V KK 66/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje prokuratora i pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu, który uniewinnił G.W. od zarzutu kradzieży pieniędzy z konta zmarłego brata (art. 278 § 1 k.k.). Sąd Okręgowy uznał, że opis czynu przypisany przez Sąd Rejonowy nie zawierał wszystkich znamion kradzieży, w szczególności znamienia 'zaboru'. Sąd Najwyższy uznał to stanowisko za błędne, wskazując na wadliwą interpretację art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. Podkreślono, że opis czynu nie musi dosłownie powtarzać sformułowań ustawy, a wystarczające jest użycie sformułowań równorzędnych znaczeniowo lub takich, które adekwatnie wypełniają znaczenie znamienia. W przypadku środków pieniężnych na rachunku bankowym, które są traktowane jako rzecz ruchoma (art. 115 § 9 k.k.), czynności takie jak wypłata czy przelew z konta zmarłego na własny rachunek należy uznać za formę 'zaboru' w celu przywłaszczenia. Sąd Najwyższy uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie wskazówek zawartych w uzasadnieniu. Kasacja prokuratora została oddalona jako bezzasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa kradzieży (art. 278 § 1 k.k.) w kontekście środków pieniężnych na rachunku bankowym oraz wymogów formalnych opisu czynu w wyroku (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.).
Dotyczy specyficznej sytuacji środków na rachunku bankowym zmarłego i interpretacji znamion kradzieży w kontekście przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy opis czynu przypisanego oskarżonej, zawierający sformułowania 'dokonała wypłaty środków pieniężnych' i 'złożyła dyspozycję przelewu środków pieniężnych', wypełnia znamiona 'zaboru w celu przywłaszczenia' z art. 278 § 1 k.k., mimo braku dosłownego użycia tego sformułowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opis czynu wypełnia znamiona 'zaboru w celu przywłaszczenia', ponieważ czynności wypłaty i przelewu środków pieniężnych z rachunku bankowego zmarłego na własny rachunek stanowią formę wyjęcia rzeczy spod władztwa innej osoby i objęcia jej we władanie bez podstawy prawnej, co jest specyficznym sposobem realizacji znamienia 'zaboru' w odniesieniu do środków pieniężnych na rachunku bankowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., wymagając dosłownego powtórzenia znamienia ustawowego. Podkreślono, że opis czynu może zawierać sformułowania równorzędne lub adekwatnie wypełniające znaczenie znamienia. Wypłata i przelew środków z konta zmarłego na własny rachunek, mimo braku materialnego charakteru pieniędzy na koncie, stanowią realizację znamienia 'zaboru' w celu przywłaszczenia.
Czy użycie sformułowania 'przywłaszczyła' na początku opisu czynu, który następnie opisuje wypłatę i przelew środków, może być uznane za realizację znamienia przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. (przywłaszczenie) zamiast art. 278 § 1 k.k. (kradzież)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, użycie sformułowania 'przywłaszczyła' na początku opisu czynu, mimo że nie jest precyzyjne, wskazuje na cel i zamiar działania polegający na dokonaniu wypłaty i przelewu środków pieniężnych, co w kontekście całego opisu realizuje znamiona kradzieży z art. 278 § 1 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć opis czynu nie był precyzyjny i niefortunnie użyto słowa 'przywłaszczyła', to wskazywało ono na cel działania (przywłaszczenie), a opisane czynności (wypłata i przelew) realizowały znamiona kradzieży z art. 278 § 1 k.k.
Czy sąd odwoławczy mógł dokonać zmiany kwalifikacji prawnej czynu z art. 278 § 1 k.k. na art. 284 § 1 k.k. na korzyść oskarżonej, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Okręgowy nie zastosował art. 455 k.p.k. i nie dokonał zmiany kwalifikacji prawnej czynu, co było zarzutem kasacji prokuratora. Sąd Najwyższy oddalił kasację prokuratora jako bezzasadną, co oznacza, że nie podzielił tego zarzutu.
