V KK 91/06

WYROK  Z  DNIA  7  GRUDNIA  2006  R. 
V  KK  91/06 
 
 
Brak możliwości przypisania odpowiedzialności za spowodowanie 
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, nie wyklucza możliwości ustalenia nara-
żenia na powstanie takiego uszczerbku. 
 
Przewodniczący: sędzia SN J. Grubba (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: J. Sobczak, E. Strużyna. 
Prokurator Prokuratury Krajowej: K. Parchimowicz. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Stanisławy S., Ewy F., Stanisława F., 
oskarżonych z art. 160 § 1 i 2 k.k. i art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r., ka-
sacji, wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w L. na niekorzyść 
wszystkich oskarżonych od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 29 listo-
pada 2005 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia 1 lipca 
2005 r.,  
 
u c h y l i ł   zaskarżony wyrok i sprawę   p r z e k a z a ł   do ponownego 
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L. w postępowaniu odwoławczym. 
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Oskarżeni Stanisława S., Ewa F. i Stanisław F. stanęli pod zarzutem 
popełnienia czynów zakwalifikowanych z art. 160 § 1 i 2 k.k. i art. 156 § 2 
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a polegających na tym, że: 

 
2
- w dniach 29 i 30 stycznia 2001r. w Z. jako Ordynator Oddziału We-
wnętrznego Szpitala Zespołu Opieki Zdrowotnej w Z. – w przypadku Stani-
sławy S., jako lekarz prowadzący tegoż Oddziału – w przypadku Ewy F., 
oraz specjalista chirurgii ogólnej tegoż szpitala pełniący obowiązki lekarza 
dyżurnego – w przypadku Stanisława F., mając z tytułu pełnionych funkcji 
obowiązek opieki nad pacjentami, umyślnie narazili pacjentkę tego Oddzia-
łu – Anastazję S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerb-
ku na zdrowiu, gdyż na podstawie posiadanych informacji o wystąpieniu w 
dniu 28 stycznia 2001 r. objawów niedokrwienia prawej kończyny górnej 
zaniechali zlecenia jakiejkolwiek dalszej diagnostyki, narażając ją na bez-
pośrednie niebezpieczeństwo powstania ostrego zatoru tętnicy ramiennej, 
a wykonanie tych czynności dawało możliwość szybszego rozpoznania 
tworzącego się zatoru w tętnicy ramiennej i rokowało na powodzenie dal-
szego leczenia zachowawczego lub operacyjnego, skutkiem czego było 
wystąpienie u pacjentki w dniu 30 stycznia 2001 r. ostrego zatoru tętnicy 
ramiennej, czym nieumyślnie spowodowali u niej ciężkie kalectwo w posta-
ci stanu po amputacji prawej kończyny na ramieniu. 
Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia 1 lipca 2005 r. uznał Stanisławę 
S. za winną tego, że jako Ordynator Oddziału Wewnętrznego Szpitala w Z., 
mając z tego tytułu obowiązek znajomości stanu każdego chorego na od-
dziale i decydowania o sposobie jego leczenia, będąc z tego tytułu odpo-
wiedzialną za funkcjonowanie Oddziału i prawidłową organizację pracy, 
mając możliwość i obowiązek zapoznania się z informacjami wynikającymi 
z książki raportów pielęgniarskich dokumentującymi wystąpienie u pacjent-
ki Anastazji S. w nocy z 28 na 29 stycznia 2001 r. bólu, drętwienia prawej 
kończyny górnej i stwierdzenie przy tym objawów jej bladości, ochłodzenia, 
które powinna podejrzewać jako objawy niedokrwienia prawej kończyny 
górnej, zaniechała podjęcia dalszej diagnostyki i konsultacji chirurga na-
czyniowego oraz skierowania do szpitala, gdzie istniały możliwości diagno-

 
3
styczne w tym kierunku, nie zapewniła prawidłowego sposobu składania 
sobie lub zastępcy sprawozdania z odbytego dyżuru, czym nieumyślnie na-
raziła Anastazję S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania ostrego 
zatoru tętnicy ramiennej oraz ciężkiego kalectwa w postaci stanu po ampu-
tacji prawej kończyny na ramieniu. Czyn ten zakwalifikowano z art. 160 § 1, 
2 i 3 k.k. i na tej podstawie wymierzono oskarżonej karę 200 stawek 
grzywny po 20 zł każda. Na podstawie art. 41 § 1 k.k. orzeczono wobec tej 
oskarżonej środek karny w postaci zakazu zajmowania stanowiska ordyna-
tora przez okres roku. 
Ewę i Stanisława F. uniewinniono od stawianych im zarzutów. 
Wyrok zaskarżony został apelacjami Prokuratora Rejonowego w Z., 
obrońcy oskarżonej Stanisławy S. i oskarżycielki posiłkowej Anastazji S. 
Prokurator i oskarżycielka posiłkowa zaskarżyli wyrok na niekorzyść 
wszystkich oskarżonych i podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycz-
nych wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie 
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. 
Obrona zarzuciła wyrokowi obrazę prawa materialnego – art. 160 § 1, 
2 i 3 k.k., przez niesłuszne uznanie zachowania oskarżonej Stanisławy S. 
za wyczerpujące znamiona zarzuconego jej przestępstwa nieumyślnego 
narażenia na niebezpieczeństwo, mimo że w jej postępowaniu brak było 
cech czynu zabronionego. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o 
uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej lub przekaza-
nie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 29 listopada 2005 r. zmienił za-
skarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżoną Stanisławę S. od 
stawianych jej zarzutów, a w pozostałej części orzeczenie utrzymał w mo-
cy.  
Kasację od tego wyroku wywiódł Prokurator Okręgowy w L. zaskar-
żając wyrok na niekorzyść wszystkich oskarżonych. Oskarżyciel podniósł 

 
4
zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny 
wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 4, art. 7 i art. 410 k.p.k., polegają-
ce na uwzględnieniu przy wydaniu wyroku wyłącznie okoliczności przema-
wiających na korzyść oskarżonych przy jednoczesnym całkowitym pomi-
nięciu okoliczności przemawiających na ich niekorzyść, oparciu orzeczenia 
jedynie o część zgromadzonych w sprawie dowodów wynikających z przy-
jętych przez oskarżonych linii obrony, których oceny dokonano całkowicie 
odmiennie – w szczególności w odniesieniu do oskarżonej Stanisławy S. – 
aniżeli uczynił to Sąd pierwszej instancji, a także na rażącym przekroczeniu 
granic swobodnej oceny dowodów w postaci opinii biegłych, która została 
dokonana w sposób całkowicie dowolny. Wskazując na powyższe, skarżą-
cy wniósł o uchylenie w całości obu wyroków – Sądu Okręgowego i Rejo-
nowego, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierw-
szej instancji.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Zarzuty podniesione w kasacji są zasadne. W szczególności na 
uwzględnienie zasługuje zarzut rażąco dowolnej oceny materiału dowodo-
wego w postaci opinii biegłych. 
Analiza opinii wydanych przez oba zespoły biegłych musi prowadzić 
do wniosku, że są oni zgodni co do tego, iż zaniechanie w dniu 29 stycznia 
2001 r. badań specjalistycznych było błędem diagnostycznym. 
Biegli z Uniwersytetu Medycznego w Ł. na rozprawie w dniu 13 paź-
dziernika 2004 r. podali, że: „zaniechanie badania USG w dniu 29-tego ra-
no jest naruszeniem standardów. Wyniki konsultacji chirurgicznej nie dawa-
ły podstaw do zaniechania dalszej diagnostyki”. Biegli zaś z Akademii Me-
dycznej w W. stwierdzili, że: „Podtrzymujemy, że objawy, które wystąpiły u 
pacjentki w dniu 28.01.2001r. winny spowodować wszczęcie procedury 
diagnostycznej.” „Niezależnie od przyczyn niedokrwienia kończyny należa-

 
5
ło wszcząć postępowanie diagnostyczne.” „Ustąpienie objawów nie uza-
sadniało odstąpienia od diagnostyki”.  
Kolejną kwestią, która wymaga zwrócenia uwagi, a która w istocie nie 
znalazła wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku Sądu Odwoławczego, to za-
gadnienie skutku wywołanego przez opisany wyżej błąd diagnostyczny. 
Kumulatywna konstrukcja kwalifikacji prawnej zarzuconego czynu przyjęta 
w akcie oskarżenia zakładała wystąpienie skutku niejako dwustopniowego 
– w postaci narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania 
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a następnie zaistnienie tego uszczerbku. 
Pierwszy z tych skutków, którego dotyczy kwalifikacja z art. 160 k.k., wiąże 
się ze zdarzeniami z 28 stycznia 2001r. i 29 stycznia 2001r. Drugie zdarze-
nie, skutkujące amputacją prawej ręki pokrzywdzonej, rozegrało się dnia 30 
stycznia 2001r. i związane jest z kwalifikacją prawną przypisanego czynu z 
art. 156 k.k. Bezsprzecznie, nie uprzedzając ostatecznego rozstrzygnięcia 
tej kwestii, nieprzeprowadzenie badań diagnostycznych, w szczególności 
badania ultrasonograficznego, a także badania sekcyjnego amputowanej 
kończyny, nastręcza określone (opisane w uzasadnieniu wyroku Sądu Re-
jonowego) trudności, rzutujące na możliwość dokonania oceny zachodze-
nia związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniami z dni 28 i 30 stycznia 
2001 r.  
Jednocześnie jednak, nie można przyjąć, że ewentualny brak możli-
wości 
przypisania 
odpowiedzialności 
za 
spowodowanie 
ciężkiego 
uszczerbku na zdrowiu, automatycznie wyklucza możliwość postawienia 
zarzutu narażenia na powstanie takiego uszczerbku. 
Sąd Odwoławczy w uzasadnieniu wyroku, nieomal całkowicie pomi-
nął rozważania co do tego drugiego aspektu możliwej odpowiedzialności 
oskarżonych. W szczególności zaś, zignorował stwierdzenie zawarte w 
opinii biegłych z Akademii Medycznej w W. przedstawione na rozprawie w 
dniu 2 lutego 2005 r., a odnoszące się właśnie do tej sytuacji. Biegli ci 

 
6
stwierdzili, że „zaniechanie takiego postępowania (wszczęcia procedury 
diagnostycznej) doprowadziło do przeniesienia pacjentki z niebezpiecznej 
sytuacji zdrowotnej w sytuację bardziej niebezpieczną”. Sąd pierwszej in-
stancji nie poczynił starań, które pozwoliłyby na skonkretyzowanie tej wy-
powiedzi, w szczególności, jak należy rozumieć użyte przez biegłych sfor-
mułowanie „sytuacja bardziej niebezpieczna”, w tym, czy jest ono równo-
znaczne z „bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego 
uszczerbku na zdrowiu”. Z pewnością jednak, stwierdzenia tego nie można 
było zignorować, gdyż jest ono kluczowe dla oceny odpowiedzialności 
oskarżonych. Tak natomiast postąpił Sąd Odwoławczy zmieniając dokona-
ne przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne i nie analizując wska-
zanego fragmentu opinii.  
Trudno także zaakceptować wnioskowanie, że popełnienie błędu 
diagnostycznego nie tylko nie pozwala ocenić, czy istniał związek przyczy-
nowy pomiędzy incydentem z dnia 28 stycznia a powstaniem zatoru w tęt-
nicy ramiennej w dniu 30 stycznia 2001 r., ale że nie pozwala to też doko-
nać oceny, czy błąd ten stworzył bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdro-
wia pacjentki (a jeżeli tak, to w jakim stopniu). Nie jest przecież tak, że nie 
ma możliwości dokonania analizy, jakie skutki dla zdrowia pacjentki mogło 
spowodować owo zaniechanie diagnostyki, zwłaszcza w kontekście zda-
rzeń, które nastąpiły następnego dnia. Z pewnością zaś, co podkreślić na-
leży po raz kolejny, nie można utożsamiać oczywistych trudności związa-
nych z oceną możliwości przypisania odpowiedzialności za skutek w po-
staci ciężkiego kalectwa, z oceną związku popełnionego błędu diagno-
stycznego z narażeniem pokrzywdzonej na opisane w art. 160 k.k. niebez-
pieczeństwa. Ocena tych dwóch zdarzeń musi nastąpić niezależnie od sie-
bie. 

 
7
Powyższe, wskazuje dlaczego zdaniem Sądu Najwyższego należało 
uchylić zaskarżony wyrok w części, w której zmieniał on rozstrzygnięcie 
Sądu Rejonowego.  
Co do pozostałej części orzeczenia – utrzymującej w mocy zaskar-
żony wyrok – stwierdzić przede wszystkim należy, że Sąd Okręgowy tak 
skonstruował uzasadnienie swego wyroku, iż determinowało ono również 
rozstrzygnięcie co do pozostałych oskarżonych. W uzasadnieniu stwier-
dzono, że: „Choć Sąd Okręgowy nie podzielił tych rozważań Sądu pierw-
szej instancji, które legły u podstaw uniewinnienia oskarżonych Ewy F. i 
Stanisława F., to jednak z uwagi na fakt, że argumenty, które spowodowały 
uniewinnienie oskarżonej Stanisławy S. znajdowały zastosowanie również i 
do tych oskarżonych, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano 
w mocy”. Brak bliższego wyjaśnienia powyższego stwierdzenia nie pozwala 
dokonać niezależnej analizy wnioskowań poczynionych przez ten Sąd w 
zakresie odpowiedzialności oskarżonych Ewy i Stanisława F. Stwierdzić 
zatem jedynie można, że Sąd Okręgowy nie podzielił co do nich wywodów 
przedstawionych przez Sąd Rejonowy. Przekonanie zaś co do ich niewin-
ności oparte zostało wyłącznie na tych argumentach, które odnoszą się do 
Stanisławy S. Skoro zaś wywody te dotknięte są wadą dowolności, gdyż 
nie opierają się na całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodo-
wego, nie sposób wady tej nie odnieść też i do tej części wyroku, która do-
tyczy pozostałych oskarżonych.  
W tej sytuacji, stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie co do oskarżo-
nych Ewy i Stanisława F. opiera się również na nowych ustaleniach fak-
tycznych dokonanych przez Sąd Odwoławczy. Stąd, zatem i co do tych 
oskarżonych, za skutecznie postawiony należy uznać zarzut rażącego na-
ruszenia prawa procesowego - w szczególności art. 7 k.p.k. i art. 420 k.p.k.  
Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł o 
uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu Odwoławczego. 

 
8
Ponieważ wszystkie zarzuty kasacyjne, w części, w jakiej można je 
uznać za skuteczne, dotyczą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego, nie ma 
postaw ku temu, aby uwzględniać wniosek oskarżyciela w części, w której 
wnioskuje się o uchylenie orzeczeń Sądów obu instancji.  
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Odwoławczy po raz kolejny 
stanie przed koniecznością przeanalizowania argumentów wszystkich 
skarżących, a o ile dokona własnych ustaleń faktycznych, powinien wska-
zać, tak jak wymaga tego art. 424 § 1 k.p.k. (który w tym wypadku będzie 
miał odpowiednie zastosowanie), na jakich oparł się dowodach i dlaczego 
nie uznał dowodów przeciwnych. W takim wypadku konieczne będzie też 
przedstawienie dlaczego i w jakim zakresie nie została podzielona argu-
mentacja Sądu pierwszej instancji.  
Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy orzekł jak na 
wstępie.