V KO 11/13

Sąd Najwyższy2013-02-21
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚrednianajwyższy
zmiana właściwościsąd najwyższysąd okręgowyart. 37 k.p.k.dobro wymiaru sprawiedliwościgrzywnawierzycielpokrzywdzonyobiektywizm sądupostanowienie

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Okręgowego w L. o przekazanie sprawy karnej innemu sądowi, uznając, że fakt, iż sąd ten jest wierzycielem jednej z oskarżonych z tytułu nieuiszczonej grzywny, nie stanowi podstawy do zmiany właściwości.

Sąd Okręgowy w L. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy karnej dotyczącej M. D. i R. D. innemu sądowi, argumentując, że sąd ten jest pokrzywdzonym jednym z przestępstw i może nie być obiektywny. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, wskazując, że jedyną relacją między sądem a oskarżoną M. D. jest zaległa grzywna w kwocie 500 zł, co nie uzasadnia zmiany właściwości.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w L. o przekazanie sprawy karnej o sygn. akt III K … dotyczącej oskarżonych M. D. i R. D. innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 37 k.p.k. Sąd Okręgowy uzasadnił wniosek tym, że jest pokrzywdzonym jednym z przestępstw zarzucanych oskarżonym, co może wpływać na obiektywizm rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy nie zgodził się z tym stanowiskiem. Analiza akt wykazała, że prokurator oskarżył M. D. o 34 przestępstwa i R. D. o 30, z czego 29 popełnili wspólnie. Jedno z przestępstw, kwalifikowane z art. 300 § 2 k.k., miało polegać na zbyciu przez M. D. działek po zaniżonej cenie w celu udaremnienia wykonania orzeczeń sądowych. Sąd Okręgowy w L. był jednym z ponad 40 pokrzywdzonych tym przestępstwem. Sąd Najwyższy zauważył jednak, że z akt sprawy wynika, iż M. D. jest dłużniczką Sądu Okręgowego w L. jedynie z tytułu nieuiszczonej kary grzywny w kwocie 500 zł, nałożonej postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. przez I Wydział Cywilny tego sądu za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie. Egzekucja tej grzywny została skierowana do komornika. Sąd Najwyższy uznał, że taka relacja dłużnik-wierzyciel, wynikająca z nałożenia kary porządkowej, nie stwarza uzasadnionego przekonania o braku obiektywizmu sądu. Wskazano, że jeśli istnieją inne tytuły, z których Sąd Okręgowy jest wierzycielem oskarżonej, możliwe jest ponowne wystąpienie o zmianę właściwości, ale po rozważeniu wyłączenia zarzutów niezwiązanych z tą kwestią. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od właściwości miejscowej sądu pierwotnie ustalonej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt, że sąd jest wierzycielem oskarżonego z tytułu nieuiszczonej kary grzywny, nie stanowi podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że relacja dłużnik-wierzyciel wynikająca z nieuiszczonej kary porządkowej nie wpływa na obiektywizm sądu w rozpoznaniu sprawy karnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona wielu innych zarzutów i pokrzywdzonych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Oskarżeni (w kontekście utrzymania pierwotnej właściwości sądu)

Strony

NazwaTypRola
M. D.osoba_fizycznaoskarżony
R. D.osoba_fizycznaoskarżony
Sąd Okręgowy w L.instytucjapokrzywdzony/wierzyciel

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis regulujący możliwość przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Pomocnicze

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący oszustwa, jeden z zarzucanych czynów.

k.k. art. 300 § 2

Kodeks karny

Przepis dotyczący udaremnienia wykonania orzeczeń sądowych.

k.k. art. 18 § 3

Kodeks karny

Przepis dotyczący pomocnictwa do popełnienia przestępstwa.

k.p.k. art. 53

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący wstąpienia sądu w prawa oskarżyciela posiłkowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Relacja dłużnik-wierzyciel z tytułu nieuiszczonej grzywny nie wpływa na obiektywizm sądu. Brak innych okoliczności wskazujących na brak obiektywizmu sądu. Próba przekazania obszernej sprawy z wieloma zarzutami, które nie mają związku z potencjalnym brakiem obiektywizmu, nie służy dobru wymiaru sprawiedliwości.

Odrzucone argumenty

Sąd Okręgowy w L. jest pokrzywdzonym jednym z przestępstw, co stwarza uzasadnione przekonanie o braku warunków obiektywnego rozpoznania sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Tego rodzaju okoliczność, zdaniem Sądu Najwyższego, nie może w najmniejszym stopniu stwarzać przekonania stron, czy też postronnych osób, o braku warunków obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w L. Próba przekazania innemu sądowi tak stosunkowo obszernej sprawy z dużą liczbą zarzutów nie mających jakiegokolwiek związku z zarzutami, co do których ewentualnie zachodziłaby potrzeba rozpoznania przez inny sąd, nie będzie służyła dobru wymiaru sprawiedliwości.

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

przewodniczący

Przemysław Kalinowski

członek

Barbara Skoczkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o zmianę właściwości sądu w sprawach karnych, zwłaszcza gdy podstawą jest relacja finansowa między sądem a stroną postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd jest wierzycielem z tytułu nieuiszczonej grzywny porządkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak sądy podchodzą do kwestii potencjalnego konfliktu interesów i obiektywizmu, nawet w rutynowych sytuacjach jak egzekucja grzywny.

Czy nieopłacona grzywna może sprawić, że sąd stanie się stronniczy? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KO 11/13
POSTANOWIENIE
Dnia 21 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)
‎
SSN Przemysław Kalinowski
‎
SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)
w sprawie
M. D. i R. D.
, oskarżonych z art. 286 § 1 k.k. i innych,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu bez udziału stron,
w dniu 21 lutego 2013 r.,
wniosku Sądu Okręgowego w L. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanawia:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2013 r., Sąd Okręgowy w L. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie w trybie art. 37 k.p.k. sprawy o sygn. akt III K … do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.  Z uzasadnienia wystąpienia wynika, że M. D. i R. D. oskarżeni są o popełnienie szeregu przestępstw i w odniesieniu do jednego przestępstwa, jedną z osób pokrzywdzonych wskazanych przez oskarżyciela publicznego jest Sąd Okręgowy w L.  Zaistniała sytuacja, zdaniem występującego sądu stwarza uzasadnione przekonanie o braku warunków obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w L. będącym jednocześnie jednostką pokrzywdzoną.  Nie można również wykluczyć tego, że Sąd ten wstąpi w prawa oskarżyciela posiłkowego, zgodnie z art. 53 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek Sądu Okręgowego w L. nie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł do Sądu Okręgowego w L. akt oskarżenia, w którym oskarżył M. D. o popełnienie 34 przestępstw, a R. D. o popełnienie 30 przestępstw, z tym że wspólnie i w porozumieniu mieli oni dokonać 29 przestępstw.  Jedno z nich, kwalifikowane z art. 300 § 2 k.k. miało polegać na tym, że w celu udaremnienia wykonania orzeczeń sądowych M. D. udaremniła zaspokojenie swoich wierzycieli poprzez zbycie działek po zaniżonej cenie (zarzut XXXIII a/o).  R. D. zarzucono natomiast na mocy art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 300 § 2 k.k. pomocnictwo do popełnienia tego czynu (zarzut XXXV).  Zauważyć należy, że oprócz Sądu Okręgowego w L., wskazano w akcie oskarżenia jeszcze ponad 40 pokrzywdzonych tym przestępstwem. Jednakże samo wskazanie w akcie oskarżenia, że Sąd Okręgowy w L. jest pokrzywdzonym jednym z przestępstw zarzucanych oskarżonym, nie może jeszcze stanowić o zasadności wystąpienia.  Z treści natomiast zarzutów oraz uzasadnienia aktu oskarżenia nie wynika jakiego rodzaju okoliczności spowodowały, że Sąd Okręgowy w L. stał się wierzycielem M. D. Tym bardziej zaskakujące wydaje się być stanowisko Sądu Okręgowego w L., który również nie wskazując na takie okoliczności, wyciąga wnioski tak daleko idące, że jego zdaniem konieczna jest zmiana właściwości w trybie art. 37 k.p.k.
Z akt sprawy natomiast wynika, że M. D. jest dłużniczką Sądu Okręgowego w L., gdyż nie uiściła nałożonej na nią postanowieniem Sądu Okręgowego w L. I Wydział Cywilny z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. I C … kary grzywny w kwocie 500 zł za nieusprawiedliwione niestawiennictwo w charakterze świadka na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r.  Wobec nieuiszczenia grzywny zostało skierowane do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. zlecenie egzekucyjne, który prowadził sprawę pod sygn. akt KMS … - (k. 222, 265, 266). Wskazuje to więc jednoznacznie, że wierzytelność Sądu Okręgowego wobec oskarżonej wynika nie ze sporu istniejącego pomiędzy  tymi stronami, a z prawomocnej decyzji Sądu stosującego karę porządkową w celu wymuszenia od świadka wykonania jego procesowego obowiązku.  Tego rodzaju okoliczność, zdaniem Sądu Najwyższego, nie może w najmniejszym stopniu stwarzać przekonania stron, czy też postronnych osób, o braku warunków obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w L.
W sytuacji, gdyby Sąd Okręgowy w L. ustalił, że M. D. posiada jeszcze inne zaległości wobec Sądu Okręgowego w L . i Sąd ten jest wierzycielem oskarżonej z innego jeszcze tytułu, niż to wykazał Sąd Najwyższy, to będzie możliwe ponowne wystąpienie w trybie art. 37 k.p.k., jednakże po rozważeniu możliwości wyłączenia tych dwóch zarzutów stawianych oskarżonym do odrębnego rozpoznania.  Próba przekazania innemu sądowi tak stosunkowo obszernej sprawy z dużą liczbą zarzutów nie mających jakiegokolwiek związku z zarzutami, co do których ewentualnie zachodziłaby potrzeba rozpoznania przez inny sąd, nie będzie służyła dobru wymiaru sprawiedliwości, na które powołuje się we wniosku Sąd Okręgowy w L.
W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji uzasadniających odstąpienie od właściwości miejscowej sądu pierwotnie ustalonej na podstawie obowiązujących przepisów.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI