V KK 57/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione przez obrońców skazanych w sprawie dotyczącej przestępstw z art. 296a § 1 k.k. i art. 296 § 1 i 4 k.k. Kasacje dotyczące czynów z art. 296a § 1 k.k. uznano za oczywiście bezzasadne. Natomiast w odniesieniu do czynu z art. 296 § 1 i 4 k.k., Sąd Najwyższy dopatrzył się zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. (dotyczącego braku podstaw do umorzenia postępowania) oraz art. 399 § 1 k.p.k. (dotyczącego obowiązku informowania stron o możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu). Kluczowe wątpliwości dotyczyły przedawnienia karalności czynu z art. 296 § 4 k.k. oraz sposobu ustalenia przez Sąd Apelacyjny wysokości szkody majątkowej. Sąd Apelacyjny zakwalifikował czyn jako nieumyślne wyrządzenie szkody w wysokości 'co najmniej 722.400,00 zł', co budziło zastrzeżenia Sądu Najwyższego co do precyzji i możliwości obrony. Sąd Najwyższy wskazał, że ustalenie momentu nastąpienia skutku w postaci szkody majątkowej jest kluczowe dla biegu terminu przedawnienia, a sposób, w jaki Sąd Apelacyjny określił tę szkodę, mógł naruszać zasady gwarancyjne postępowania karnego. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego dotyczące czynu z art. 296 § 1 i 4 k.k. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w celu ponownego rozważenia kwestii przedawnienia i wysokości szkody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności przestępstw skutkowych, zasad ustalania wysokości szkody majątkowej w postępowaniu karnym, stosowania art. 399 § 1 k.p.k. oraz zasady in dubio pro reo.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej przez sąd odwoławczy i związanych z tym kwestii proceduralnych oraz materialnoprawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czyn zakwalifikowany z art. 296 § 4 k.k. (nieumyślne wyrządzenie szkody majątkowej) uległ przedawnieniu, biorąc pod uwagę datę popełnienia czynu i moment wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Istnieją wątpliwości co do przedawnienia karalności czynu z art. 296 § 4 k.k., zwłaszcza w kontekście zmiany kwalifikacji prawnej przez Sąd Apelacyjny i momentu wszczęcia postępowania przeciwko oskarżonym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że bieg przedawnienia dla czynu z art. 296 § 4 k.k. rozpoczyna się od czasu popełnienia czynu lub nastąpienia skutku. W przypadku zmiany kwalifikacji prawnej przez sąd odwoławczy, decydujące znaczenie ma czyn przypisany w prawomocnym wyroku. W tej sprawie wszczęcie postępowania przeciwko oskarżonym o czyn z art. 296 k.k. nastąpiło po upływie 5 lat od czasu popełnienia czynu, co może świadczyć o przedawnieniu.
Czy sposób ustalenia przez Sąd Apelacyjny wysokości szkody majątkowej jako 'co najmniej 722.400,00 zł' jest prawidłowy i nie narusza zasad gwarancyjnych postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sposób ustalenia szkody jako 'co najmniej' jest niewłaściwy i uniemożliwia obronę, co stanowi naruszenie przepisów proceduralnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że określenie szkody jako 'co najmniej' jest nieprecyzyjne i utrudnia oskarżonemu obronę. W sytuacji, gdy sąd karny nie jest w stanie dowieść konkretnej wysokości szkody, powinien ograniczyć się do wskazania faktu bezspornego, stosując zasadę in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.). Sąd Apelacyjny nie wskazał jednoznacznie wszystkich składników szkody ani jej ostatecznej wysokości, co było podstawą do uchylenia wyroku.
Czy Sąd Apelacyjny, zmieniając kwalifikację prawną czynu z umyślnego na nieumyślny, prawidłowo zastosował art. 399 § 1 k.p.k. (obowiązek uprzedzenia stron o zmianie kwalifikacji prawnej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny naruszył art. 399 § 1 k.p.k., nie uprzedzając stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu z umyślnego na nieumyślny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny, zmieniając kwalifikację czynu i przyjmując nieumyślność, nie uprzedził o tym stron. Brak takiego uprzedzenia, zwłaszcza przy zmianie z umyślności na nieumyślność, może mieć istotny wpływ na treść wyroku i możliwość obrony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. M. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| D. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Z. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. T. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] we W. | inne | pokrzywdzony/oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (22)
Główne
k.k. art. 296 § 1 i 4
Kodeks karny
Dotyczy nieumyślnego wyrządzenia szkody majątkowej w obrocie gospodarczym. Karalność ustaje po 5 latach od popełnienia czynu, chyba że bieg przedawnienia został przerwany lub przedłużony.
