V KK 551/19

SN
Sygn. akt V KK 551/19
POSTANOWIENIE
Dnia 9 lipca 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
‎
SSN Przemysław Kalinowski
w sprawie
J. K.
‎
w przedmiocie wyłączenia zamieszczenia danych
w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2020 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
‎
kasacji Prokuratora Generalnego
‎
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 26 listopada 2018 r., sygn. akt II AKzw (…),
zmieniającego postanowienie Sądu Okręgowego w Ś.
‎
z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt III Ko (....),
postanowił:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III K (...), Sąd Okręgowy w Ś. umorzył wobec J. K. postępowanie karne o czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. oraz z art. 190 § 1 k.k. i orzekł tytułem środka zabezpieczającego umieszczenie go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Następnie, postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt III K (…), Sąd Okręgowy w Ś. zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 8 marca 2017 r. i zastosował wobec J. K. środek zabezpieczający w postaci terapii w C. w S., P.
Pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. (data wpływu 2 lipca 2018 r.) J. K. wniósł o usunięcie jego danych z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem publicznym, umieszonych w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w Ś. w sprawie o sygn. akt III K (…). Zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 5 lipca 2018 r. wydanym w sprawie III Ko (…), na podstawie art. 122 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 ust. 2 i 8 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz.U. z 2016, poz. 862), odmówiono przyjęcia wniosku J. K. z dnia 29 czerwca 2018 r. o wyłączenie zamieszczenia jego danych w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z uwagi na upływ dwumiesięcznego terminu wskazanego w art. 29 ust. 2 wskazanej powyżej ustawy.
Pismem z dnia 19 lipca 2018 r. J. K. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyłączenie zamieszczenia danych o jego osobie z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, podnosząc, iż nie wiedział, że ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym weszła w życie w dniu 1 października 2017 r. i od wskazanej daty biegł okres 2 miesięcy na złożenie przedmiotowego wniosku.
Sąd Okręgowy w Ś. postanowieniem z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt 111 Ko (…):
I . przywrócił J. K. termin do złożenia wniosku o wyłączenie zamieszczenia jego danych w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem publicznym, w związku z orzeczeniem wobec niego, postanowieniem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III K (…), środka zabezpieczającego w sprawie o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k., uznając wniosek z dnia 29 czerwca 2018 r., zarejestrowany pod sygn. III Ko (…), za dopełnienie czynności, która miała być w terminie wykonana;
II. nie uwzględnił wniosku J. K. o wyłączenie zamieszczenia jego danych w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem publicznym w związku orzeczeniem wobec niego, postanowieniem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III K (…) środka zabezpieczającego w sprawie o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k.
W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd I instancji podniósł, iż z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym wynika, iż wyłączenie zamieszczenia danych o osobie, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a i d tej ustawy, a zatem - jak w przypadku J. K. - także o osobie, wobec której prawomocnie orzeczono środek zabezpieczający w sprawie o przestępstwo żart. 197 § 3 pkt 2 k.k., może nastąpić jedynie z przyczyny, o której mowa w art. 9 ust. 4 cyt. ustawy, tj. gdy zachodzi wyjątkowy przypadek, uzasadniony dobrem małoletniego pokrzywdzonego.
Sąd
merit
i wskazał ponadto, iż w „orzecznictwie słusznie przyjmuje się, iż taki przypadek mógłby zachodzić dla przykładu w sytuacji, gdy informacje podlegające wpisowi do Rejestru publicznego pozostawałyby w takiej zbieżności z danymi personalnymi dotyczącymi pokrzywdzonego, że umożliwiałyby osobom postronnym powiązanie małoletniego z podlegającymi ujawnieniu informacjami o osobie sprawcy przestępstwa na tle seksualnym popełnionym na jego szkodę, co groziłoby wtórną wiktimizacją tegoż pokrzywdzonego" (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II AKzw 73/18, LEX nr 2461356). W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie nie istnieje żadna zbieżność danych podejrzanego z pokrzywdzoną, a podejrzany nie przebywa nawet w miejscowości, w której zamieszkuje małoletnia i nie istnieją pomiędzy nimi jakiekolwiek powiązania (rodzinne bądź inne). Dlatego Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sytuacji nie może być mowy o jakimkolwiek wyjątkowym przypadku przemawiającym za wyłączeniem danych J. K. z rejestru publicznego ze względu na dobro małoletniej pokrzywdzonej.
