V KO 187/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuObrońca skazanego M. B. złożył pismo sygnalizujące potrzebę wznowienia postępowania kasacyjnego, co skutkowało zarejestrowaniem sprawy w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą V KO 187/25. Do rozpoznania sprawy wyznaczono skład sędziowski, w tym sędziów Marka Siwka i Marka Pietruszyńskiego. Sędzia Marek Pietruszyński złożył wniosek o wyłączenie sędziego Marka Siwka od udziału w sprawie, powołując się na obawę co do jego bezstronności, wynikającą z faktu powołania na urząd sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, postanowił pozostawić go bez rozpoznania jako niedopuszczalny z mocy ustawy. Uzasadnienie opierało się na interpretacji art. 42 § 1 k.p.k., zgodnie z którym podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania, a sędzia nie jest do tego uprawniony. Sąd podkreślił również, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Przywołano orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które potwierdzają, że sposób powołania sędziego nie stanowi bezwzględnej podstawy do podważenia orzeczenia ani kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Sąd wskazał, że orzecznictwo międzynarodowe ma charakter deklaratoryjny i nie stanowi podstawy prawnej do orzekania w polskim systemie prawnym bez odpowiedniej implementacji ustawowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego, statusu orzecznictwa międzynarodowego w polskim prawie, oraz kwestii ustrojowych związanych z powoływaniem sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym i interpretacji przepisów k.p.k. w kontekście orzecznictwa TK i TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędzia składający się w sprawie jest uprawniony do złożenia wniosku o wyłączenie innego sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia nie jest uprawniony do składania wniosku o wyłączenie innego sędziego; jego uprawnieniem jest jedynie samowyłączenie.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.k., podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Sędzia może jedynie złożyć oświadczenie wiedzy o podstawie swojego wyłączenia.
Czy sposób powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r. może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego z powodu braku bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej.
Uzasadnienie
Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i TSUE wskazuje, że sposób powołania sędziego nie może sam w sobie prowadzić do wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, ani stanowić podstawy do wyłączenia.
Jaki jest status prawny orzecznictwa międzynarodowego (ETPC, TSUE) w polskim systemie prawnym i czy może stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania prawa krajowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzecznictwo międzynarodowe ma charakter deklaratoryjny i nie stanowi podstawy prawnej do orzekania w polskim systemie prawnym bez odpowiedniej implementacji ustawowej. Sądy muszą stosować prawo krajowe, chyba że zostało ono zmienione lub uchylone.
Uzasadnienie
Wyroki ETPC i TSUE mają moc obowiązującą dla państwa, ale nie tworzą bezpośrednio prawa krajowego. Obowiązek wykonania spoczywa na rządzie jako inicjatorze procedury wykonawczej. Samodzielne orzekanie przez sądy na podstawie orzecznictwa międzynarodowego, bez podstawy prawnej w prawie krajowym, narusza Konstytucję RP.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | skazany |
| Marek Pietruszyński | osoba_fizyczna | sędzia składający wniosek |
| Marek Siwek | osoba_fizyczna | sędzia, którego dotyczy wniosek |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy tego przepisu.
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. Sędzia nie jest uprawniony do formułowania wniosku o wyłączenie innego sędziego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym nienależną obsadę sądu.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące sposobu ukształtowania KRS były przedmiotem analizy.
Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 55 § § 5
Przepis określający, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić podstawy do podważenia orzeczenia.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 3
Przepis określający, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić podstawy do podważenia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia nie jest stroną postępowania i nie jest uprawniony do składania wniosku o wyłączenie innego sędziego. • Wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. • Orzecznictwo międzynarodowe nie stanowi podstawy prawnej do orzekania w polskim systemie prawnym bez implementacji ustawowej.
Odrzucone argumenty
Sposób powołania sędziego przez KRS ukształtowaną w trybie ustawy z 2017 r. budzi wątpliwości co do jego bezstronności i może stanowić podstawę do wyłączenia. • Uchwała trzech połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r. powinna być podstawą do wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek sędziego SN Marka Pietruszyńskiego o wyłączenie sędziego SN Marka Siwka pozostawić bez rozpoznania. • podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. • żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o jego wyłączenie, gdyż ustawa odmiennie określa te czynności, lecz oświadczeniem wiedzy o podstawie jego wyłączenia • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • orzecznictwo jakiegokolwiek sądu, czy to zagranicznego, czy to krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z obowiązku stosowania Konstytucji RP
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący
Marek Siwek
członek
Adam Roch
członek
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego, statusu orzecznictwa międzynarodowego w polskim prawie, oraz kwestii ustrojowych związanych z powoływaniem sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w Sądzie Najwyższym i interpretacji przepisów k.p.k. w kontekście orzecznictwa TK i TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezależnością sądownictwa, powoływaniem sędziów i relacją polskiego prawa do prawa UE, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sędzia chciał wyłączyć innego sędziego. Sąd Najwyższy: 'Wniosek niedopuszczalny z mocy prawa!'”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.