k.k. art. 101 § 1 pkt 4 i 3
Kodeks karny
Określa terminy przedawnienia karalności przestępstw, w tym dla czynów nieumyślnych oraz przestępstw skutkowych.
k.k. art. 102
Kodeks karny
Dotyczy przedawnienia karalności w przypadku wszczęcia postępowania.
k.k. art. 6 § 1
Kodeks karny
Określa moment popełnienia czynu zabronionego.
k.k. art. 9 § 2
Kodeks karny
Definiuje przestępstwo popełnione nieumyślnie.
k.p.k. art. 439 § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, w tym przypadku braku podstaw do umorzenia postępowania.
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączających ściganie.
k.p.k. art. 399 § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje sądowi uprzedzenie stron o możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu prawnego.
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem okręgowym do postępowania przed sądem apelacyjnym.
Pomocnicze
k.k. art. 296a § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa poświadczenia nieprawdy.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia przestępstwa wspólnie i w porozumieniu.
k.k. art. 21 § 2
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia czynu wspólnie z inną osobą.
k.k. art. 4 § 1
Kodeks karny
Dotyczy stosowania przepisów ustawy karnej.
k.k. art. 45 § 1
Kodeks karny
Dotyczy orzekania przepadku korzyści majątkowych.
k.k. art. 46 § 1
Kodeks karny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody.
k.k. art. 85 § 1 i 2
Kodeks karny
Dotyczy zasad orzekania kary łącznej.
k.k. art. 86 § 1
Kodeks karny
Dotyczy zasad orzekania kary łącznej.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada in dubio pro reo - wątpliwości nierozstrzygnięte na korzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia odstąpienie od pisemnego uzasadnienia rozstrzygnięcia w przypadku oczywistej bezzasadności kasacji.
k.p.k. art. 527 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zwrotu opłat w przypadku uwzględnienia kasacji.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy orzekania o kosztach procesu.
Dz. U. z 2016 r., poz. 189 art. 2
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny
Przepisy nowelizacji art. 102 k.k. stosuje się do czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie, o ile termin przedawnienia jeszcze nie upłynął.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (brak podstaw do umorzenia postępowania). • Naruszenie art. 399 § 1 k.p.k. (brak uprzedzenia stron o zmianie kwalifikacji prawnej). • Wątpliwości co do przedawnienia karalności czynu z art. 296 § 4 k.k. • Niewłaściwe ustalenie wysokości szkody majątkowej przez Sąd Apelacyjny.
Odrzucone argumenty
Kasacje obrońców dotyczące czynów zakwalifikowanych z art. 296a § 1 k.k. i in. zostały uznane za oczywiście bezzasadne.
Godne uwagi sformułowania
z punktu widzenia biegu okresów przedawnienia karalności decyduje to, jakie przestępstwo oskarżony w rzeczywistości popełnił, a więc czyn przypisany, a nie, o jakie przestępstwo został oskarżony – czyn zarzucany. • przestępstwo z art. 296 k.k. należy do przestępstw znamiennych skutkiem, którym jest wyrządzenie znacznej szkody majątkowej. • jeżeli sąd karny nie jest w stanie dowieść jakiegoś faktu, to powinien ograniczyć się jedynie do wskazania faktu bezspornego, albowiem w takim wypadku znajduje zastosowanie zasada wyrażona w art. 5 § 2 k.p.k. • Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że oskarżeni umyślnie nadużyli uprawnień lub nie dopełnili obowiązków, natomiast skutek w postaci wyrządzenia znacznej szkody majątkowej objęty był nieumyślnością.
Skład orzekający
Jarosław Matras
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
sprawozdawca
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia karalności przestępstw skutkowych, zasad ustalania wysokości szkody majątkowej w postępowaniu karnym, stosowania art. 399 § 1 k.p.k. oraz zasady in dubio pro reo."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej przez sąd odwoławczy i związanych z tym kwestii proceduralnych oraz materialnoprawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii przedawnienia i ustalania szkody w sprawach gospodarczych, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak kluczowe są precyzyjne ustalenia faktyczne i prawne.
“Przedawnienie czy nie? Sąd Najwyższy bada kluczowe błędy w ustalaniu szkody majątkowej.”
Dane finansowe
naprawienie szkody: 1 261 966,27 PLN
naprawienie szkody (w zmienionym wyroku SA): 180 600 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.