Uzasadnienie
Kasacja prokuratora zarzucała Sądowi Okręgowemu niezastosowanie art. 455 k.p.k. i brak zmiany kwalifikacji prawnej czynu. Sąd Najwyższy oddalił tę kasację, co sugeruje, że nie uznał tego zarzutu za zasadny w kontekście rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. W. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| W. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżyciel posiłkowy |
| J. K. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy oskarżycieli posiłkowych |
| Prokurator | organ_państwowy | strona wnosząca kasację |
| Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych | inne | strona wnosząca kasację |
Przepisy (8)
Główne
k.k. art. 278 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący kradzieży. Sąd Najwyższy analizował, czy opis czynu przypisanego oskarżonej wypełnia jego znamiona, w szczególności 'zaboru w celu przywłaszczenia'.
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje, aby wyrok skazujący zawierał dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył ten przepis przez błędną interpretację, uznając opis czynu za niepełny.
Pomocnicze
k.k. art. 284 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący przywłaszczenia. Sąd Najwyższy analizował, czy użycie słowa 'przywłaszczyła' w opisie czynu mogło sugerować ten typ przestępstwa, ale ostatecznie uznał, że opis realizuje znamiona kradzieży.
k.k. art. 115 § 9
Kodeks karny
Definiuje środki pieniężne zapisane na rachunku bankowym jako rzecz ruchomą. Sąd Najwyższy powołał się na tę definicję, aby uzasadnić traktowanie wypłaty i przelewu jako formy 'zaboru'.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Pozwala na dokonanie bez zmiany ustaleń faktycznych i niezależnie od granic zaskarżenia poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu. Kasacja prokuratora zarzucała Sądowi Okręgowemu niezastosowanie tego przepisu.
k.p.k. art. 2 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa cel procesu karnego, w tym wykrycie sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności. Sąd Najwyższy powołał się na ten przepis, wskazując, że uniewinnianie winnych koliduje z celem procesu.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje rozstrzyganie wątpliwości na korzyść oskarżonego. Ten przepis był podnoszony w apelacji obrońcy, ale nie był przedmiotem analizy Sądu Najwyższego w kontekście uchylenia wyroku.
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody. Był podnoszony w apelacji obrońcy w kontekście pomniejszenia kwoty o wydatki pogrzebowe i długi spadkowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych zarzucająca rażące naruszenie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. przez błędną interpretację i uznanie, że opis czynu nie zawiera znamion kradzieży.
Odrzucone argumenty
Kasacja prokuratora zarzucająca niezastosowanie art. 455 k.p.k. i brak zmiany kwalifikacji prawnej czynu.
Godne uwagi sformułowania
opis czynu nie zawiera sformułowania wskazującego na dokonanie przez nią zaboru • nie ma tym opisie ani zapisów będących dosłownym przytoczeniem sformułowania ustawowego, tj. że oskarżona zabrała w celu przywłaszczenia, ani sformułowań go zastępujących • nie oznacza to jednak, że do naruszenia tego zakazu dochodzi zawsze, gdy opis czynu nie zwiera dosłownego powtórzenia znamienia ustawowego • nie jest zatem dopuszczalne skazanie osoby, której nie przypisano zachowania odpowiadającego określonym w ustawie wszystkim znamionom danego typu czynu zabronionego – zasada nullum crimen sine lege • środki pieniężne zapisane na rachunku bankowym są zgodnie z art. 115 § 9 k.k. rzeczą ruchomą • nie sposób użyć w stosunku do środków pieniężnych zapisanych (zgromadzonych) na rachunku bankowym pojęcia ich „zabrania” • dokonanie przez oskarżoną wypłaty środków pieniężnych [...] pojęciowo odpowiada ich zabraniu dla siebie z rachunku bankowego • zamieszczenie w opisie przypisanego oskarżonej czynu sformułowanie „przywłaszczyła” środki pieniężne nie może świadczyć o zrealizowaniu przez oskarżoną znamienia przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. • uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
członek
Eugeniusz Wildowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa kradzieży (art. 278 § 1 k.k.) w kontekście środków pieniężnych na rachunku bankowym oraz wymogów formalnych opisu czynu w wyroku (art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji środków na rachunku bankowym zmarłego i interpretacji znamion kradzieży w kontekście przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy interpretacji kluczowych znamion przestępstwa kradzieży w kontekście nowoczesnych form własności (środki na rachunku bankowym) oraz wymogów formalnych orzeczeń sądowych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.
“Czy wypłata pieniędzy z konta zmarłego to kradzież? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.