V KO 102/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie prawomocnie zakończonej sprawy karnej, uznając brak podstaw do stwierdzenia nienależytej obsady sądu.
Skazany zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wznowienie postępowania karnego, powołując się na udział w składzie sądu apelacyjnego sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym trybie. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu, uznając, że sam fakt powołania sędziego w nowym trybie nie jest wystarczający do stwierdzenia nienależytej obsady sądu bez wykazania konkretnych okoliczności naruszających standardy niezawisłości i bezstronności.
Sąd Najwyższy rozpatrzył pismo skazanego, które zostało potraktowane jako sygnalizacja potrzeby wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Skazany argumentował, że w składzie sądu apelacyjnego zasiadał sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy nowelizującej z 2017 r. Sąd Najwyższy, opierając się na własnej uchwale połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oraz orzecznictwie ETPCz, stwierdził, że nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie autor sygnalizacji odwołał się jedynie do faktu powołania sędziego w nowym trybie, nie przedstawiając dowodów na ścisłe powiązania sędziego z władzą wykonawczą, niepełnienie funkcji prezesa sądu ani udział w postępowaniach dyscyplinarnych. Wobec braku takich okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu i zarządził zakreślenie sprawy jako załatwionej w inny sposób.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie sędziego w nowym trybie nie jest wystarczające do stwierdzenia nienależytej obsady sądu. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę połączonych Izb BSA I-4110-1/2020, zgodnie z którą nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie skazany nie wykazał takich konkretnych okoliczności, ograniczając się do samego faktu powołania sędziego w nowym trybie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
brak podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Definicja nienależytej obsady sądu jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
ustawa nowelizująca KRS
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa określająca tryb powoływania sędziów, który był przedmiotem sporu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania konkretnych okoliczności naruszających standardy niezawisłości i bezstronności sędziego, pomimo powołania go w nowym trybie.
Odrzucone argumenty
Argument skazanego o nienależytej obsadzie sądu oparty wyłącznie na fakcie powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy nowelizującej z 2017 r.
Godne uwagi sformułowania
Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Skład orzekający
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu w sprawach, gdzie podnoszony jest zarzut nienależytej obsady sądu z powodu wadliwego powołania sędziego, gdy brak jest dowodów na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania z urzędu i wymaga wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność, a nie tylko samego faktu powołania sędziego w nowym trybie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa, a także interpretacji przepisów dotyczących wadliwego powołania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy: Samo powołanie sędziego w nowym trybie nie wystarczy do wznowienia sprawy karnej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN V KO 102/25 ZARZĄDZENIE Dnia 16 lipca 2025 r. SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek po zapoznaniu się z pismem M.J., sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2023 r., II AKa 208/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 31 marca 2023 r., IV K 263/22, 1. stwierdzam brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.); 2. zarządzam poinformowanie skazanego o treści zarządzenia oraz pouczenie, że na zarządzenie z punktu 1 nie przysługuje żaden środek zaskarżenia; 3. zarządzam zakreślenie sprawy w repertorium KO jako załatwionej w inny sposób. UZASADNIENIE Pismem z dnia 5 maja 2025 r., zatytułowanym „wniosek”, adresowanym do Sądu Okręgowego w Łodzi, skazany zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2023 r., II AKa 208/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 31 marca 2023 r., IV K 263/22. Skazany podniósł, że w składzie Sądu Apelacyjnego zasiadał sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS) – SSA X.Y. Pismo to zostało przekazane do Sądu Apelacyjnego w Łodzi, a następnie do Sądu Najwyższego, zgodnie z właściwością i potraktowane jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu. Należało zważyć, co następuje. Po zapoznaniu się z argumentacją skazanego i aktami sprawy należało stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu postępowania wskazanego w piśmie skazanego (art. 542 § 3 k.p.k.). Brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce , skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce , skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce , skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce , skarga nr 50849/21). W tej sprawie autor sygnalizacji odwołał się wyłącznie do faktu powołania ww. sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie przepisów ustawy nowelizującej. Sąd Najwyższy wypowiadał się już co do możliwości zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez sąd, w składzie którego zasiadał SSA X.Y. Tego typu uchybienie nie zostało stwierdzone (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2024 r., V KK 327/23). Co więcej, działając z urzędu nie odnotowano informacji, które wskazywałyby na zasadność sygnalizacji, nie dotarto do żadnych dostępnych w domenach publicznych informacji sugerujących ścisłe powiązania SSA X.Y. z władzą wykonawczą. Sędzia nie podpisywał list poparcia dla kandydatów do wadliwie ukształtowanej KRS, nie pełnił funkcji prezesa czy wiceprezesa sądu, jak również funkcji związanych z postępowaniami dyscyplinarnymi sędziów. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że brak jest podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu, w trybie art. 542 § 3 k.p.k., wskazanego na wstępie postępowania. Z uwagi na powyższe okoliczności, należało zarządzić jak na wstępie. [WB] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI