V KO 117/25

Sąd Najwyższy2025-08-14
SNKarnepostępowanie wykonawczeŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniawarunkowe przedterminowe zwolnienieSąd Najwyższypostępowanie wykonawczek.p.k.k.k.w.sędzianiezależność sądownictwa

Sąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie w sprawie odmowy udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia, uznając, że postanowienie o odmowie nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu przepisów.

Skazany K.K. wniósł o wznowienie postępowania z urzędu, podnosząc zarzut udziału w wydaniu orzeczenia sędziego powołanego w sposób budzący wątpliwości konstytucyjne. Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw prawnych do wszczęcia postępowania, wskazując, że postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. i nie podlega wznowieniu w tym trybie.

Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek skazanego K.K. o wznowienie postępowania z urzędu. Skazany argumentował, że w wydaniu postanowienia odmawiającego mu warunkowego przedterminowego zwolnienia brał udział sędzia, którego powołanie budzi wątpliwości konstytucyjne, co mogło naruszyć jego niezależność i bezstronność. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 542 § 3 k.p.k. a contrario, stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko, że postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. W przeciwieństwie do postanowień o udzieleniu lub odwołaniu zwolnienia, postanowienie odmawiające nie zamyka skazanemu drogi do ponownego ubiegania się o to dobrodziejstwo po upływie określonego czasu. Sąd wskazał, że takie postanowienie może podlegać reasumpcji w trybie art. 24 § 1 k.k.w. w przypadku ujawnienia się nowych okoliczności. W związku z tym, wniosek skazanego nie mógł prowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia nie kończy postępowania sądowego, ponieważ nie zamyka skazanemu drogi do ponownego ubiegania się o zwolnienie po upływie określonego czasu. Takie postanowienie może podlegać reasumpcji w trybie art. 24 § 1 k.k.w. w przypadku ujawnienia się nowych okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzenie braku podstaw prawnych do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu

Strony

NazwaTypRola
K. K.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 542 § 3

Kodeks postępowania karnego

a contrario

k.p.k. art. 540 § 1

Kodeks postępowania karnego

Orzeczenie kończące postępowanie sądowe

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.k.w. art. 161 § 3

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 161 § 4

Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 24 § 1

Kodeks karny wykonawczy

Reasumpcja postanowienia

k.p.k. art. 530 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 545 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Wznowienie postępowania wykonawczego jest dopuszczalne tylko w ograniczonym zakresie. Postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia nie zamyka skazanemu drogi do ponownego ubiegania się o zwolnienie.

Odrzucone argumenty

Udział sędziego powołanego w sposób budzący wątpliwości konstytucyjne stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą i podstawę do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

uchybienia stanowiącego tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą sędzia powołany na stanowisko – jak to ujął wnioskodawca - na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją RP kadencji legalnie działającej Rady postanowienie o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia, nie jest zatem w żadnym razie orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe, o jakim mowa w art. 540 § 1 k.p.k.

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania wykonawczego oraz charakteru postanowienia o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku podstaw do wznowienia postępowania wykonawczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym wykonawczym oraz wątpliwości konstytucyjnych dotyczących powoływania sędziów, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym i konstytucyjnym.

Czy wątpliwości co do powołania sędziego mogą unieważnić odmowę warunkowego zwolnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KO 117/25
ZARZĄDZENIE
Dnia 14 sierpnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
w przedmiocie wniosku skazanego
K. K.
o wznowienie postępowania z urzędu
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 31 marca 2025 r., sygn. akt II AKzw 286/25,
utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 27 stycznia 2025 r.,
o odmowie udzielenia skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia
‎
z odbycia reszty kary pozbawienia wolności
podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
a contrario
zarządził:
1. stwierdzić brak podstaw prawnych do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu, wskazanego przez skazanego postępowania;
2. odpis zarządzenia doręczyć skazanemu wraz z pouczeniem, że nie podlega ono dalszemu zaskarżeniu.
[J.J.]
UZASADNIENIE
W swoim stanowisku skazany podniósł, iż podstawą jego sygnalizacji jest ujawnienie w sprawie uchybienia stanowiącego tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., do jakiej doszło na etapie postępowania przed sądem odwoławczym. Zdaniem skazanego w wydaniu zaskarżonego orzeczenia brał udział sędzia powołany na stanowisko – jak to ujął wnioskodawca - na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po uprzednim skróceniu w sposób niezgodny z Konstytucją RP kadencji legalnie działającej Rady. Stan ten stworzył według wnioskującego podstawy do wątpliwości co do wpływu sił politycznych na powołanie sędziego. W konsekwencji skutkować może to naruszeniem gwarancji bezstronności i niezależności sędziego.
Mając zatem na uwadze pokrótce przytoczoną treść wniosku, jak i przedmiot postępowania, który ten wniosek dotyczy stwierdzić należy, że inicjatywa skazanego nie mogła prowadzić do wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego przez Sąd Najwyższy. Rzecz bowiem w tym, że samo wznowienie postępowania wykonawczego, w tym również postępowania w przedmiocie warunkowego zwolnienia jest dopuszczalne tylko w ograniczonym zakresie. Mianowicie, o ile - co do zasady - możliwe jest wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem o udzieleniu warunkowego zwolnienia oraz postanowieniem o odwołaniu warunkowego zwolnienia z odbycia kary pozbawienia wolnośc, gdyż postanowienia w tym przedmiocie są orzeczeniami, które kończą postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., to taką cechą nie odznaczają się postanowienia o odmowie udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia. Jak bowiem wyraźnie wskazuje się to w judykaturze, orzeczeniem, którym zakończono postępowanie sądowe, w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., jest postanowienie w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia a zatem zarówno to, którym je udzielono, jak i to, którym je odwołano (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 września 2015 r.,
V KO 43/15
). Będące przedmiotem uwagi z sygnalizacji K. K. postanowienie o odmowie udzielenia mu warunkowego przedterminowego zwolnienia, nie jest zatem w żadnym razie orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe, o jakim mowa w art. 540 § 1 k.p.k., skoro zgodnie z treścią art. 161 § 3 i 4 k.k.w., w ogóle nie zamyka ono przecież skazanemu drogi do ponownego ubiegania się o wnioskowane dobrodziejstwo - warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, po upływie określonego czasu od zapadnięcia negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lutego 2013 r.,
IV KO 12/13
).
Postanowienie odmawiające udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia podlegać może natomiast reasumpcji w trybie art. 24
‎
§ 1 k.k.w. - jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla treści rozstrzygnięcia. Kierując się powyższym należało, na podstawie art. 530
‎
§ 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k., stwierdzić należało brak podstaw prawnych do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie
‎
z urzędu, wskazanego przez skazanego postępowania.
[J.J.]
[r.g.]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI