V KO 102/25

Sąd Najwyższy2025-07-16
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniasędziaKRSniezawiłość sądubezstronnośćart. 439 k.p.k.Sąd Najwyższyprawomocność

Sąd Najwyższy odmówił wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie prawomocnie zakończonej sprawy karnej, uznając brak podstaw do stwierdzenia nienależytej obsady sądu.

Skazany zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wznowienie postępowania karnego, powołując się na udział w składzie sądu apelacyjnego sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym trybie. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu, uznając, że sam fakt powołania sędziego w nowym trybie nie jest wystarczający do stwierdzenia nienależytej obsady sądu bez wykazania konkretnych okoliczności naruszających standardy niezawisłości i bezstronności.

Sąd Najwyższy rozpatrzył pismo skazanego, które zostało potraktowane jako sygnalizacja potrzeby wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Skazany argumentował, że w składzie sądu apelacyjnego zasiadał sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy nowelizującej z 2017 r. Sąd Najwyższy, opierając się na własnej uchwale połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oraz orzecznictwie ETPCz, stwierdził, że nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie autor sygnalizacji odwołał się jedynie do faktu powołania sędziego w nowym trybie, nie przedstawiając dowodów na ścisłe powiązania sędziego z władzą wykonawczą, niepełnienie funkcji prezesa sądu ani udział w postępowaniach dyscyplinarnych. Wobec braku takich okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu i zarządził zakreślenie sprawy jako załatwionej w inny sposób.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, samo powołanie sędziego w nowym trybie nie jest wystarczające do stwierdzenia nienależytej obsady sądu. Konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę połączonych Izb BSA I-4110-1/2020, zgodnie z którą nienależyta obsada sądu zachodzi, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności. W analizowanej sprawie skazany nie wykazał takich konkretnych okoliczności, ograniczając się do samego faktu powołania sędziego w nowym trybie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

brak podstaw do wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu

Strony

NazwaTypRola
M.J.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Definicja nienależytej obsady sądu jako bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

ustawa nowelizująca KRS

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa określająca tryb powoływania sędziów, który był przedmiotem sporu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania konkretnych okoliczności naruszających standardy niezawisłości i bezstronności sędziego, pomimo powołania go w nowym trybie.

Odrzucone argumenty

Argument skazanego o nienależytej obsadzie sądu oparty wyłącznie na fakcie powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy nowelizującej z 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Skład orzekający

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie z urzędu w sprawach, gdzie podnoszony jest zarzut nienależytej obsady sądu z powodu wadliwego powołania sędziego, gdy brak jest dowodów na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania z urzędu i wymaga wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność, a nie tylko samego faktu powołania sędziego w nowym trybie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa, a także interpretacji przepisów dotyczących wadliwego powołania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Sąd Najwyższy: Samo powołanie sędziego w nowym trybie nie wystarczy do wznowienia sprawy karnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KO 102/25
ZARZĄDZENIE
Dnia 16 lipca 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
po zapoznaniu się z pismem
M.J.,
sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2023 r., II AKa 208/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 31 marca 2023 r., IV K 263/22,
1. stwierdzam brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.);
2. zarządzam poinformowanie skazanego o treści zarządzenia oraz pouczenie, że na zarządzenie z punktu 1 nie przysługuje żaden środek zaskarżenia;
3. zarządzam zakreślenie sprawy w repertorium KO jako załatwionej w inny sposób.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 5 maja 2025 r., zatytułowanym „wniosek”, adresowanym do Sądu Okręgowego w Łodzi, skazany zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2023 r., II AKa 208/23, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 31 marca 2023 r., IV K 263/22. Skazany podniósł, że
w składzie Sądu Apelacyjnego zasiadał sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS) – SSA X.Y. Pismo to zostało przekazane do Sądu Apelacyjnego w Łodzi, a następnie do Sądu Najwyższego, zgodnie z właściwością i potraktowane jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu.
Należało zważyć, co następuje.
Po zapoznaniu się z argumentacją skazanego i aktami sprawy należało stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu postępowania wskazanego w piśmie skazanego (art. 542 § 3 k.p.k.).
Brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r.,
Reczkowicz przeciwko Polsce
, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r.,
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r.,
Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce
, skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23 listopada 2023 r.,
Wałęsa przeciwko Polsce
, skarga nr 50849/21).
W tej sprawie autor sygnalizacji odwołał się wyłącznie do faktu powołania ww. sędziego na wniosek KRS ukształtowanej w trybie przepisów ustawy nowelizującej. Sąd Najwyższy wypowiadał się już co do możliwości zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z orzekaniem przez sąd, w składzie którego zasiadał SSA X.Y. Tego typu uchybienie nie zostało stwierdzone (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2024 r., V KK 327/23). Co więcej, działając z urzędu nie odnotowano informacji, które wskazywałyby na zasadność sygnalizacji, nie dotarto do żadnych dostępnych w domenach publicznych informacji sugerujących ścisłe powiązania SSA X.Y. z władzą wykonawczą. Sędzia nie podpisywał list poparcia dla kandydatów do wadliwie ukształtowanej KRS, nie pełnił funkcji prezesa czy wiceprezesa sądu, jak również funkcji związanych z postępowaniami dyscyplinarnymi sędziów.
W tych okolicznościach stwierdzić należało, że brak jest podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu, w trybie art. 542 § 3 k.p.k., wskazanego na wstępie postępowania.
Z uwagi na powyższe okoliczności, należało zarządzić jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI