V KK 64/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Okręgowego w K. wniesioną na niekorzyść oskarżonych H.M., J.L. i R.S., którzy zostali oskarżeni o przestępstwo z art. 220 § 1 kk w zb. z art. 155 kk, polegające na niedopełnieniu obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, co doprowadziło do śmierci pracownika T.B. w wyniku upadku z wysokości. Sądy niższych instancji uniewinniły wszystkich oskarżonych. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 18 stycznia 2011 r. uniewinnił oskarżonych, a Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 28 października 2011 r. utrzymał ten wyrok w mocy, uznając apelację prokuratora za oczywiście bezzasadną. Prokurator Okręgowy w K. wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania. W odniesieniu do J.L. i R.S., prokurator zarzucił, że sądy nie rozważyły ich odpowiedzialności na podstawie art. 160 kk (narażenie na niebezpieczeństwo), mimo że nie byli oni przełożonymi pokrzywdzonego. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za bezzasadny, wyjaśniając, że przepisy art. 220 kk są przepisami szczególnymi (lex specialis) w stosunku do art. 160 kk (lex generalis) i wyłączają ich stosowanie, jeśli odpowiedzialność można przypisać na podstawie art. 220 kk. Ponieważ J.L. i R.S. nie byli osobami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo pracy pokrzywdzonego, nie mogli ponosić odpowiedzialności na podstawie art. 220 kk, a tym samym nie można było ich odpowiedzialności poszukiwać w art. 160 kk. W odniesieniu do H.M., Sąd Najwyższy uznał zarzuty kasacji za trafne. Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że brak związku przyczynowego między zachowaniem H.M. a skutkiem wyłącza jego odpowiedzialność. Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie (art. 220 kk) opiera się na powiązaniu normatywnym między zaniechaniem a skutkiem oraz na tym, że wykonanie zaniedbanego obowiązku miało odwrócić niebezpieczeństwo. W tej sprawie obowiązek zabezpieczenia otworów zsypowych, w tym leja, ciążył na H.M. jako kierowniku robót. Fakt, że wypadek nastąpił po opuszczeniu przez niego miejsca pracy, nie zwalniał go z odpowiedzialności, zwłaszcza że wiedział o zwiększonym zagrożeniu. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K., wskazując na konieczność prawidłowego zastosowania zasad odpowiedzialności za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad odpowiedzialności karnej za przestępstwa skutkowe popełnione przez zaniechanie (art. 2 kk, art. 220 kk), w szczególności w kontekście wypadków przy pracy i obowiązków BHP. Wyjaśnienie relacji między art. 220 kk a art. 160 kk.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku przy pracy i odpowiedzialności osób kierujących robotami. Wymaga analizy konkretnych obowiązków i stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odpowiedzialność za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie (art. 220 kk) może być przypisana osobie, na której nie ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobieżenia skutkowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność karna za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega tylko ten, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobieżenia skutkowi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 2 kk zawęża podmiotowo odpowiedzialność za przestępstwa skutkowe z zaniechania do osób będących gwarantami. Przypisanie skutku wymaga powiązania normatywnego (obowiązek) i kauzalnego (niebezpieczeństwo).
Czy w przypadku śmierci pracownika w wyniku wypadku przy pracy, spowodowanego niedopełnieniem obowiązków BHP, można przypisać odpowiedzialność karną na podstawie art. 160 kk (narażenie na niebezpieczeństwo), jeśli odpowiedzialność można przypisać na podstawie art. 220 kk (naruszenie obowiązków BHP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy art. 220 kk mają charakter typów kwalifikowanych (lex specialis) w stosunku do art. 160 kk (lex generalis) i zachodzi między nimi stosunek wykluczania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jeśli wypadek nastąpił w wyniku niewypełnienia obowiązku zapewnienia warunków bezpiecznej pracy, odpowiedzialność ponosi tylko osoba, na której ciążył prawny szczególny obowiązek (art. 220 kk). Nie można wtedy stosować przepisów ogólnych (art. 160 kk).
Czy kierownik robót (H.M.) ponosi odpowiedzialność karną za śmierć pracownika (T.B.) w wyniku upadku z wysokości, jeśli wypadek nastąpił po jego opuszczeniu miejsca pracy, ale w wyniku braku zabezpieczenia leja zsypowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kierownik robót może ponosić odpowiedzialność, jeśli nie dopełnił obowiązku zabezpieczenia leja, a wykonanie tego obowiązku zapobiegłoby skutkowi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek zabezpieczenia leja zsypowego ciążył na kierowniku robót. Fakt opuszczenia miejsca pracy nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli zaniedbanie obowiązku miało związek ze skutkiem. Należy zbadać, czy wykonanie obowiązku zapobiegłoby wypadkowi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. L. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| T. B. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Okręgowy w K. | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Prokurator Rejonowy w D. | organ_państwowy | wnioskodawca apelacji |
| Bogumiła Drozdowska | osoba_fizyczna | prokurator Prokuratury Generalnej |
| Obrońca R. S. | osoba_fizyczna | obrońca |
Przepisy (16)
Główne
k.k. art. 220 § 1
Kodeks karny
Odpowiedzialność za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega tylko ten, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobieżenia skutkowi.
k.k. art. 155
Kodeks karny
Nieumyślne spowodowanie śmierci.
k.k. art. 2
Kodeks karny
Warunki odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie.
Pomocnicze
k.k. art. 160
Kodeks karny
Narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Stosunek wykluczania z art. 220 kk.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p. art. 94 § 4
Kodeks pracy
k.p. art. 207
Kodeks pracy
k.p. art. 237
Kodeks pracy
u.P.I.P.
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych art. 134
Konieczność fizycznego zabezpieczenia otworów w pomoście, chroniące przed upadkiem z wysokości.
k.p. art. 212 § 1
Kodeks pracy
Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pracowników spoczywa na osobach kierujących pracownikami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nietrafność wywodu prawnego Sądu Okręgowego dotyczącego odpowiedzialności H.M. za przestępstwo z art. 220 kk. • Trafność zarzutu kasacji dotyczącego obrazy art. 433 § 1 kpk przez niewystarczające rozpoznanie zarzutu apelacji przez Sąd Okręgowy w odniesieniu do H.M. • Bezzasadność zarzutu kasacji dotyczącego odpowiedzialności J.L. i R.S. na podstawie art. 160 kk.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądów niższych instancji o braku związku przyczynowego między zachowaniem H.M. a skutkiem. • Argumentacja sądów niższych instancji o braku odpowiedzialności J.L. i R.S. z art. 220 kk (choć Sąd Najwyższy się z tym zgodził, ale z innych powodów niż sądy niższe).
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega ten tylko, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. • Przestępstwa określone w art. 220 kk mają charakter typów kwalifikowanych w stosunku do odpowiadających im typów unormowanych w art. 160 kk, ze względu na sprecyzowanie w art. 220 §1 kk normatywnego źródła obowiązku sprawcy jako gwaranta niezaistnienia skutku, a także na zawężeniu kręgu potencjalnych pokrzywdzonych. Pomiędzy typami przestępstw z art. 220§1 lub 2 kk (lex specialis), a odpowiadającymi im typami z art. 160 kk (lex generalis) zachodzi stosunek wykluczania. • Nie ma tu znaczenia, że do wypadku doszło po opuszczeniu przez kierownika robót miejsca pracy. Zabezpieczenie leja powinno być przecież permanentne.
Skład orzekający
Henryk Gradzik
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gierszon
członek
Jacek Sobczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad odpowiedzialności karnej za przestępstwa skutkowe popełnione przez zaniechanie (art. 2 kk, art. 220 kk), w szczególności w kontekście wypadków przy pracy i obowiązków BHP. Wyjaśnienie relacji między art. 220 kk a art. 160 kk."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku przy pracy i odpowiedzialności osób kierujących robotami. Wymaga analizy konkretnych obowiązków i stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku przy pracy i odpowiedzialności karnej za zaniedbania BHP, co jest tematem ważnym społecznie i zawodowo dla wielu osób. Wyjaśnia kluczowe zasady odpowiedzialności karnej za zaniechanie.
“Śmierć pracownika z powodu braku zabezpieczeń BHP: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto ponosi odpowiedzialność karną za zaniechanie.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.