V KK 77/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego P.S., który został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Radziejowie za prowadzenie pojazdu mechanicznego pomimo orzeczonego sądowego zakazu (art. 244 k.k.). Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w szczególności art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k. oraz art. 43a § 2 k.k. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Prokuratora Generalnego, wskazując, że sąd pierwszej instancji, stosując tryb uproszczony, zaniechał należytej kontroli wniosku prokuratora. Kluczowym uchybieniem było nieorzeczenie obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, wynikające z brzmienia art. 43a § 2 k.k. obowiązującego od 1 stycznia 2023 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten nakłada obowiązek orzeczenia takiego świadczenia w przypadku skazania m.in. za przestępstwo z art. 244 k.k. W uzasadnieniu wskazano również na kwestię orzeczenia kary grzywny, która mogła być zastosowana na podstawie art. 37a k.k., jednakże nie zwalniało to sądu z obowiązku orzeczenia świadczenia pieniężnego. Z uwagi na powyższe uchybienia, które miały istotny wpływ na treść wyroku, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania, z zaleceniem uzyskania zgody oskarżonego na obligatoryjne rozstrzygnięcie o środku karnym lub rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja obowiązków sądu przy stosowaniu trybu uproszczonego (art. 335 k.p.k.) w kontekście obligatoryjnych świadczeń pieniężnych (art. 43a k.k.) oraz kontroli wniosków prokuratora.
Dotyczy spraw, w których stosowany jest tryb skazania bez rozprawy i w których występuje obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a k.k.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd, uwzględniając wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 2 k.p.k., jest zobowiązany do orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a § 2 k.k., nawet jeśli wniosek tego nie przewiduje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany do orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a § 2 k.k., jeśli przepis ten ma zastosowanie do danego przestępstwa, niezależnie od treści wniosku prokuratora złożonego w trybie art. 335 § 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd stosujący tryb uproszczony musi dokonać kontroli formalnej i merytorycznej wniosku prokuratora, w tym zgodności z przepisami prawa materialnego. Art. 43a § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. nakłada obligatoryjny obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego w przypadku skazania za przestępstwa wymienione w tym przepisie, w tym za art. 244 k.k. Zaniechanie tego obowiązku stanowi rażące naruszenie prawa.
Czy sąd pierwszej instancji, orzekając karę grzywny na podstawie art. 37a k.k. w zw. z art. 244 k.k., prawidłowo zastosował przepisy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 37a k.k. do orzeczenia kary grzywny, jednakże zaniechał orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego z art. 43a § 2 k.k.
Uzasadnienie
Choć sąd pierwszej instancji oparł się na art. 37a k.k. przy wymiarze kary grzywny i orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, nie zwalniało go to z obowiązku orzeczenia świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a § 2 k.k., który jest obligatoryjny w przypadku skazania za art. 244 k.k.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. (S.) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Prokurator Rejonowy w Radziejowie | organ_państwowy | wnioskodawca w trybie art. 335 § 2 k.p.k. |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 244
Kodeks karny
Przepis określający przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego wbrew zakazowi sądowemu.
k.k. art. 43a § § 2
Kodeks karny
Przepis nakładający obligatoryjny obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w przypadku skazania za określone przestępstwa, w tym z art. 244 k.k. Obowiązek ten obowiązuje od 1 stycznia 2023 r.
k.p.k. art. 335 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis regulujący możliwość złożenia przez prokuratora wniosku o skazanie bez rozprawy.
k.p.k. art. 343 § § 6
Kodeks postępowania karnego
Przepis nakładający na sąd obowiązek kontroli wniosku o skazanie bez rozprawy.
k.p.k. art. 343 § § 7
Kodeks postępowania karnego
Przepis określający konsekwencje braku możliwości uwzględnienia wniosku o skazanie bez rozprawy.
Pomocnicze
k.k. art. 37a § § 1
Kodeks karny
Przepis umożliwiający orzeczenie kary grzywny lub ograniczenia wolności zamiast kary pozbawienia wolności, z jednoczesnym orzeczeniem środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku. W brzmieniu obowiązującym od 24 czerwca 2020 r. do 30 września 2023 r. nie ograniczał ilości środków.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Przepis umożliwiający rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
k.p.k. art. 524 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Przepis określający termin do wniesienia kasacji.
k.k. art. 42 § § 1a pkt 2
Kodeks karny
Przepis dotyczący orzekania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
k.k. art. 39 § pkt 7
Kodeks karny
Wymienienie świadczenia pieniężnego jako jednego z rodzajów środków karnych.
Dz.U. 2022.1855
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw
Ustawa nowelizująca przepisy, w tym art. 43a k.k., wprowadzająca obowiązek orzekania świadczenia pieniężnego.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada względniejszej ustawy karnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Rejonowy nie dokonał należytej kontroli wniosku prokuratora złożonego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. • Zaniechano orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a § 2 k.k., mimo że przepis ten miał zastosowanie. • Uchybienie miało rażący i istotny wpływ na treść wyroku.
Godne uwagi sformułowania
sąd winien zatem zweryfikować między innymi: czy sformułowane przez prokuratora w treści wniosku propozycje uwzględniają uprzednie ustalenia stron w zakresie proponowanych rozstrzygnięć co do orzeczenia kary, środka karnego, środka kompensacyjnego, środka związanego z poddaniem sprawcy próbie i czy są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. • Sąd meriti bez wątpienia zaniechał przeprowadzenia takowej kontroli. • Przepis art. 43a § 2 k.k. [...] stanowi bowiem, iż „W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w [...] art. 244 k.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne [...] w wysokości co najmniej 5000 złotych [...]”. • Sąd meriti był zobligowany do orzeczenia świadczenia pieniężnego. • nie orzeczono, wobec tego oskarżonego obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego, a zatem nie poniósł on wszystkich konsekwencji prawnych swojego zachowania.
Skład orzekający
Piotr Mirek
przewodniczący
Tomasz Artymiuk
sprawozdawca
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków sądu przy stosowaniu trybu uproszczonego (art. 335 k.p.k.) w kontekście obligatoryjnych świadczeń pieniężnych (art. 43a k.k.) oraz kontroli wniosków prokuratora."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których stosowany jest tryb skazania bez rozprawy i w których występuje obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego na podstawie art. 43a k.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje istotne uchybienie proceduralne sądu niższej instancji, które miało wpływ na prawa pokrzywdzonych i prawidłowość orzeczenia. Podkreśla znaczenie dokładnej kontroli wniosków prokuratorskich i stosowania nowych przepisów prawa materialnego.
“Sąd Najwyższy: Tryb uproszczony nie zwalnia z orzekania obligatoryjnych świadczeń pieniężnych!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.