V KO 3/19

Sąd Najwyższy2019-02-05
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższydobro wymiaru sprawiedliwościbezstronność sędziegoodmowa wszczęcia śledztwakodeks postępowania karnegoart. 37 k.p.k.

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu innemu sądowi, aby zapewnić dobro wymiaru sprawiedliwości i uniknąć wątpliwości co do bezstronności.

Sąd Rejonowy w P. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu tego sądu. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, powołując się na potrzebę zapewnienia dobra wymiaru sprawiedliwości i uniknięcia wątpliwości co do bezstronności sędziów orzekających w sprawie dotyczącej ich kolegi. W związku z tym sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w P. o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa. Śledztwo miało dotyczyć czynów z art. 231 § 1 k.k. (nadużycie uprawnień) i art. 270 § 1 k.k. (fałszerstwo dokumentu) oraz art. 258 § 1 k.k. (udział w zorganizowanej grupie albo związku przestępczym) w zw. z art. 11 § 2 k.k., których miał dopuścić się sędzia Sądu Rejonowego w P.. Zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa złożył K. B. i zostało ono przekazane do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 37 k.p.k., uznał wniosek o przekazanie sprawy za zasadny. Podkreślono, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie podlega interpretacji rozszerzającej. Przekazanie sprawy jest możliwe tylko w sytuacji, gdy istnieją realne okoliczności stwarzające przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Sąd Najwyższy stwierdził, że w tej sprawie wnioskodawca wykazał możliwość powzięcia przez uczestników postępowania i obserwatorów wątpliwości co do prawidłowości procedowania przez właściwy miejscowo sąd, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących sędziów lub pracowników tego samego sądu. Przyjęto zasadę, że jeśli oskarżonym jest długoletni pracownik sądu lub sędzia, sąd ten nie powinien orzekać w sprawie, co stanowi przejaw dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości, efektywność postępowania oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego. Z tych względów Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek o przekazanie sprawy jest uzasadniony.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy, gdy istnieje możliwość powzięcia wątpliwości co do prawidłowości procedowania przez sąd właściwy miejscowo, zwłaszcza gdy zarzuty dotyczą innych sędziów lub pracowników tego samego sądu. Przyjęto zasadę, że w takich sytuacjach sąd nie powinien orzekać w sprawie, aby zapewnić niezależność i bezstronność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
Sąd Rejonowy w P.instytucjawnioskodawca
Prokuratura Rejonowa w G.organ_państwowyorgan prowadzący postępowanie przygotowawcze
K. B.osoba_fizycznawnioskodawca zażalenia
A. B.osoba_fizycznasędzia (podejrzana)

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis jako wyjątkowy nie podlega interpretacji rozszerzającej. Przekazanie sprawy winno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zasadnie stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie oraz o tym, że tylko przekazanie sprawy stworzy lepsze możliwości do trafnego rozstrzygnięcia w przedmiocie tego procesu. Odstąpienie od rozpoznania sprawy w sądzie miejscowo właściwym ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 270 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 258 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potrzeba zapewnienia dobra wymiaru sprawiedliwości. Uniknięcie wątpliwości co do bezstronności sędziów orzekających w sprawie dotyczącej ich kolegi. Zasada, że sąd nie powinien orzekać w sprawie, gdy oskarżonym jest sędzia lub pracownik tego samego sądu.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości brak warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy wizerunek sądu jako organu niezależnego niezawisłość sędziowska brak zaufania do bezstronności sędziów

Skład orzekający

Włodzimierz Wróbel

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi w sytuacji, gdy zarzuty dotyczą sędziego lub pracownika tego sądu, w celu ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości i zapewnienia bezstronności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. w sprawach karnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy potencjalnego konfliktu interesów w sądownictwie i podkreśla znaczenie postrzeganej bezstronności sędziów, co jest istotne dla zaufania publicznego do wymiaru sprawiedliwości.

Czy sędzia może sądzić kolegę? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy sprawa musi trafić gdzie indziej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KO 3/19
POSTANOWIENIE
Dnia 5 lutego 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Włodzimierz Wróbel
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 5 lutego 2019 r.
wniosku Sądu Rejonowego w P.
z dnia 3 stycznia 2019 r., sygn. akt VIII Kp […],
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę zażalenia na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. z dnia 15 listopada 2018 r. (sygn. akt PR Ds. […]) o odmowie wszczęcia śledztwa, do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w G.
UZASADNIENIE
Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 3 stycznia 2019 r. (sygn. akt VIII Kp
[…]
) wystąpiono do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawę zażalenia K. B. na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G. z dnia 15 listopada 2018 r. (sygn. akt PR Ds.
[…]
) o odmowie wszczęcia śledztwa. Postanowienie dotyczyło czynu z art. 231 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. i art. 258 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., którego dopuścić się miała Sędzia tego Sądu A. B.. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył K. B. i zostało ono przekazane Sądowi Rejonowemu w P..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 37 k.p.k., jako wyjątkowy, nie podlega interpretacji rozszerzającej. Przekazanie sprawy winno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zasadnie stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie oraz o tym, że tylko przekazanie sprawy stworzy lepsze możliwości do trafnego rozstrzygnięcia w przedmiocie tego procesu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego odstąpienie od rozpoznania sprawy w sądzie miejscowo właściwym ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (tak m.in. w postanowieniu z dnia 4 lipca 2006 r. V KO 55/06, Biul.SN 2006/8/17).
W niniejszej sprawie wniosek Sądu jest uzasadniony.
Uznać należy, iż wnioskodawca wykazał, że możliwym do wyobrażenia jest powzięcie przez uczestników postępowania oraz innych obserwatorów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości wątpliwości, co do prawidłowości procedowania przez właściwy miejscowo sąd, mając na uwadze szczególny kontekst konkretnej sprawy.  Zwłaszcza ogląd ten, choć oczywiście nie mający podstaw ani prawnych, ani faktycznych, może zintensyfikować się z uwagi na błędny pogląd na kwestie niezawisłości sędziowskiej i brak zaufania do bezstronności sędziów orzekających w sprawie zarzutów dotyczących innych sędziów lub pracowników tego samego sądu.
Wydaje się racjonalną zasadą przyjmowanie w orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach rozpoznawanych w trybie art. 37 k.p.k., że jeżeli osobą oskarżoną jest długoletni pracownik sądu lub sędzia – ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (możliwe wyłączenia poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami.
Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w G..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI