V KK 64/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego A.R. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego P.K. został złożony przez obrońcę D.Ś. z powodu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności A.R., które wiązały się z wadliwym trybem jego powołania do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, rozpoznając ten wniosek, odwołał się do uchwały trzech połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stwierdza nienależytą obsadę sądu w przypadku udziału w składzie sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd podkreślił, że brak transparentności i weryfikacji w procesie powoływania sędziów SN rodzi podejrzenia o polityczne motywacje i wyklucza postrzeganie takich osób jako bezstronnych i niezawisłych. Ponadto, Sąd odwołał się do wyroku ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który stwierdza, że udział w procesie powoływania sędziów przez wadliwie ukształtowaną KRS powoduje, iż skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu. Sąd Najwyższy wskazał, że sędzia A.R. został pierwotnie powołany do Izby Dyscyplinarnej, która nie miała statusu sądu konstytucyjnego, a jego przejście do Izby Karnej SN nastąpiło bez dochowania wymogów art. 179 Konstytucji RP. W związku z tym, sędzia A.R. nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym, a jego udział w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego P.K. byłby orzekaniem we własnej sprawie, co uzasadnia wyłączenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu niekonstytucyjnego trybu powołania do Sądu Najwyższego, w szczególności w kontekście orzecznictwa ETPC i SN dotyczącego wadliwie ukształtowanej KRS.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nominacjami sędziowskimi w Polsce po 2017 roku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sędzia powołany do Sądu Najwyższego w procedurze obejmującej wadliwie ukształtowaną Krajową Radę Sądownictwa może orzekać w sprawie, a w szczególności w sprawie dotyczącej wyłączenia innego sędziego powołanego w podobnym trybie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia powołany w takiej procedurze nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym, a jego udział w sprawie narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że niekonstytucyjny tryb powołania sędziego A.R. do Sądu Najwyższego, związany z wadliwie ukształtowaną KRS, czyni go nieuprawnionym do orzekania. Taki skład narusza standardy ETPC i polskiej Konstytucji, a orzekanie w sprawie wyłączenia innego sędziego powołanego w podobnym trybie stanowiłoby orzekanie we własnej sprawie.
Czy sama okoliczność udziału w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed wadliwie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa stanowi automatyczny powód do wyłączenia sędziego?
Odpowiedź sądu
Nie automatycznie, ale okoliczność ta musi być uwzględniana w szerszym zakresie, zwłaszcza w kontekście ochrony prawa strony do niezależnego i bezstronnego sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazał, że sama procedura nominacyjna nie jest automatycznym powodem wyłączenia, ale musi być analizowana w kontekście zapewnienia skutecznej ochrony prawa do sądu i standardów niezależności i bezstronności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J.L. | osoba_fizyczna | strona postępowania |
| A.R. | osoba_fizyczna | sędzia (wnioskowany o wyłączenie) |
| P.K. | osoba_fizyczna | sędzia (wnioskowany o wyłączenie) |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wykładnia powinna zapewniać skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania sprawy przez niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wymaga udziału Krajowej Rady Sądownictwa i Prezydenta RP; nie przewiduje możliwości powołania przez Pierwszego Prezesa SN ani z mocy samej ustawy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia A.R. został powołany do orzekania w Sądzie Najwyższym w trybie niekonstytucyjnym, z naruszeniem art. 179 Konstytucji RP. • Udział sędziego powołanego w wadliwej procedurze narusza standardy niezależnego i bezstronnego sądu (art. 6 EKPC, art. 45 Konstytucji RP). • Rozpoznawanie wniosku o wyłączenie sędziego P.K. przez sędziego A.R. (powołanego w podobnym trybie) stanowiłoby orzekanie we własnej sprawie.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. • powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności. • sama okoliczność wzięcia przez konkretna osobę udziału w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa w wadliwie konstytucyjnie składzie ukształtowanym na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie stanowi automatycznego powodu do stwierdzenia, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do obiektywnej i subiektywnej bezstronności takiej osoby w rozpoznawaniu spraw. • Rzeczą Sądu Najwyższego rozpoznającego wniosek na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. jest wyłączenie sędziego nie tylko wtedy, gdy zostanie wykazana okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, ale także wtedy, gdy orzekanie w tej sprawie przez tego sędziego mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego z powodu niekonstytucyjnego trybu powołania do Sądu Najwyższego, w szczególności w kontekście orzecznictwa ETPC i SN dotyczącego wadliwie ukształtowanej KRS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nominacjami sędziowskimi w Polsce po 2017 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i konstytucyjności procedur nominacyjnych, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sędzia Sądu Najwyższego wyłączony z orzekania z powodu niekonstytucyjnego powołania – przełomowe postanowienie SN.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.