V KK 95/12

Sygn. akt V KK 95/12 
 
 
 
P O S T A N O W I E N I E 
 
Dnia 20 czerwca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
 
SSN  Roman Sądej (przewodniczący) 
 
 
 
SSN  Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) 
 
 
 
SSA del. do SN  Piotr Mirek  
 
 
 
 
 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej  Barbary Nowińskiej 
 
w sprawie R. M. 
uniewinnionego od zarzutu popełnienia czynu z art. 57 § 1 k.k.s. w zw. z 
art. 9 § 3 k.k.s. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 20 czerwca 2012 r., 
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść 
od wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 12 grudnia 2011 r.,  
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego  
z dnia 6 września 2011 r.,  
 
1. oddala kasację, 
2.  kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb 
Państwa. 
 
 

 
2
U Z A S A D N I E N I E 
Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 6 września 2011 r., uznał 
oskarżonego R. M. za winnego tego, że działając jako osoba 
odpowiedzialna za prowadzenie spraw gospodarczych w imieniu T. M. w 
okresie do 30 kwietnia 2010 r. w P. uporczywie nie wpłacał Naczelnikowi 
Urzędu Skarbowego w P. należnego podatku dochodowego od osób 
fizycznych, wynikającego ze złożonego zeznania podatkowego PIT – 36L 
za 2009 rok w kwocie 57.251 zł, tj. wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 
k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. i za to na podstawie art. 57 § 1 k.k.s. 
wymierzył mu karę grzywny w wysokości 3000 zł.  
Apelację od tego wyroku wniósł oskarżony. Zaskarżył go w całości i 
podnosząc zarzut naruszenia art. 1 § 2 k.k.s. i art. 53 § 7 k.k.s., domagał się 
jego uchylenia i umorzenia postępowania z powodu znikomej szkodliwości 
społecznej czynu. 
Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r., zmienił 
zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego od zarzutu popełnienia 
przypisanego mu czynu. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd odwoławczy 
stwierdził, że opis przypisanego oskarżonemu czynu nie czyni zadość 
wymogom określonym w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., a to poprzez błędne 
wskazanie czasu popełnienia wykroczenia z art. 57 § 1 k.k.s. W ocenie 
Sądu Okręgowego, sąd pierwszej instancji, po dokonaniu niesprzecznych i 
mających oparcie w przepisach podatkowych ustaleń, wadliwie określił 
czas popełnienia wykroczenia stypizowanego w art. 57 § 1 k.k.s. na okres, 
w którym nie minął jeszcze termin zapłaty podatku. Zdaniem Sądu 
odwoławczego, skoro „termin zapłaty należności podatkowej z tytułu 
podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 mijał z dniem 30 
kwietnia 2010 roku, to absurdem jest upatrywanie bezprawności działania 
oskarżonego, polegającego na uporczywym niewpłacaniu przez niego tej 
należności w okresie do dnia 30 kwietnia 2010 roku, jak to zostało ujęte w 

 
3
opisie czynu przypisanego oskarżonemu”. Rozważenie ewentualnej 
odpowiedzialności oskarżonego byłoby natomiast, zdaniem tego Sądu, 
możliwe w zakresie jego zachowania po dniu 30 kwietnia 2010 r.  
W dniu 15 marca 2012 r. kasację od powyższego wyroku wniósł – na 
podstawie art. 167a k.k.s. - Prokurator Generalny, zaskarżając wyrok w 
całości na niekorzyść oskarżonego. W kasacji zarzucił „rażące i mające 
istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego 
materialnego, tj. art. 2 § 1 k.k.s. w zw. z art. 57 § 1 k.k.s., polegające na 
błędnej interpretacji znamion przedmiotowych wykroczenia poprzez 
przyjęcie, iż czas popełnienia przez sprawcę czynu stypizowanego w 
przywołanym przepisie powinien być określony dopiero po upływie 
terminu zakreślonego przez ustawodawcę do wpłacenia podatku 
dochodowego od osób fizycznych, a więc, w niniejszej sprawie – po 30 
kwietnia 2010 roku, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku Sądu 
Rejonowego i uniewinnieniem R. M. od popełnienia zarzucanego mu 
wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s”. 
W konkluzji kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego 
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego 
rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesiony w 
niej zarzut rażącego naruszenia art. 2 § 1 k.k.s. w zw. z art. 57 § 1 k.k.s., 
poprzez błędną interpretację znamienia przedmiotowego zarzucanego 
oskarżonemu wykroczenia w postaci czasu jego popełnienia, nie jest trafny. 
Na wstępie zauważyć trzeba, iż określenie czasu popełnienia czynu 
stypizowanego w art. 57 § 1 k.k.s. w istocie zależy od oceny charakteru 
prawnego tego wykroczenia skarbowego. Kwestia ta budzi wiele 
kontrowersji i nie jest postrzegana jednolicie. Nie wchodząc w szczegóły 
wskazać należy, że w piśmiennictwie prezentowane są trzy koncepcje, 

 
4
zgodnie z którymi czyn z art. 57 § 1 k.k.s. jest: wykroczeniem trwałym, 
wykroczeniem o wieloczynowym określeniu czynności wykonawczej albo 
wykroczeniem o jednoczynowym określeniu czynności wykonawczej (zob. 
Sławomir Dudziak: Odpowiedzialność za niepłacenie podatku w terminie, 
Prokuratura i Prawo 2011, Nr 2, s. 104). W orzecznictwie w zasadzie 
funkcjonują dwie pierwsze z tych koncepcji, przy czym za podstawowe 
źródło interpretacji czynu z art. 57 § 1 k.k.s. jako wykroczenia trwałego 
przyjmuje się postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2003 r., I 
KZP 2/03 (OSNKW 2003, z. 5 - 6, poz. 57). Natomiast u podstaw 
koncepcji o wieloczynowym charakterze tego wykroczenia niewątpliwie 
legło postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 r., III 
KK 176/08 (LEX Nr 694328). 
Opowiedzenie się za pierwszą interpretacją jest równoznaczne z 
przyjęciem, iż czas popełnienia wykroczenia obejmuje okres od 
wytworzenia stanu niezgodnego z prawem do momentu ustania 
wytworzonego i utrzymywanego przez sprawcę stanu bezprawnego. 
Zgodnie z przywołanym już postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 23 
marca 2003 r., I KZP 2/03 „przedawnienie wykroczenia określonego w art. 
57 § 1 k.k.s. rozpoczyna swój bieg od popełnienia tego czynu, czyli od 
ustania wywołanego zachowaniem sprawcy, stanu bezprawnego, tzn. 
uporczywego naruszenia przez niego obowiązku płacenia podatku w 
terminie” oraz że wykroczenie to jest popełnione „dopiero w momencie 
zakończenia stanu niezgodnego z prawem”. 
Uznanie czynu stypizowanego w art. 57 § 1 k.k.s. za wykroczenie o 
wieloczynowym określeniu czynności wykonawczej, a więc, że uporczywe 
nie wpłacanie w terminie podatku stanowi sekwencję zaniechań oznacza, iż 
czas popełnienia tak określonego czynu biegnie od pierwszego dnia, w 
którym sprawca może jeszcze zrealizować swój obowiązek do dnia 
ostatniego 
zachowania 
(zaniechania) 
wypełniającego 
znamiona 

 
5
uporczywego nie płacenia podatku. Tak oceniany czyn jest popełniony z 
chwilą upływu terminu wpłaty, a czasem jego zakończenia „jest moment 
upływu ostatniego ustawowego terminu do zapłaty podatku objętego 
opisem czynu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 
2008 r., III KK 176/08, LEX Nr 486196). 
Niezależnie od tego, którą z powyższych koncepcji przyjąć w 
niniejszej sprawie i jak interpretować kwestię czasu popełnienia 
wykroczenia skarbowego określonego w art. 57 § 1 k.k.s., zarzut kasacji o 
wadliwości poglądu Sądu odwoławczego tym zakresie, skutkujący 
niesłusznym uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzucanego 
czynu, musi być uznany za niezasadny. W układzie procesowym 
zaistniałym w tej sprawie - biorąc pod uwagę opis czynu przypisanego 
oskarżonemu, kierunek zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego oraz 
działanie bezpośredniego i pośredniego zakazu reformationis in peius - 
wydanie w instancji odwoławczej innego wyroku niż uniewinniający nie 
było, bez naruszenia prawa, możliwe. 
Gdyby bowiem opowiedzieć się za koncepcją, zgodnie z którą czyn z 
art. 57 § 1 k.k.s. jest wykroczeniem trwałym, a więc tak, jak uczynił to Sąd 
odwoławczy, to wówczas czasem popełnienia czynu byłby moment 
zakończenia stanu niezgodnego z prawem, co z przyczyn oczywistych nie 
mogło nastąpić w okresie do dnia 30 kwietnia 2010 r., gdyż w tym okresie 
oskarżony mógł z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób 
fizycznych za rok 2009 się wywiązać, a więc ów stan niezgodności z 
prawem jeszcze nawet nie zaistniał. Skoro tak, to takie, jak w wyroku sądu 
pierwszej 
instancji 
określenie 
czasu 
popełnienia 
przypisanego 
oskarżonemu wykroczenia i zaskarżenie wyroku wyłącznie na jego 
korzyść, musiało prowadzić do jego zmiany i uniewinnienia oskarżonego. 
Z kolei przyjęcie koncepcji, wedle której czyn stypizowany w art. 57 
§ 1 k.k.s. jest wykroczeniem o wieloczynowym określeniu czynności 

 
6
wykonawczej, a więc, że czasem jego popełnienia jest moment upływu 
ostatniego ustawowego terminu do zapłaty podatku objętego opisem czynu, 
tylko pozornie mogłoby świadczyć o wadliwości stanowiska Sądu 
Okręgowego. Nie można bowiem zapominać, że zgodnie z tą interpretacją 
wykroczenie określone w art. 57 § 1 k.k.s. polega na wielokrotnym 
naruszeniu obowiązku wpłaty podatku w ustawowym terminie, gdyż 
„naganność czynu wiąże ustawodawca wyłącznie z faktem naruszenia 
obowiązku terminowego dokonania wpłaty (…), a karalność – z 
uporczywością wynikającą z powtarzalności takiego zachowania” 
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 r., III KK 
176/08), co jest równoznaczne z niemożnością pociągnięcia podatnika do 
odpowiedzialności 
za 
jednorazowe 
zaniechanie 
zapłaty 
podatku. 
Oskarżonemu zarzucono zaś i w pierwszej instancji przypisano właśnie taki 
czyn, czego skarżący - cytując fragmenty tego postanowienia i wskazując 
na ich podstawie na błędność stanowiska Sądu odwoławczego, który 
zresztą opowiedział się za rozumieniem tego czynu jako wykroczenia 
trwałego a nie wieloczynowego - zdaje się nie dostrzegać. Innymi słowy, 
nawet podzielenie stanowiska skarżącego, co do czasu popełnienia 
wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s., nie mogłoby prowadzić do 
stwierdzenia zasadności podniesionego w kasacji zarzutu, gdyż w tej 
sprawie R. M. nie zarzucono popełnienia czynu polegającego na naruszeniu 
obowiązku terminowego dokonania wpłaty w sytuacji, gdy uporczywość 
jego zachowania (zaniechania) wynikała z jego powtarzalności, jak to ma 
miejsce w przypadku płatności należności podatkowych występujących 
okresowo. 
Kierując się powyższym Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu i 
wniosku kasacji i orzekł, jak w postanowieniu. 
 
 

 
7