V KK 589/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego Marka Motuka od rozpoznania sprawy V KK 589/24 ze względu na jego nominację przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną po zmianach z 2017 roku, co zgodnie z uchwałą trzech Izb SN i orzecznictwem ETPCz, narusza prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu.
Oskarżony C.F. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Marka Motuka od rozpoznania sprawy V KK 589/24, argumentując, że jego nominacja przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną na mocy ustawy z 2017 roku, narusza prawo do sądu niezawisłego i bezstronnego. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, powołując się na uchwałę trzech Izb SN z 2020 roku, która stanowi, że udział sędziego SN powołanego na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 roku, skutkuje nienależytą obsadą sądu. Sąd odwołał się również do orzecznictwa ETPCz, w tym sprawy Reczkowicz przeciwko Polsce.
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek oskarżonego C.F. o wyłączenie sędziego Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK 589/24. Oskarżony podniósł, że powołanie sędziego na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku, stanowi samoistną przesłankę do uznania nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Argumentował, że narusza to prawo strony do sądu niezawisłego i bezstronnego, gwarantowane przez art. 45 Konstytucji RP i art. 6 EKPC. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, uznał go za zasadny. Podstawą rozstrzygnięcia była uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stwierdza, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Uchwała ta ma moc zasady prawnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że stanowisko to zostało potwierdzone w kolejnych orzeczeniach, w tym w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r. (I KZP 2/22), która doprecyzowała, że dotyczy to sędziów SN nominowanych w takich warunkach. Ponadto, Sąd odwołał się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w szczególności do wyroku w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który interpretuje standard niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, wskazując, że udział w procesie powoływania sędziów przez wadliwie ukształtowaną KRS powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie spełnia wymogów art. 6 ust. 1 EKPC. Sąd Najwyższy podzielił te argumenty i orzekł o wyłączeniu sędziego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, udział sędziego Sądu Najwyższego, powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., stanowi nienależytą obsadę sądu i narusza prawo strony do sądu niezawisłego i bezstronnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale trzech Izb SN z 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która ma moc zasady prawnej i stwierdza, że taka nominacja skutkuje nienależytą obsadą sądu. Stanowisko to zostało potwierdzone w kolejnych orzeczeniach SN oraz wyrokach ETPCz (np. Reczkowicz przeciwko Polsce), które wskazują, że wadliwie ukształtowana KRS wpływa na niezależność i bezstronność sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
oskarżony C.F.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. F. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
ustawa o SN art. 87 § ust. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Sąd Najwyższy pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego.
Konstytucja art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja prawa do sądu niezawisłego i bezstronnego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 roku, która ukształtowała Krajową Radę Sądownictwa w sposób budzący wątpliwości co do jej niezależności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nominacja sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 r. stanowi nienależytą obsadę sądu. Udział sędziego powołanego w wadliwym trybie narusza prawo strony do sądu niezawisłego i bezstronnego (art. 45 Konstytucji, art. 6 EKPC). Uchwała trzech Izb SN z 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy. Orzecznictwo ETPCz (np. Reczkowicz przeciwko Polsce) potwierdza, że wadliwa obsada KRS wpływa na niezależność i bezstronność sądu.
Godne uwagi sformułowania
niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego [...] ma moc zasady prawnej sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący
Marek Motuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego SN z powodu wadliwej nominacji przez KRS, powołując się na uchwałę trzech Izb SN i orzecznictwo ETPCz."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nominacji sędziów SN na wniosek KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i prawa do rzetelnego procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i nominacji sędziowskich.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN V KK 589/24 POSTANOWIENIE Dnia 1 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie C. F. oskarżonego z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 1 kwietnia 2025 r., wniosku oskarżonego o wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK 589/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK 589/24. UZASADNIENIE W dniu 25 marca 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek C. F. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK 589/24 SSN Marka Motuka na podstawie art. 41 § 1 k.p.k, gdyż uznał, że jego udział w składzie sądu rażąco narusza prawo strony do sądu niezawisłego i bezstronnego w myśl gwarancji z art. 45 Konstytucji i art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w konsekwencji nie gwarantuje prawa do rzetelnego procesu. Uzasadniając ten wniosek oskarżony podał okoliczności powołania SSN Marka Motuka na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co stanowi samoistną przesłankę do uznania, że w sprawie doszło do nienależytej obsady Sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Odniósł się również do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek jest zasadny. Za wyłączeniem SSN Marka Motuka od rozpoznania niniejszej sprawy przemawia potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela. Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori , że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23). Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce , skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce , skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce , skarga nr 50849/21). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.] [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI