V KK 92/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego P.S. od wyroku Sądu Okręgowego w O., który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w O. w sprawie o przestępstwo paserstwa. Skazany został pierwotnie uznany za winnego popełnienia czynu ciągłego z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i skazany na karę roku pozbawienia wolności oraz obowiązek naprawienia szkody. Sąd Okręgowy zakwalifikował czyn jako przestępstwo z art. 291 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 291 § 1 k.k. i art. 12 k.k., obniżył karę do 10 miesięcy pozbawienia wolności i uchylił orzeczenia dotyczące obowiązku naprawienia szkód. Obrońca w kasacji zarzucił rażącą obrazę przepisów postępowania, w tym art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. z powodu nierzetelnego rozpoznania zarzutów apelacyjnych, a także naruszenie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 114 § 3 pkt 4 k.k. i art. 54 Konwencji Wykonawczej do Protokołu z Schengen, kwestionując uznanie przez Sąd Okręgowy, że postanowienie niemieckiego prokuratora o umorzeniu postępowania nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w Polsce (powaga rzeczy osądzonej). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w zakresie naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczącego zasady ne bis in idem. Wskazał, że postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego w Niemczech, prowadzonego in personam i po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, powinno być traktowane jako równoznaczne z prawomocnym wyrokiem w rozumieniu art. 54 Konwencji Wykonawczej do Protokołu z Schengen, co stanowi negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, nakazując wyeliminowanie z opisu czynu części dotyczącej postępowania umorzonego w Niemczech oraz rozpoznanie pozostałych zarzutów apelacyjnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady ne bis in idem w kontekście orzeczeń prokuratorskich innych państw UE oraz stosowanie art. 114 § 3 k.k. i art. 54 Konwencji Wykonawczej do Protokołu z Schengen.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie w innym państwie UE zostało umorzone przez prokuratora, a sprawa dotyczy czynu ciągłego, którego część była przedmiotem tego umorzenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego w innym państwie UE, prowadzonego in personam i po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, stanowi negatywną przesłankę procesową w postaci powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 114 § 3 pkt 4 k.k. i art. 54 Konwencji Wykonawczej do Protokołu z Schengen?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie, jeśli kończy postępowanie karne w państwie UE i wygasa prawo oskarżyciela publicznego do ścigania danej osoby, wywołuje skutek analogiczny do prawomocnego wyroku i stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania karnego w Polsce za ten sam czyn.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE, które rozszerza stosowanie zasady ne bis in idem na postanowienia o umorzeniu postępowania przez prokuratora, pod warunkiem, że decyzja ta definitywnie wygasza prawo do ścigania i została wydana po szczegółowo przeprowadzonym postępowaniu. W analizowanej sprawie niemieckie postępowanie było prowadzone in personam, z udziałem i przeciwko oskarżonemu, po przeprowadzeniu czynności dowodowych, co uzasadniało zastosowanie zasady.
Czy Sąd odwoławczy rzetelnie rozpoznał zarzuty apelacyjne dotyczące braku tożsamości czynu przypisanego oskarżonemu w Polsce i w Niemczech oraz kwestii powagi rzeczy osądzonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy rażąco naruszył przepisy postępowania (art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k.), zaniechając rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku motywów uznania za nieuzasadniony zarzutu dotyczącego powagi rzeczy osądzonej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał w sposób należyty zarzutu apelacyjnego dotyczącego negatywnej przesłanki procesowej z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w związku z postanowieniem niemieckiego prokuratora. Zaniechanie to mogło mieć wpływ na treść orzeczenia.
Czy samo założenie rachunku bankowego mającego służyć przyjęciu środków pieniężnych pochodzących z czynu zabronionego stanowi postać bezpośredniego zmierzania do popełnienia przestępstwa paserstwa?
Odpowiedź sądu
Nie zostało rozstrzygnięte w tej części przez Sąd Najwyższy, gdyż sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Zarzut ten został podniesiony w kasacji jedynie z ostrożności i dotyczył błędnej wykładni art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 291 § 1 k.k. Sąd Najwyższy nie rozpoznał tego zarzutu, uznając, że rozpoznanie zarzutów proceduralnych jest wystarczające do wydania orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.S. | osoba_fizyczna | oskarżony/skazany |
| Prokurator Prokuratury Krajowej Józef Gemra | organ_państwowy | prokurator |
| Obrońca | inne | obrońca |
| Prokurator Okręgowy w O. | organ_państwowy | prokurator |
| G.S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Berliner Sparkasse Niederlassung der Landesbank Berlin | instytucja | pokrzywdzony |
| S.K. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Sparkasse Burgenlandkreis | instytucja | pokrzywdzony |
| M.H. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Stadt- und Kreissparkasse Leipzig | instytucja | pokrzywdzony |
| E.M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Volksbank Hochrhein eG | instytucja | pokrzywdzony |
Przepisy (11)
Główne
k.k. art. 291 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 114 § § 3 pkt 4
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 46 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 13 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 436
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażąca obrazę przepisów postępowania, tj. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. poprzez zaniechanie rzetelnego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku motywów uznania za nieuzasadniony zarzutu z zakresu błędu w ustaleniach faktycznych oraz zarzutu dotyczącego tożsamości czynu w kontekście orzeczenia niemieckiego. • Rażąca obrazę przepisów postępowania, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 114 § 3 pkt 4 k.k. w zw. z art. 54 Konwencji wykonawczej do protokołu Schengen poprzez przyjęcie, że prawomocne postanowienie Prokuratury Rejonowej w Lipsku nie stanowiło merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 54 Konwencji, a tym samym nie stwarzało stanu powagi rzeczy osądzonej.
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącej obrazę prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 291 § 1 k.k. (nie został rozpoznany przez SN).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wywiedziona w sprawie kasacja okazała się zasadna o tyle, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. • Słuszny okazał się w szczególności zarzut wydania zaskarżonego wyroku z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, przez zaniechanie skutecznego wyjaśnienia przez Sąd Okręgowy [...] czy w przypadku czynu popełnionego [...] nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 114 § 3 pkt 3 k.k. – co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. • Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się jednak, że skutek analogiczny do wydania prawomocnego wyroku w jednym z państw członkowskich UE wywołuje także postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania przeciwko osobie. • Reasumując należy stwierdzić, że w sytuacji procesowej jaka zaistniała w niniejszej sprawie, doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego – art. 457 § 3 k.p.k. z uwagi na nienależyte rozpoznanie zarzutu apelacyjnego dotyczącego kwestii negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący
Andrzej Ryński
sprawozdawca
Dorota Rysińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście orzeczeń prokuratorskich innych państw UE oraz stosowanie art. 114 § 3 k.k. i art. 54 Konwencji Wykonawczej do Protokołu z Schengen."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie w innym państwie UE zostało umorzone przez prokuratora, a sprawa dotyczy czynu ciągłego, którego część była przedmiotem tego umorzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady ne bis in idem i jej stosowania w kontekście międzynarodowym (UE, Schengen), co jest istotne dla praktyki prawniczej i budzi zainteresowanie ze względu na potencjalne kolizje jurysdykcji.
“Czy umorzenie sprawy przez niemieckiego prokuratora chroni przed polskim sądem? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasadę ne bis in idem.”
Dane finansowe
WPS: 138 492,55 PLN
naprawienie szkody: 20 036,12 PLN
naprawienie szkody: 25 067,9 PLN
naprawienie szkody: 21 036,94 PLN
naprawienie szkody: 49 107,3 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.