V KK 99/09

Sąd Najwyższy2009-10-08
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiŚrednianajwyższy
prawo karneruch drogowyspowodowanie śmiercizasady bezpieczeństwakasacjaSąd Najwyższyprawo do obronytłumaczenie dokumentów

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy oskarżonego w sprawie o spowodowanie śmierci wskutek naruszenia zasad ruchu drogowego, uznając zarzuty za bezzasadne, mimo stwierdzenia rażącej obrazy prawa procesowego w zakresie niedoręczenia wyroku sądu drugiej instancji z tłumaczeniem.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy Andreya K. w sprawie o spowodowanie śmierci Łukasza B. w wyniku naruszenia zasad ruchu drogowego. Obrońca zarzucał rażące naruszenie prawa procesowego, w tym niedoręczenie wyroku sądu okręgowego z tłumaczeniem oraz zbyt późne doręczenie dokumentów przed rozprawą apelacyjną. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące zbyt późnego doręczenia dokumentów przed rozprawą apelacyjną są nieuzasadnione, gdyż obrońca miał możliwość kontaktu z oskarżonym i nie wnosił o odroczenie. Stwierdzono jednak rażącą obrazę prawa procesowego w zakresie niedoręczenia oskarżonemu odpisu wyroku sądu drugiej instancji wraz z tłumaczeniem, co było wiążącym wskazaniem Sądu Najwyższego z poprzedniego postępowania. Mimo tej obrazy, Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że nie mogła ona mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku, gdyż dotyczyła czynności następczych po jego wydaniu.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez obrońcę Andreya K. od wyroku Sądu Okręgowego w G., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w S. w sprawie o spowodowanie śmierci wskutek naruszenia zasad ruchu drogowego. Oskarżony został uznany za winnego umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, co doprowadziło do śmierci kierującego innym pojazdem. Sąd pierwszej instancji orzekł karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem, zakaz prowadzenia pojazdów i nawiązkę. Apelacja prokuratora doprowadziła do zmiany wyroku przez Sąd Okręgowy, który obniżył karę pozbawienia wolności, uchylił warunkowe zawieszenie jej wykonania i obciążył oskarżonego kosztami. Obrońca w kasacji zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 72 § 3 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., przez niedoręczenie oskarżonemu wyroku Sądu Okręgowego wraz z tłumaczeniem na język rosyjski, co miało naruszać prawo do obrony i zasadę równości wobec prawa. Zarzucono również obrazę art. 6 k.p.k. przez zbyt późne doręczenie dokumentów przed rozprawą apelacyjną, co uniemożliwiło oskarżonemu zajęcie stanowiska. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę po raz trzeci, uznał zarzuty dotyczące zbyt późnego doręczenia dokumentów przed rozprawą apelacyjną za nieuzasadnione, wskazując na możliwość kontaktu obrońcy z oskarżonym i brak wniosku o odroczenie. Stwierdzono jednak rażącą obrazę prawa procesowego w zakresie niedoręczenia oskarżonemu odpisu wyroku sądu drugiej instancji wraz z tłumaczeniem, co było wiążącym wskazaniem Sądu Najwyższego z poprzedniego postępowania. Mimo tej obrazy, Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając, że nie mogła ona mieć istotnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku, ponieważ dotyczyła czynności następczych po jego wydaniu i nie wpłynęła na rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, niedoręczenie wyroku sądu drugiej instancji wraz z tłumaczeniem stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania (art. 72 § 3 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k.), jednakże w tej konkretnej sytuacji procesowej nie miało istotnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że mimo iż niedoręczenie wyroku z tłumaczeniem jest rażącą obrazą prawa procesowego, to w sytuacji, gdy dotyczy czynności następczych po wydaniu wyroku, nie może mieć istotnego wpływu na jego treść. Podkreślono, że oskarżony korzystał z pomocy obrońcy, a adres kancelarii obrońcy był adresem do doręczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

oskarżony (w zakresie oddalenia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
Andrey K.osoba_fizycznaoskarżony
Łukasz B.osoba_fizycznaofiara
Jadwiga B.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy
Stanisław B.osoba_fizycznaoskarżyciel posiłkowy
Prokurator Rejonowy w S.organ_państwowyapelujący
Prokurator Prokuratury Krajowejorgan_państwowystrona w postępowaniu kasacyjnym
Prokurator Prokuratury Okręgowejorgan_państwowystrona w postępowaniu kasacyjnym

Przepisy (19)

Główne

k.p.k. art. 72 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Przepis gwarantuje oskarżonemu nie władającemu językiem polskim udostępnienie podstawowych dokumentów procesowych w znanym mu języku, w tym postanowienia o przedstawieniu/zmianie zarzutów, aktu oskarżenia oraz orzeczenia podlegającego zaskarżeniu lub kończącego postępowanie. Sąd Najwyższy rozszerzył tę zasadę na środek odwoławczy ze względu na zasadę lojalności procesowej.

k.p.k. art. 6

Kodeks postępowania karnego

Zasada prawa do obrony.

k.k. art. 177 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 69 § § 1 i § 2

Kodeks karny

k.k. art. 70 § § 1 pkt 1

Kodeks karny

k.k. art. 42 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 43 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 627

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.

Pomocnicze

k.p.k. art. 442 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy stosowania przepisów dotyczących apelacji do postępowania przed Sądem Najwyższym w zakresie kasacji.

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący stosowania przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania w trybie kasacji.

k.p.k. art. 444

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 425 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438 § pkt 3 i 4

Kodeks postępowania karnego

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 6

Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

k.p.k. art. 439

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedoręczenie oskarżonemu odpisu wyroku sądu drugiej instancji wraz z tłumaczeniem stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania (art. 72 § 3 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k.).

Odrzucone argumenty

Zbyt późne doręczenie dokumentów przed rozprawą apelacyjną uniemożliwiło oskarżonemu zajęcie stanowiska w sprawie. Niedoręczenie wyroku sądu drugiej instancji z tłumaczeniem miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

Godne uwagi sformułowania

zasada lojalności procesowej gwarantuje rzetelny przebieg procesu umożliwia realizację prawa do obrony argument obrońcy oskarżonego, że fakt niezapoznania się przez oskarżonego w jego ojczystym języku z wyrokiem Sądu Rejonowego utrudnił mu obronę ma wydźwięk iluzoryczny nie można skutecznie wywodzić, że zbyt późne doręczenie [...] tłumaczenia [...] miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku i naruszyło prawo do obrony materialnej oskarżonego niedoręczenie oskarżonemu odpisu wyroku sądu odwoławczego z tłumaczeniem nie mogło mieć żadnego wpływu (a tym bardziej istotnego) na treść wyroku tego Sądu, skoro byłyby to czynności następcze jego wydania.

Skład orzekający

J. Szewczyk

przewodniczący

J. Dołhy

członek

A. Stępka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do obrony osób nieznających języka polskiego w postępowaniu karnym, zwłaszcza w kontekście doręczania orzeczeń i środków odwoławczych z tłumaczeniem, oraz ocena wpływu naruszeń proceduralnych na treść orzeczenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i oceny wpływu konkretnych naruszeń na wynik sprawy. Wartość precedensowa może być ograniczona przez kontekst faktyczny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa porusza ważny aspekt prawa do obrony dla cudzoziemców oraz pokazuje, jak Sąd Najwyższy ocenia naruszenia proceduralne i ich wpływ na wynik sprawy, nawet gdy stwierdzi rażącą obrazę prawa.

Nawet rażące naruszenie prawa nie zawsze prowadzi do uchylenia wyroku – Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się wpływ na wynik sprawy.

Dane finansowe

naprawienie szkody: 6000 PLN

zwrot wydatków: 840 PLN

opłata sądowa: 180 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Z DNIA 8 PAŹDZIERNIKA 2009 R. V KK 99/09 Jakkolwiek środek odwoławczy, wniesiony przez stronę przeciwną, od orzeczenia podlegającego doręczeniu z tłumaczeniem, nie figuruje w katalogu pism procesowych, do jakich doręczenia obliguje treść przepisu art. 72 § 3 k.p.k., to jednak na taką potrzebę wskazuje wzgląd na zasadę lojalności procesowej. Zasada ta, analogicznie jak udostępnienie oskarżo- nemu w znanym mu języku podstawowego dokumentu, jakim jest wyrok, gwarantuje rzetelny przebieg procesu, a ponadto w większym stopniu umożliwia realizację prawa do obrony na dalszym etapie procesu. Przewodniczący: sędzia SN J. Szewczyk. Sędziowie: SN J. Dołhy, SA (del. do SN) A. Stępka (sprawozdaw- ca). Prokurator Prokuratury Krajowej: M. Wilkosz-Śliwa. Sąd Najwyższy w sprawie Andreya K., oskarżonego z art. 177 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 24 października 2008 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia 30 września 2005 r. p o s t a n o w i ł o d d a l i ć k a s a c j ę (...). 2 U Z A S A D N I E N I E Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 30 września 2005 r. uznał An- dreya K. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k., polega- jącego na tym, że w dniu 5 czerwca 2004 r. w S. naruszył umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, iż kierując ciągnikiem siodłowym Scania z naczepą posiadającą zużytą oponę, nie zachował szczególnej ostrożności podczas dojeżdżania do zakrętu w prawo i jadąc z prędkością przekraczającą dopuszczalną administracyjnie oraz niedosto- sowaną do warunków panujących na drodze, poprzez awaryjne hamowa- nie doprowadził do utraty przyczepności kół naczepy, co spowodowało zje- chanie tylnej części naczepy na lewy pas ruchu i jej uderzenie w jadący z przeciwnego kierunku samochód marki Fiat 126p, w wyniku czego kierują- cy tym samochodem Łukasz B. doznał obrażeń ciała w postaci urazu wie- lonarządowego z mnogimi złamaniami dużych kości kośćca, które to były bezpośrednią przyczyną jego śmierci w dniu 10 czerwca 2004 r. – i za to na mocy powołanego przepisu wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wol- ności. Na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykona- nie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawieszono warunkowo na okres próby wynoszący 5 lat. Na podstawie art. 42 § 1 k.k. orzeczono wo- bec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, zobowiązując oskarżonego na mocy art. 43 § 3 k.k. do zwro- tu stosownego dokumentu w terminie 2 tygodni od uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązano oskarżonego do na- prawienia w części szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz oskarżycielki posiłkowej Jadwigi B. kwoty 6000 zł. Na podstawie art. 627 k.p.k. zasądzono od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłko- 3 wych Jadwigi B. i Stanisława B. kwoty po 840 zł tytułem zwrotu poniesio- nych wydatków. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Apelację od tego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w S., zaskarża- jąc na podstawie art. 444 k.p.k. i art. 425 § 2 k.p.k. wyrok w części doty- czącej orzeczenia o karze oraz kosztach sądowych, na niekorzyść oskar- żonego. Na podstawie art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k. zarzucił wyrokowi: a) rażącą niewspółmierność – łagodność kary zasadniczej oraz środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wskutek zastosowania wadliwych kryteriów ich wymiaru, b) błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie możliwości poniesienia przez oskarżonego kosztów postępowania polegający na uznaniu, iż zapłata tych kosztów przez oskarżonego byłaby dla niego zbyt uciążliwa, co w konse- kwencji doprowadziło do bezpodstawnego zwolnienia oskarżonego od ob- owiązku ich uiszczenia. W konkluzji Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, po- przez:  wymierzenie oskarżonemu kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,  orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów me- chanicznych w rozmiarze 6 lat,  uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów sądowych i przekaza- nie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 24 października 2008 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że karę po- zbawienia wolności obniżył do rozmiaru roku i uchylił orzeczenie o warun- kowym zawieszeniu jej wykonania, obciążył oskarżonego wydatkami po- niesionymi przez Skarb Państwa przed Sądem pierwszej instancji, a w po- zostałej zaskarżonej części wyrok ten utrzymał w mocy, obciążając oskar- 4 żonego na rzecz Skarbu Państwa wydatkami za postępowanie odwoław- cze oraz kwotą 180 zł tytułem opłaty za obie instancje. Powyższy wyrok zaskarżył kasacją obrońca oskarżonego Andreya K., który zarzucił orzeczeniu rażące naruszenie prawa procesowego mają- ce istotny wpływ na jego treść, a mianowicie: 1. Obrazę art. 72 § 3 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., przez niedoręczenie oskarżonemu wyroku Sądu Okręgowego wraz z tłumacze- niem na język rosyjski w sytuacji, gdy oskarżony jest osobą niewładającą językiem polskim, co stanowi jednocześnie naruszenie konstytucyjnej za- sady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz zasady prawa do sądu określonej w art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Pod- stawowych Wolności. 2. Obrazę art. 6 k.p.k. w zw. z art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., po- przez wykonanie obowiązku doręczenia oskarżonemu wyroku sądu pierw- szej instancji wraz z uzasadnieniem oraz apelacji Prokuratora z tłumacze- niem tych dokumentów w sposób rażąco naruszający prawo do obrony ma- terialnej oskarżonego, co nastąpiło poprzez doręczenie dokumentów na adres dla doręczeń oskarżonemu w kraju (adres kancelarii obrońcy oskar- żonego) w dniu 22 października 2008 r., czyli 2 dni przed rozprawą apela- cyjną, na której zapadł niekorzystny dla oskarżonego wyrok. Te okoliczno- ści uniemożliwiły faktycznie oskarżonemu zajęcie własnego stanowiska w sprawie, składanie pism procesowych w swojej obronie, czy wniosków do- wodowych w instancji odwoławczej. Tak formułując zarzuty obrońca wniósł o uchylenie wyroku sądu dru- giej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G. W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgo- wej wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W zakresie dotyczącym uchy- bienia w punkcie 1 podniósł, iż niewykonanie (mimo zalecenia Sądu Naj- 5 wyższego) doręczenia odpisu wyroku sądu odwoławczego wraz z tłuma- czeniem nie naruszało rażąco prawa do obrony oskarżonego i nie miało wpływu na treść zapadłych w sprawie orzeczeń. W zakresie zarzutu z punktu 2 prokurator podkreślił, że w sytuacji, gdy wymienione w kasacji do- kumenty wraz z ich tłumaczeniem zostały doręczone na adres dla dorę- czeń w kraju przed terminem rozprawy odwoławczej, to przy uwzględnieniu powszechnie dostępnych środków technicznych również nie można wywo- dzić skutecznie, iż sąd odwoławczy i w tym zakresie dopuścił się rażącej obrazy przepisów postępowania. W trakcie rozprawy kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o oddalenie kasacji jako bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie, zaś podniesione w niej zarzuty były bezpodstawne. Należy przypomnieć, że niniejsza sprawa stała się przedmiotem roz- poznania przez Sąd Najwyższy po raz trzeci, gdyż w postępowaniu kasa- cyjnym wyrok Sądu odwoławczego był dwukrotnie uchylany – praktycznie z tych samych lub podobnych przyczyn – a sprawę przekazywano Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy orzekając o uchyleniu wyroku Sądu drugiej instancji każdorazowo na skutek kasacji wniesionej przez obrońcę, zarówno w wyroku z dnia 22 marca 2007 r., jak i w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r. wskazywał na rażące uchybienia wymo- gom art. 72 § 3 k.p.k. w toku postępowania karnego dotyczącego Andreya K. – niewładającego językiem polskim obywatela Rosji. Oskarżonemu nie doręczono bowiem wyroku Sądu Rejonowego, apelacji Prokuratury Rejo- nowej oraz wyroku Sądu Okręgowego, co w konkretnej sytuacji procesowej stanowiło naruszenie prawa oskarżonego do obrony. Sąd Najwyższy pole- cił usunięcie tego błędu prawnego w toku ponowionego postępowania od- woławczego. 6 W zaistniałej sytuacji należy wskazać, co następuje: Zarządzeniem z dnia 8 września 2008 r. o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej na dzień 28 października 2008 r. zlecono także przetłumacze- nie na język rosyjski wyroku sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz apelacji Prokuratora. Ostatecznie jednak zmieniono termin rozprawy na dzień 24 października 2008 r., o czym skutecznie zawiadomiono wszystkie strony. Zarówno oskarżony, jak i jego obrońca zostali prawidłowo zawiadomieni o rzeczywistym terminie rozprawy już w dniu 19 września 2008 r. – a więc ponad jeden miesiąc przed jej terminem. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż adres Kancelarii Adwokackiej obrońcy został wskazany również jako adres dla doręczeń oskarżonemu wszelkich pism procesowych. Tłumaczenie w/w dokumentów na język rosyjski przesłano oskarżo- nemu na wskazany adres w dniu 13 października 2008 r. – niezwłocznie po ich zwrocie przez tłumacza – a dotarły one do Kancelarii Adwokackiej w dniu 22 października 2008 r. Na rozprawę odwoławczą w dniu 24 października 2008 r. nie stawili się prawidłowo zawiadomieni obrońca oraz oskarżony Andrey K. Sąd odwoławczy zapoznał się wówczas z pisemną odpowiedzią obrońcy oskarżonego na apelację prokuratora, która wpłynęła do tego Są- du również w dniu rozprawy, lecz przed jej rozpoczęciem. W odpowiedzi na apelację obrońca podniósł, iż z uwagi na „upływ czasu i brak możliwości ustnego ustosunkowania się na rozprawie” do zarzutów apelacji czyni to na piśmie – i wniósł o jej nieuwzględnienie. Należy zauważyć, iż obrońca nie wnosił o odroczenie rozprawy, zaś w odpowiedzi na apelację nie zarzucał zbyt późnego doręczenia przetłumaczonych dokumentów. Zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze zgodnie przyjmuje się, iż art. 72 § 3 k.p.k. spełnia rolę gwarancyjną oraz stanowi realizację minimal- nych standardów demokratycznego systemu prawnego, zapewniającego 7 osobie nie władającej językiem danego kraju udostępnienie jej podstawo- wych dokumentów procesowych w znanym jej języku. Zgodnie z tym prze- pisem oskarżonemu należy doręczyć wraz z tłumaczeniem postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie. Jakkolwiek środek odwoławczy wniesiony przez przeciwną stronę od orzeczenia podlegającego doręczeniu z tłumaczeniem nie figuruje w kata- logu pism procesowych, do jakich doręczenia obliguje treść przepisu art. 72 § 3 k.p.k., to jednak na taką potrzebę wskazuje wzgląd na zasadę lojalno- ści procesowej. Zasada ta, analogicznie jak udostępnienie oskarżonemu w znanym mu języku podstawowego dokumentu, jakim jest wyrok, gwarantu- je rzetelny przebieg procesu, a nadto w większym stopniu umożliwia mu realizację prawa do obrony na dalszym etapie procesu. Niedopełnienie przez Sąd obowiązku wynikającego z powyższego przepisu stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a co za tym idzie, jest rażącym narusze- niem istotnego elementu prawa do rzetelnego procesu. (por.: T. Grzegor- czyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Warszawa 2008, s. 243 – 244; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karne- go. Komentarz. Warszawa 2007, Tom I., s. 402 – 409; wyroki Sądu Naj- wyższego: z dnia 26 września 2008 r., III KK 98/08, OSNKW 2008, z. 11, poz. 95, z dnia 24 lipca 2008 r., VKK 28/08, Lex Nr 438505, z dnia 22 mar- ca 2007 r., V KK 190/06, R-OSNKW 2007, poz. 692). Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z po- wodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naru- szenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. A zatem, waga i doniosłość skutków owego naruszenia przepisów prawa mu- si być porównywalna z rangą bezwzględnych przyczyn odwoławczych, a jednocześnie musi to być uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść 8 zaskarżonego orzeczenia, a więc w istotnym stopniu zaważyć na treści zawartych w nim rozstrzygnięć (por.: postanowienie SN z dnia 8 marca 2007 r., V KK 102/06 OSPr i Pr 2007, nr 9, poz. 16). Nie wystarcza jednak samo twierdzenie o wywarciu przez takie uchybienie wpływu na treść orze- czenia, ale należy wykazać, że związek taki może realnie istnieć. Tymczasem wskazane przez autora kasacji uchybienie procesowe nie nosi charakteru tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej, nie może też być uznane za inne rażące naruszenie prawa, w dodatku mające istot- ny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.). Zarzuty skarżącego nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od realiów proceso- wych przedmiotowego postępowania. Niezrozumiałe jest powoływanie się przez obrońcę na obrazę przez Sąd Okręgowy przepisu art. 442 § 3 k.p.k. (pkt 2 skargi) w sytuacji, gdy ten Sąd doręczył na wskazany adres dorę- czeń w kraju dla oskarżonego z tłumaczeniem na język rosyjski nie tylko odpis wyroku Sądu Rejonowego i apelację Prokuratora (do których dorę- czenia zobowiązał Sąd Najwyższy), ale również uzasadnienie tego wyroku. Fakt, iż doręczenie to nastąpiło na 2 dni przed rozprawą apelacyjną nie stanowi sam w sobie rażącego naruszenia prawa, w szczególności prawa do obrony wyrażonego w art. 6 k.p.k. oraz art. 6 ust. 3 lit. c Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Już w wyroku z dnia 24 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy podkreślił, iż ar- gument obrońcy oskarżonego, że fakt niezapoznania się przez oskarżone- go w jego ojczystym języku z wyrokiem Sądu Rejonowego utrudnił mu obronę ma wydźwięk iluzoryczny. Tym bardziej obecne stanowisko autora kasacji, iż Sąd Okręgowy wobec późnego doręczenia w/w dokumentów naruszył prawo oskarżonego do obrony, gdyż fakt ten „uniemożliwił faktycznie oskarżonemu zajęcie przez niego własnego stanowiska w sprawie, składanie osobistych pism procesowych w swej obronie, czy wniosków dowodowych w instancji odwo- 9 ławczej” – należy uznać za nieuzasadnione, iluzoryczne i podniesione w sposób czysto formalistyczny. W toku całego postępowania karnego oskarżony korzystał z pomocy obrońcy, zaś obrońca pozostawał z nim w stałym kontakcie. Adres Kance- larii Adwokackiej obrońcy został wskazany jako adres dla doręczania oskarżonemu wszelkich pism. Ani oskarżony, ani jego obrońca nie wyrazili woli zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji, a zatem nie żądali wcze- śniej doręczenia im odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Warto też zaznaczyć, że pomimo, iż apelacja prokuratora była już trzykrotnie rozpoznawana przez Sąd Okręgowy w G., oskarżony Andrey K. nigdy nie przedsiębrał osobiście żadnych czynności procesowych na tym etapie postępowania – a zwłaszcza tych wskazanych przez autora kasacji. Jest faktem, iż doręczenie dokumentów wraz z tłumaczeniem dla oskarżonego nastąpiło na 2 dni przed terminem rozprawy odwoławczej. Jednak okoliczność ta nie może a priori przesądzać o rażącym naruszeniu reguł rzetelności procesu karnego i to w stopniu mającym wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Należy zgodzić się z prokuratorem Prokuratury Okręgowej, który w odpowiedzi na kasację podniósł, iż przy uwzględnieniu obecnych możliwo- ści technicznych obrońca mógł faktycznie, w sposób rzeczywisty przekazać w/w dokumenty do rąk skazanego. Nawet jeśli skazany przebywa obecnie w swoim kraju, nic nie stało na przeszkodzie, by obrońca wszedł z nim w kontakt za pośrednictwem poczty elektronicznej, faksu, bądź wreszcie w drodze telefonicznej i poczynił stosowne uzgodnienia co do dalszego spo- sobu postępowania. To pozwoliłoby obrońcy na zajęcie przed Sądem Okręgowym stanowiska zgodnego z oczekiwaniami oskarżonego. Tymczasem obrońca nie tylko nie wnosił o odroczenie rozprawy ape- lacyjnej (np. z powodu potrzeby przekazania dla skazanego przetłumaczo- nych dokumentów i dokonania uzgodnień co do dalszej linii obrony), lecz 10 prawidłowo zawiadomiony nie stawił się na rozprawę, poprzestając na zło- żeniu pisemnego stanowiska, będącego w istocie rzeczy odpowiedzią na apelację prokuratora. Dlatego obecnie nie można skutecznie wywodzić, że zbyt późne doręczenie na adres Kancelarii Adwokackiej obrońcy skazane- go tłumaczenia na język rosyjski wyroku sądu pierwszej instancji oraz ape- lacji prokuratora miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku i naru- szyło prawo do obrony materialnej oskarżonego wyrażające się w możliwo- ści zajmowania przez niego własnego stanowiska w sprawie, składania osobistych pism procesowych w swojej obronie, czy wniosków dowodo- wych w instancji odwoławczej. Tym bardziej, że ani obrońca, ani oskarżony nawet nie sygnalizowali zamiaru podejmowania jakichkolwiek dodatkowych czynności procesowych w sprawie. Częściowo jest zasadny natomiast zarzut podniesiony w pkt 1 skargi kasacyjnej dotyczący rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 72 § 3 k.p.k. i art. 442 § 3 k.p.k.), a to wobec niedoręczenia skazane- mu odpisu wyroku Sądu drugiej instancji wraz z tłumaczeniem. Wyrokiem z dnia 24 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy uchylając wyrok Sądu drugiej instancji i przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym polecił temu są- dowi doręczenie skazanemu również odpisu własnego rozstrzygnięcia wraz z tłumaczeniem. Jest faktem, iż Sąd Okręgowy obowiązku tego nie wykonał, co po- twierdza również analiza akt przedmiotowej sprawy. Jego niewykonanie trudno zrozumieć zwłaszcza, że po raz kolejny Sąd Okręgowy nie wywiązał się z niego, zaś z akt sprawy nie wynika, by istniały obiektywne przeszkody uniemożliwiające jego realizację. Zatem okoliczność ta musi być rozpatry- wana w kategoriach rażącej obrazy wskazanych przepisów postępowania. Tym bardziej, iż zapatrywania prawne i wskazówki Sądu Najwyższego co 11 do obowiązku doręczenia oskarżonemu konkretnych dokumentów proce- sowych wraz z ich tłumaczeniem miały charakter wiążący. Zgodnie z dyspozycją art. 518 k.p.k. przepis art. 442 § 3 k.p.k. ma odpowiednie zastosowanie do postępowania w trybie kasacji. Oznacza to, że zapatrywania prawne i wskazania sądu kasacyjnego są wiążące dla są- du, któremu na skutek kasacji przekazano sprawę do ponownego rozpo- znania. Natomiast obraza przepisu prawa procesowego (art. 442 § 3 k.p.k.), a więc niezastosowanie się przez Sąd ponownie rozpatrujący spra- wę do wskazań sądu odwoławczego stanowi względną przyczynę odwo- ławczą i podlega ocenie również przez pryzmat art. 438 § 2 k.p.k., nato- miast w aspekcie podstaw kasacyjnych wskazanych w art. 523 § 1 k.p.k. jest ona rażącym naruszeniem przepisu prawa procesowego, która to ob- raza mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. O takim wpływie na treść zaskarżonego orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. można mówić jedynie wtedy, gdy jest możliwe wykazanie, że kwestionowane roz- strzygnięcie byłoby w istotny sposób odmienne od tego, które w sprawie zostało wydane. Taka sytuacja nie zachodziła jednak w realiach proceso- wych przedmiotowej sprawy (Porównaj: P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgry- zek: Kodeks postępowania karnego, tom II, s. 725; wyroki Sądu Najwyż- szego z dnia 15 listopada 2007 r., II K 62/07, Lex Nr 346221 i z dnia 9 września 2002 r., V KKN 71/01, OSPr i Pr 2003, nr 2, poz. 10, postanowie- nie SN z dnia 18 marca 2003 r., IV KKN 332/00, Lex Nr 77447, postano- wienie SA w Warszawie z dnia 31 października 2003 r., II AKz 646/03 OSA 2004, nr 10, poz. 78, postanowienie SN z dnia 27 marca 1996 r., III KRN 206/95, OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 27). Jest rzeczą oczywistą, iż niedoręczenie oskarżonemu odpisu wyroku sądu odwoławczego z tłumaczeniem nie mogło mieć żadnego wpływu (a tym bardziej istotnego) na treść wyroku tego Sądu, skoro byłyby to czynno- ści następcze jego wydania. A zatem jakkolwiek doszło do rażącej obrazy 12 przepisów postępowania, to w zaistniałej sytuacji procesowej fakt ten nale- ży rozpatrywać tylko i wyłącznie w kontekście ewentualnej nierzetelności Sądu odwoławczego, lecz już w postępowaniu prowadzonym po prawo- mocnym rozpoznaniu sprawy. Dlatego też z przyczyn podanych powyżej kasację należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI