V KO 124/24

Sąd Najwyższy2024-11-27
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniasąd najwyższynienależyta obsada sądukrajowa rada sądownictwaart. 439 k.p.k.uchwała SNniezawisłość sędziowskabezstronność sądu

Sąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania karnego, uznając brak podstaw mimo podniesionej przez skazanego kwestii nienależytej obsady sądu odwoławczego.

Skazany D.K. wniósł do Sądu Najwyższego o wznowienie postępowania karnego z urzędu, wskazując na nienależytą obsadę sądu apelacyjnego, który orzekał w jego sprawie. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę połączonych izb SN z 2020 r., stwierdził, że wadliwość procesu powoływania sędziów do sądów powszechnych musi być powiązana z konkretnymi okolicznościami sprawy, czego wnioskodawca nie wykazał. Wobec braku samodzielnego stwierdzenia przez SN przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k., wniosek o wznowienie postępowania został odrzucony.

Skazany D.K. złożył wniosek do Sądu Najwyższego o wszczęcie z urzędu postępowania o wznowienie postępowania karnego. Głównym argumentem skazanego była potencjalna nienależyta obsada sądu odwoławczego, który utrzymał w mocy postanowienie sądu okręgowego. Skazany wskazywał, że w składzie sądu apelacyjnego zasiadała osoba powołana na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, odwołał się do uchwały składu połączonych izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20), która stanowi, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi, gdy wadliwość procesu powoływania sędziów prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy podkreślił jednak, że w przypadku sądów powszechnych, wadliwość procesu nominacyjnego musi być powiązana z konkretnymi okolicznościami sprawy, czego wnioskodawca nie wykazał. Analiza kariery zawodowej sędzi Sądu Apelacyjnego X.Y. nie wykazała również okoliczności rzutujących na jej bezstronność. Sąd Najwyższy nie dostrzegł samodzielnie zaistnienia żadnej z przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k. Ponadto, zauważono, że postanowienia w przedmiocie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie nie mają charakteru ostatecznego. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił stwierdzić brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania i obciążyć kosztami postępowania Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że wadliwość procesu powoływania sędziów do sądów powszechnych, aby stanowiła podstawę do wznowienia postępowania z powodu nienależytej obsady sądu, musi być powiązana z konkretnymi okolicznościami sprawy, co nie zostało wykazane przez wnioskodawcę. Sąd Najwyższy nie dostrzegł również samodzielnie zaistnienia przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa wszczęcia postępowania o wznowienie

Strony

NazwaTypRola
D.K.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez wnioskodawcę, że wadliwość procesu powoływania sędziów do sądu powszechnego prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy nie dostrzegł samodzielnie zaistnienia przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Argument skazanego o nienależytej obsadzie sądu odwoławczego z powodu powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r., bez powiązania z konkretnymi okolicznościami sprawy.

Godne uwagi sformułowania

odmiennie należy postrzegać sytuację należytej obsady sądu w zależności od tego czy sąd ten jest Sądem Najwyższym czy sądem powszechnym. W pierwszym wypadku Sąd zawsze jest nienależycie obsadzony gdy zasiadają w jego składzie osoby powołane na wniosek tzw. Krajowej Rady Sądownictwa w składzie, który został ukształtowany ustawą z dnia 8 grudnia 2017r. W drugim, ten sam fakt, zaistnienia wadliwego procesu nominacyjnego, powiązać jednak trzeba z konkretnymi okolicznościami sprawy.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście nienależytej obsady sądu powszechnego z powodu wadliwego procesu nominacyjnego sędziego, w szczególności w odniesieniu do sędziów powołanych na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd odwoławczy jest sądem powszechnym, a nie Sądem Najwyższym. Wymaga wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii niezawisłości sędziowskiej i wadliwości procesu nominacyjnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Czy sędzia powołany po reformie KRS może orzekać? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KO 124/24
POSTANOWIENIE
Dnia 27 listopada 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
w sprawie
D.K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 listopada 2024 r.
wniosku skazanego
o wszczęcie z urzędu postępowania o wznowienie postępowania
zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z dnia 23 września 2024r. (II AKzw 1637/24)
utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 11 lipca 2024r. (V Kow 1791/24/wz)
na podstawie art. 542§3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1/ - stwierdzić brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania,
2/ - kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
[WB]
UZASADNIENIE
Skazany
D.K.
wniósł o zbadanie przez Sąd Najwyższy, czy podczas rozpoznawania sprawy przed Sądem Apelacyjnym doszło do zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej wskazanej w art. 439§1 pkt 2 k.p.k., a w konsekwencji, zwrócił się o rozważenie wznowienia z urzędu postępowania w tej sprawie.
Sednem wniosku jest wskazanie w jego uzasadnieniu, że sąd rozpoznający sprawę w instancji odwoławczej był nienależycie obsadzony gdyż w jego składzie zasiadała osoba, która otrzymała nominację sędziowską na wniosek tzw. Krajowej Rady Sądownictwa w składzie, który został ukształtowany ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).
Powyższa okoliczność nie jest jednak wystarczająca do wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego.
Jak wynika z pkt 2 uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Uchwała ta w swej treści stanowi zasadę wiążącą wszystkie składy Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41).
Podkreślić zatem należy, że odmiennie należy postrzegać sytuację należytej obsady sądu w zależności od tego czy sąd ten jest Sądem Najwyższym czy sądem powszechnym. W pierwszym wypadku Sąd zawsze jest nienależycie obsadzony gdy zasiadają w jego składzie osoby powołane na wniosek tzw. Krajowej Rady Sądownictwa w składzie, który został ukształtowany ustawą z dnia 8 grudnia 2017r. W drugim, ten sam fakt, zaistnienia wadliwego procesu nominacyjnego, powiązać jednak trzeba z konkretnymi okolicznościami sprawy.
Wnioskodawca w swym wniosku tego nie czyni. Sąd Najwyższy analizując przebieg kariery zawodowej SSA X.Y. również nie dostrzegł takich okoliczności, które można by uznać za rzutujące na ocenę jej bezstronności w niniejszej sprawie.
W tej sytuacji podnieść należy, że Sąd Najwyższy nie dostrzegł samodzielnie zaistnienia żadnej z przesłanek z art. 439§1 k.p.k.
Zauważyć też wypada, że postanowienia wydane w przedmiocie złożonego przez D.K. wniosku o udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia nie mają charakteru ostatecznego i skazany może składać kolejne wnioski w tym przedmiocie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do stwierdzenia, aby w omawianej sprawie zaistniały jakiekolwiek powody uzasadniające wznowienie postępowania z urzędu w trybie art. 542§3 k.p.k.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI