III KK 383/17

Sąd Najwyższy2018-04-18
SNKarneprzestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacjiWysokanajwyższy
prawo karnerecydywaśrodki karnezakaz prowadzenia pojazdównietrzeźwośćSąd Najwyższykasacja

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej środków karnych (zakazu prowadzenia pojazdów i świadczenia pieniężnego) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu rażącego naruszenia prawa materialnego.

Minister Sprawiedliwości wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w M., zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie orzeczonych środków karnych. Chodziło o niezastosowanie obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz orzeczenie świadczenia pieniężnego w kwocie niższej niż minimalna (art. 43a § 2 k.k.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, wniesioną na niekorzyść skazanego Z. Z., od wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 22 września 2016 r. (sygn. akt II K (...)). Sąd Rejonowy skazał Z. Z. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, w warunkach powrotu do przestępstwa (art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.), orzekając karę roku pozbawienia wolności, 5-letni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, wskazując na niezastosowanie przez Sąd Rejonowy obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz orzeczenie świadczenia pieniężnego w kwocie niższej niż minimalna (art. 43a § 2 k.k.). Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając, że popełnione przez skazanego przestępstwo miało miejsce w czasie obowiązywania przepisu art. 42 § 3 k.k., który nakazywał orzeczenie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów, chyba że zachodziły wyjątkowe okoliczności. Podobnie, kwota świadczenia pieniężnego była niższa od przewidzianego minimum. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej środków karnych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd ma obowiązek orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadnione szczególnymi sytuacjami.

Uzasadnienie

Przepis art. 42 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 18 maja 2015 r. stanowi, że sąd orzeka dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 k.k., chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku w części dotyczącej środków karnych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony (w zakresie środków karnych)

Strony

NazwaTypRola
Z. Z.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 178a § 4

Kodeks karny

Przestępstwo popełnione w stanie nietrzeźwości przez osobę uprzednio skazaną za podobne przestępstwo.

k.k. art. 178a § 1

Kodeks karny

Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.

k.k. art. 64 § 1

Kodeks karny

Działanie w warunkach powrotu do przestępstwa.

k.k. art. 42 § 3

Kodeks karny

Obowiązek orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w przypadku popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. (obowiązujący od 18.05.2015 r.).

k.k. art. 43a § 2

Kodeks karny

Obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego w kwocie co najmniej 10.000 zł w przypadku skazania za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k.

Pomocnicze

k.k. art. 42 § 2

Kodeks karny

Podstawa orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, zastosowana przez sąd niższej instancji.

k.k. art. 43 § 1

Kodeks karny

Podstawa orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, zastosowana przez sąd niższej instancji.

k.k. art. 39 § 7

Kodeks karny

Wymienienie świadczenia pieniężnego jako środka karnego.

k.p.k. art. 537 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.k. art. 537 § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezastosowanie przez Sąd Rejonowy obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.). Orzeczenie przez Sąd Rejonowy świadczenia pieniężnego w kwocie niższej niż minimalna (art. 43a § 2 k.k.). Rażące naruszenie przepisów prawa karnego materialnego mające istotny wpływ na treść wyroku.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście zasadna rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

przewodniczący

Marek Pietruszyński

członek

Józef Szewczyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz minimalnej wysokości świadczenia pieniężnego (art. 43a § 2 k.k.) w sprawach o prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości w warunkach recydywy."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego po 18 maja 2015 r. i specyfiki przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy surowych konsekwencji prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu w warunkach recydywy, w tym obligatoryjnego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów, co jest ważnym tematem społecznym i prawnym.

Dożywotni zakaz prowadzenia auta za jazdę po pijanemu w recydywie – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III KK 383/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)
‎
SSN Marek Pietruszyński
‎
SSN Józef Szewczyk (sprawozdawca)
Protokolant Dagmara Szczepańska-Maciejewska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Kozłowskiej
‎
w sprawie Z. Z.
‎
skazanego z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 18 kwietnia 2018 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego - na niekorzyść,
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w M.
‎
z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt II K (…),
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej środków karnych (pkt II i III wyroku) i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia
22 września 2016 r. (akt II K
(…)
) Sąd Rejonowy w M. uznał Z. Z. za winnego tego, że: I. będąc uprzednio skazanym prawomocnym wyrokiem Sądu za prowadzenie pojazdu mechanicznego, znajdując się w stanie nietrzeźwości w dniu 6 listopada 2015 r. w miejscowości O. na ul. K., będąc w stanie nietrzeźwości przy zawartości 0,45 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu prowadził w ruchu lądowym po drodze publicznej samochód osobowy marki Seat Ibiza o numerze rejestracyjnym
(…)
, przy czym czynu tego dopuścił się działając w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. w dniu 27.04.2006 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w M. sygn. akt VIII K
(…)
za przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k. został skazany na karę ośmiu miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 1.11.2010 r. do 1.07.2011 r., to jest czynu stanowiącego występek kwalifikowany z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. został skazany na karę roku pozbawienia wolności.
II. Na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat.
III. Ponadto, na podstawie art. 43a § 2 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. Sąd Rejonowy w M. orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 30 września 2016 r.
Od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt II K
(…)
, kasację wywiódł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny.
Zaskarżył wyrok w punktach II i III, części dotyczącej rozstrzygnięcia o środkach karnych, w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym i świadczeniu pieniężnym, na niekorzyść skazanego Z. Z.
Na podstawie art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił: rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 42 § 3 k.k., polegające na jego niezastosowaniu i nieorzeczeniu wobec Z. Z. dożywotniego zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych, w związku ze skazaniem za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 6 listopada 2015 r. i orzeczenie na podstawie przepisu art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat w sytuacji, kiedy przepis ten w brzmieniu obowiązującym od dnia 18 maja 2015 r. nie dotyczył sprawców występku z art. 178a § 4 k.k., wobec których podstawę prawną orzeczenia środka karnego winien stanowić przepis art. 42 § 3 k.k., przewidujący obowiązek orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych;
- rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 k.k., poprzez wadliwe orzeczenie świadczenia pieniężnego, w wysokości niższej od najniższej kwoty przewidzianej w tym przepisie, w związku ze skazaniem za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnione w dniu 6 listopada 2015 r. i orzeczenie na podstawie przepisu art. 43a § 2 k.k. świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, w kwocie 5000 zł, zamiast świadczenia w kwocie co najmniej 10.000 zł.
Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, dotyczącej środków karnych i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna.
Bezspornym jest, że skazany Z. Z. przypisane mu przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnił w dniu 6 listopada 2015 r., to jest w czasie gdy obowiązywał od dnia 18 maja 2015 r. przepis art. 42 § 3 k.k. w nowym brzmieniu.
Przepis ten wskazuje, iż sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. lub jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173 k.k., którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2 k.k. lub art. 355 § 2 k.k. był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
Sąd Rejonowy w M., orzekając w dniu 22 września 2016 r., w sprawie sygn. akt II K
(…)
, wobec Z. Z. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w wymiarze niższym niż pozwala na to art. 42 § 3 k.k., uczynił to z rażącym i mającym istotny wpływ na treść tego orzeczenia naruszeniem prawa karnego materialnego.
Podobnie ocenić należy wymiar orzeczonego przez Sąd Rejonowy w M. w tej sprawie świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Świadczenie pieniężne sąd obligatoryjnie orzeka w wypadku skazania
za
przestępstwa z art. 178a § 1 i 4 k.k., art. 179 k.k. i art. 180 k.k. Ustawa nie przewiduje żadnego wyjątku.
Sąd Rejonowy w M. orzekł świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, w kwocie 5.000 zł podczas, gdy powołany przepis art. 43a § 2 k.k. określa wysokość tego świadczenia w kwocie co najmniej 10.000 zł w razie skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 4 k.k.
Rażące naruszenie przepisów prawa karnego materialnego
:
to jest art. 42 § 3 k.k. oraz art. 43a § 2 k.k. miało przy tym istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, skutkowało bowiem takim ukształtowaniem orzeczenia o środkach karnych, w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i świadczeniu pieniężnym, które nie uwzględniły obowiązujących w tym zakresie regulacji.
Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI