V KK 73/24

Sąd Najwyższy2024-05-14
SNKarneprzestępstwa przeciwko porządkowi publicznemuŚrednianajwyższy
art. 244 k.k.kasacjaśrodek karnyświadczenie pieniężneFundusz Pomocy PokrzywdzonymSąd Najwyższyprawo karne materialne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej braku orzeczenia o obligatoryjnym świadczeniu pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Radziejowie, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego polegające na zaniechaniu orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym, zgodnie z art. 43a § 2 k.k. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji miał obowiązek orzec świadczenie w wysokości co najmniej 5000 zł, a jego zaniechanie stanowiło istotne naruszenie prawa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w tej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego S. T., który został uznany winnym popełnienia czynu z art. 244 k.k. (kierowanie rowerem pomimo zakazu). Sąd Rejonowy w Radziejowie wymierzył skazanemu karę grzywny oraz orzekł środek karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości. Kasacja dotyczyła braku orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, o którym mowa w art. 43a § 2 k.k. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie tego przepisu, wskazując, że w przypadku skazania za art. 244 k.k. orzeczenie świadczenia jest obligatoryjne i powinno wynosić co najmniej 5000 zł. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Prokuratora Generalnego, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji miał obowiązek zastosować art. 43a § 2 k.k., a jego zaniechanie stanowiło istotne naruszenie prawa materialnego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej braku orzeczenia o środku karnym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radziejowie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, zgodnie z art. 43a § 2 k.k., stanowi rażące naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wyroku.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 43a § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. nakłada na sąd obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w przypadku skazania m.in. za przestępstwo z art. 244 k.k. Niezastosowanie tego przepisu przez sąd pierwszej instancji, mimo że czyn został popełniony w czasie obowiązywania przepisu, stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku w części dotyczącej braku orzeczenia o środku karnym i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w zakresie uwzględnienia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
S. T.osoba_fizycznaskazany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 244

Kodeks karny

k.k. art. 43a § § 2

Kodeks karny

W razie skazania sprawcy m.in. za przestępstwo z art. 244 k.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych.

Pomocnicze

k.k. art. 37a § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 43b

Kodeks karny

k.k. art. 39 § pkt 7

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 521 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 524 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 425 § § 2 zd. drugie

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, zgodnie z art. 43a § 2 k.k., stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego orzeczenie świadczenia pieniężnego ma charakter obligatoryjny Obraza prawa materialnego ma miejsce m.in. w przypadku, gdy sąd nie zastosuje określonego przepisu z tego obszaru prawa, chociaż jego zastosowanie było obowiązkowe.

Skład orzekający

Zbigniew Puszkarski

przewodniczący-sprawozdawca

Jacek Błaszczyk

członek

Marek Pietruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 43a § 2 k.k. w kontekście przestępstw, za które orzeczenie świadczenia pieniężnego jest obligatoryjne."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przepisu i rodzaju przestępstwa, ale stanowi ważny przykład stosowania przepisów o środkach karnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego materialnego - obligatoryjności orzekania środków karnych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy przypomina: Świadczenie na Fundusz Pokrzywdzonych jest obligatoryjne!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KK 73/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jacek Błaszczyk
‎
SSN Marek Pietruszyński
Protokolant Katarzyna Wełpa
w sprawie
S. T.
skazanego za czyn z art. 244 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
na posiedzeniu w dniu 14 maja 2024 r.
kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na niekorzyść skazanego
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w Radziejowie,
‎
z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 92/23,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej braku orzeczenia o środku karnym, o którym mowa w art. 43a § 2 k.k. i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radziejowie.
[J.J.]
Jacek Błaszczyk      Zbigniew Puszkarski     Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
S. T. został oskarżony o to, że w dniu 19 marca 2023 r. w miejscowości C., gm. R., kierował rowerem po drodze publicznej, pomimo obowiązującego zakazu kierowania rowerami orzeczonego przez Sąd Rejonowy w Radziejowie wyrokiem z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt II W 373/22,  obowiązującego od dnia 15 listopada 2022 r. do 15 września 2023 r., tj. o czyn z art. 244 k.k.
Sąd Rejonowy w Radziejowie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II K 92/23, uznał S. T. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 244 k.k., po zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., wymierzył mu karę 120 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł. Na podstawie art. 43b k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie jego treści na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w R. przez okres 1 miesiąca. Rozstrzygnął o kosztach procesu, zwalniając oskarżonego od uiszczenia opłaty, a wydatkami poniesionymi w sprawie obciążył Skarb Państwa.
Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia z dniem 27 kwietnia 2023 r.
Kasację od opisanego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym, w zakresie braku obligatoryjnego rozstrzygnięcia o świadczeniu pieniężnym, o którym stanowi przepis art. 43a § 2 k.k. na niekorzyść S. T. . Zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 k.k., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2023 r., polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego S. T. - w związku ze skazaniem za popełniony w dniu 3 marca   2023 r. czyn zabroniony z art. 244 k.k. - świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie co najmniej 5 000 złotych, podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem, w razie skazania m.in. za przestępstwo określone w art. 244 k.k. orzeczenie świadczenia pieniężnego ma charakter obligatoryjny” - i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja, wniesiona przed upływem roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia (art. 524 § 3 k.p.k.), jest oczywiście zasadna i jako taka podlegała uwzględnieniu w całości w trybie art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Obraza prawa materialnego ma miejsce m.in. w przypadku, gdy sąd nie zastosuje określonego przepisu z tego obszaru prawa, chociaż jego zastosowanie było obowiązkowe. Przypadek taki zaistniał w rozpatrywanej sprawie, bowiem Sąd meriti nie zastosował wobec ówcześnie oskarżonego S. T. przepisu art. 43a § 2 k.k., chociaż miał obowiązek to uczynić. Wymieniony przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. stanowi, że w razie skazania sprawcy m.in. za przestępstwo z art. 244 k.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych, do wysokości określonej w art. 43a § 1 k.k., tj. do 60 000 zł. Przypisany S. T. czyn zakwalifikowany z art. 244 k.k. został popełniony przez skazanego w takim czasie, że - jak zaznaczono - orzeczenie wspomnianego świadczenia pieniężnego było obligatoryjne, zatem niezamieszczenie w wyroku rozstrzygnięcia co do tego środka karnego skutkuje rażącym i mającym istotny wpływ na treść wyroku naruszeniem art. 43a § 2 k.k.
Stwierdzenie, że sygnalizowane w kasacji uchybienie rzeczywiście zaistniało, nakazywało uchylić wyrok w zaskarżonej części, tj. niezawierającej orzeczenia o środku karnym, o którym mowa art. 43a § 2 k.k. (art. 425 § 2 zd. drugie k.p.k. dopuszcza zaskarżenie tylko braku określonego rozstrzygnięcia, co zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. determinuje treść orzeczenia) i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radziejowie, który wyda stosowne orzeczenie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[ms]
Jacek Błaszczyk      Zbigniew Puszkarski     Marek Pietruszyński

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI