. Powołując się na utrwalone orzecznictwo, Sąd Najwyższy podkreślił, że dbałość o dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga unikania wszelkich sytuacji, które mogłyby stwarzać zagrożenie dla formułowania racjonalnych opinii o braku pozaprocesowych wpływów na rozstrzygnięcie. Wskazano, że jeśli stroną postępowania jest pracownik sądu, sąd ten nie powinien w sprawie orzekać, aby zapewnić efektywność postępowania i utrzymać wizerunek sądu jako organu niezależnego. Ze względu na niewielką odległość od pierwotnie właściwego sądu, sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Żyrardowie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zatrudnienie oskarżonego w sądzie właściwym miejscowo, zwłaszcza w małej jednostce sądowniczej, uzasadnia przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i unikanie wątpliwości co do obiektywności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na potrzebę dbania o zewnętrzny wizerunek sądów i unikania sytuacji, które mogłyby sugerować pozamerytoryczne wpływy na rozstrzygnięcie. Podkreślono, że zatrudnienie pracownika sądu w sprawie, w której ten sąd ma orzekać, może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i obiektywności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględniono wniosek i przekazano sprawę do rozpoznania innemu sądowi

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w Skierniewicach (wnioskodawca)

Strony

NazwaTypRola
P. S.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (1)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis regulujący możliwość przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi, gdy zachodzą okoliczności uzasadniające przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zatrudnienie oskarżonego w sądzie właściwym miejscowo może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności. Dbałość o zewnętrzny wizerunek sądów wymaga unikania sytuacji mogących sugerować pozamerytoryczne wpływy. W małych jednostkach sądowniczych, gdzie środowisko lokalne może znać pracowników sądu, ryzyko takich wątpliwości jest większe.

Godne uwagi sformułowania

zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy jeżeli stroną procesu jest pracownik sądu, a więc osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a niekiedy także osobisty kontakt z sędziami, to ten sąd nie powinien orzekać w sprawie Stanowi to przejaw dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości

Skład orzekający

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi ze względu na zatrudnienie strony w sądzie właściwym miejscowo, w kontekście zapewnienia obiektywizmu i bezstronności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika sądu w małej jednostce, ale zasada dbałości o wizerunek i obiektywizm ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę dbałości o pozory bezstronności w sądownictwie, co jest istotne dla zaufania publicznego do wymiaru sprawiedliwości.

Czy pracownik sądu może być sądzony przez swoich kolegów? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KO 32/24
POSTANOWIENIE
Dnia 30 kwietnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie
P. S.
,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 30 kwietnia 2024 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Skierniewicach,
zawartego w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2024 r., II K 59/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.,
postanowił
uwzględnić wniosek i sprawę przekazać do rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Żyrardowie.
[SOP]
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia
4 kwietnia 2024 r., II K 59/24,
Sąd
Rejonowy w Skierniewicach
wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie przedmiotowej sprawy innemu Sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy wskazał, że w sprawie występują realnie okoliczności stwarzające uzasadnione przekonanie o braku warunków do jej obiektywnego rozpoznania przez Sąd właściwy miejscowo, bowiem wniosek o warunkowe umorzenie postępowania został skierowany przeciwko P.S., który jest [...] w Sądzie Rejonowym w Skierniewicach. We wniosku podkreślono, że zatrudnienie P.S. w Sądzie właściwym do rozpoznania sprawy łączy się z utrzymywaniem przez niego kontaktów z sędziami orzekającymi w tym Sądzie, a Sąd Rejonowy w Skierniewicach jest małą jednostką i środowisko lokalne może znać lub chociażby kojarzyć osoby pracujące w sądzie. W ocenie Sądu Rejonowego prowadzenie sprawy w takich warunkach może wzbudzić w opinii społecznej wątpliwości co do tego, że wydane rozstrzygnięcie nie było wolne od pozaprocesowych wpływów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest zasadny.
Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2013 r., II KO 23/13; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 41/18). Toteż należy uwzględnić wniosek złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą uzasadnione podejrzenia, że postronny, ale i obiektywny obserwator określonego postępowania sądowego mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2021 r., IV KO 33/21).
Układ procesowy zaistniały w tej sprawie, gdy stroną postępowania – osobą, w stosunku do której skierowano wniosek o warunkowe umorzenie postępowania - jest informatyk zatrudniony w Sądzie właściwym, uzasadnia przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że jeżeli stroną procesu jest pracownik sądu, a więc osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a niekiedy także osobisty kontakt z sędziami, to ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (m.in. przeciwdziałanie multiplikowaniu potencjalnych wniosków o wyłączenie sędziego) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, w którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 grudnia 2023 r., II KO 149/23; z dnia 28 lutego 2024 r., IV KO 7/24)
Podsumowując, rozpoznanie sprawy zainicjowanej wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania wobec P.S. należało przekazać innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Ze względu na niewielką odległość od Sądu pierwotnie właściwego, sprawa została przekazana do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Żyrardowie.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia.
‎
[PGW]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI