V KO 31/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy, rozpoznając wniosek skazanego K. Z., postanowił wznowić postępowanie zażaleniowe zakończone postanowieniem z dnia 15 lutego 2023 r. (sygn. akt V KZ 59/22), które utrzymywało w mocy postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Wznowienie nastąpiło z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z powodu nienależytej obsady sądu. Sąd Najwyższy uchylił swoje wcześniejsze postanowienie i przekazał sprawę Izbie Karnej SN do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że sędzia Marek Siwek, orzekający w poprzednim składzie, został powołany do Sądu Najwyższego z naruszeniem procedury wynikającej z Konstytucji RP i przepisów prawa, co potwierdzają liczne orzeczenia Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W szczególności wskazano na uchwałę SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) oraz wyroki ETPCz w sprawach Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce oraz ADVANCE PHARMA Sp. z o.o. przeciwko Polsce, które kwestionują status prawny Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz sędziów powołanych w wadliwej procedurze. Sąd podkreślił, że nawet przeniesienie sędziego do innej izby nie legalizuje wadliwego aktu powołania. Kosztami postępowania wznowieniowego obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii wadliwości procedury powoływania sędziów w kontekście prawa do sądu i możliwości wznowienia postępowań.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa w Polsce i orzecznictwem ETPCz.
Zagadnienia prawne (2)
Czy możliwe jest wznowienie postępowania zażaleniowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego w sytuacji stwierdzenia nienależytej obsady sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwe jest wznowienie postępowania zażaleniowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego na podstawie art. 542 § 3 k.p.k., jeśli wystąpiła nienależyta obsada sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego, w tym postanowieniem w przedmiocie zażalenia, może zostać wzruszone w drodze wznowienia postępowania. Kluczowe jest stwierdzenie uchybienia kwalifikowanego jako nienależyta obsada sądu, co wynika z wadliwej procedury powołania sędziego.
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może być uznany za prawidłowo powołanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia powołany w takiej procedurze nie spełnia wymogów konstytucyjnych i konwencyjnych, a sąd z takim sędzią w składzie jest nienależycie obsadzony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, odwołując się do własnego orzecznictwa oraz orzeczeń TSUE i ETPCz, stwierdził, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana na podstawie ustawy z 2017 r. nie jest organem konstytucyjnym, a akty powołania sędziów dokonane na jej wniosek są wadliwe. Sąd z udziałem takich sędziów nie jest sądem ustanowionym ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Z. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia wznowienie postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego w przypadku stwierdzenia uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależytą obsadę sądu (pkt 2).
Pomocnicze
k.p.k. art. 126 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku o przywrócenie terminu.
u.S.N. art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy mocy obowiązującej uchwał Sądu Najwyższego.
u.S.N. art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy tzw. spraw testowych.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje podstawę powołania sędziego.
Konstytucja RP art. 187 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje skład i sposób wyłaniania Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • Sędzia Marek Siwek został powołany do Sądu Najwyższego w procedurze uznanej za wadliwą przez SN, TSUE i ETPCz, co skutkuje tym, że sąd z jego udziałem nie jest sądem ustanowionym ustawą. • Wadliwość procedury powołania sędziego stanowi podstawę do wznowienia postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego.
Godne uwagi sformułowania
akt powołania do pełnienia urzędu sędziego SN, którego Prezydent RP dokonał w oparciu o tę uchwałę, nie znajduje podstawy wymaganej przez art. 179 Konstytucji. • Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekający w składach złożonych z powołanych w ten sposób sędziów, został pozbawiony przymiotu sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji. • tak ukształtowana KRS - zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22) - nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1, a zatem nie może skutecznie i w zgodzie z Konstytucją wypełniać roli wskazanej w jej art. 179. • Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która rozpatrywała sprawy skarżących, nie była 'sądem ustanowionym ustawą' (pkt 354).
Skład orzekający
Andrzej Siuchniński
przewodniczący
Andrzej Stępka
sprawozdawca
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii wadliwości procedury powoływania sędziów w kontekście prawa do sądu i możliwości wznowienia postępowań."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami sądownictwa w Polsce i orzecznictwem ETPCz.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i prawa do sądu, odwołując się do orzecznictwa międzynarodowego, co czyni ją niezwykle istotną i interesującą dla prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy przyznaje rację skazanemu: wadliwy sędzia oznacza możliwość wznowienia postępowania!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.