To postanowienie z dnia 26 września 2018 r. Sądu Okręgowego w Ś. , zostało zaskarżone w całości przez skazanego J. K. , który zarzucił mu przede wszystkim niesprawiedliwość, podnosząc, iż znalazł się w Rejestrze z najbardziej okrutnymi przestępcami, co uniemożliwia mu normalne życie i rozwój działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) sygn. akt II AKzw (…), zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt III Ko (…), w ten sposób, że uwzględnił wniosek J. K. i wyłączył dane skazanego z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym w związku z orzeczonym wobec niego postanowieniem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 8 marca 2017 roku, sygn. akt III K (…), środkiem zabezpieczającym w sprawie o przestępstwo z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, że przyczyną uwzględnienia wniosku J. K. było popełnienie przez niego czynu zabronionego i wydanie orzeczenia o zastosowaniu środka zabezpieczającego przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, czyli przed dniem 1 października 2017 r. W związku z tym, że do sytuacji J. K. zastosowanie znajdują dwa przepisy, to jest art. 29 i 30 ustawy, które prowadzą do wykluczających się rozwiązań. Sąd poddał je analizie biorąc pod uwagę także przebieg procesu legislacyjnego. W rezultacie Sąd przyjął, że pozostawienie w projekcie ustawy art. 29, pomimo wprowadzenia art. 30 ustawy, stanowi wynik niedbałości ustawodawcy. W związku z tym, że przepis ten stanowi, iż w sprawach o czyn, o którym mowa w art. 2 tej ustawy, jeżeli czyn został popełniony przed dniem wejścia w życie ustawy, nie stosuje się jej przepisów, Sąd zmienił zaskarżone postanowienie i uwzględnił wniosek J. K. o wyłączenie jego danych z Rejestru.
Prokurator Generalny zaskarżył kasacją postanowienie Sądu II instancji w całości na niekorzyść J. K. i zarzucił mu:
1.
rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepis
ó
w art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz.U. z 2016, poz. 862), poprzez wyrażenie przez Sąd II instancji błędnego poglądu, że powołane przepisy winny być odczytywane łącznie oraz niezasadne przyjęcie, że art. 29 wskazanej ustawy znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacjach opisanych w zdaniu drugim art. 30 tejże ustawy, to jest w sytuacji, gdy prawomocne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie zapadło po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a w przyjętej kwalifikacji prawnej powołano przepis wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 1, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym wskazuje, że art. 29 powołanej ustawy znajduje zastosowanie do sprawc
ó
w, kt
ó
rzy popełnili enumeratywnie wymienione tam czyny przed dniem jej wejścia w życie i co do kt
ó
rych orzeczenie uprawomocnił
o si
ę przed dniem wejścia w życie przywołanej ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnej zmiany przez Sąd Apelacyjny w (…) postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. poprzez wyłączenie danych skazanego J. K. z Rejestru Sprawc
ó
w Przestępstw na Tle Seksualnym. Skarżący wni
ó
sł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym.
W badanej sprawie rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy rozważyć dopuszczalność wniesienia kasacji nadzwyczajnej od orzeczenia w przedmiocie wyłączenia danych J. K. z Rejestru Sprawc
ó
w Przestępstw na Tle Seksualnym, zwanego dalej Rejestrem. Zgodnie z art. 521 § 1 k.k. przedmiotem zaskarżenia kasacją nadzwyczajną może być każde prawomocne orzeczenie sądu kończące postępowanie. Kluczowe jest zatem rozstrzygnięcie, czy to zaskarżone kasacją postanowienie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie nieumieszczenia danych J. K. w Rejestrze. W uchwale 7 sędziów z dnia 29 listopada 2016 r., I KZP 6/16 Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Ocena czy konkretne rozstrzygnięcie stanowi orzeczenie kończące postępowanie zależy od tego , czy po jego wydaniu możliwy jest jeszcze normalny (zwykły) bieg tego postępowania(…). Przesłanką prawa do kasacji jest niedopuszczalność zwykłego biegu postępowania w konkretnej sprawie”. Dokonując zatem w oparciu o to kryterium oceny zaskarżonego postanowienia zauważyć należy , że przepisy ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym nie zawierają regulacji pozwalających skorygować to postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 listopada 2018 r. poprzez jego uchylenie lub wydanie nowego postanowienia w tym przedmiocie. Prawomocne postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) o wyłączeniu w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym danych J. K. posiada zatem nie tylko atrybut prawomocności ( wydane bowiem zostało na skutek zażalenia, o którym mowa w art. 9 ust.5 tej ustawy ) , ale także trwałości i stabilności, skoro nie może być podważone poprzez zwykłe środki odwoławcze oraz zmienione w toku zwykłego postępowania. Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w (…) wydane w tym przedmiocie jest zatem już niezaskarżalne i niepodważalne, a więc prawomocne zar
ó
wno w znaczeniu formalnym, jak i materialnym. Stąd też bez wątpienia jest orzeczeniem sądu kończącym postępowanie w rozumieniu art. 521 §1 k.p.k.
Przechodząc natomiast do oceny zasadności podniesionego w kasacji zarzut
u
, to nie ulega wątpliwości, iż dla jej dokonania pierwszorzędne znaczenie mają dwie kwestie.
W pierwszej kolejności odnieść
nale
ży się do wykładni art. 29 i 30 ustawy, aby stwierdzić, czy przepisy te rzeczywiście – tak jak to przyjął Sąd Apelacyjny - wzajemnie się wykluczają. Zgodnie z art. 29 ust. 1 przedmiotowej ustawy, w terminie 12 miesięcy od dnia wejście w życie ustawy w rejestrze z dostępem ograniczonym zamieszcza się dane o osobach prawomocnie skazanych za popełnienie przestępstw, przeciwko kt
ó
rym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa oraz wobec kt
ó
rych prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające w sprawach o przestępstwa, jeśli w kwalifikacji prawnej prawnej przyjętej w prawomocnym orzeczeniu, kt
ó
re zapadło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, powołano wymienione w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy przepisy (art. 197 § 3 pkt 2 lub § 4 k.k., art. 197 § 1 k.k. - gdy pokrzywdzonym był małoletni, art. 168 § 1 k.k. z 1969 r. - gdy pokrzywdzonym był małoletni, art. 168 § 2 k.k. z 1969 r., jeśli sprawca działał za szczeg
ó
lnym okrucieństwem, art. 204 § 1 k.k. z 1932 r. - gdy pokrzywdzonym był małoletni). W punkcie 2 tego przepisu zawarta została regulacja dotycząca umieszczania na tych samych zasadach danych w rejestrze publicznym, ale tylko w odniesieniu do os
ó
b, kt
ó
rych czyn został zakwalifikowany z art. 197 § 3 pkt 2 lub 4 k.k. lub art. art. 168 § 2 k.k., jeśli sprawca działał ze szczeg
ó
lnym okrucieństwem. Skoro wymieniony przepis dotyczy os
ó
b, wobec kt
ó
rych prawomocne orzeczenia zapadły przed wejściem w życie ustawy, to tym samym odnosi się on do czyn
ó
w popełnionych przed wejściem w życie ustawy. Przepis art. 30 ustawy także dotyczy czyn
ó
w popełnionych przed wejściem w życie ustawy. Zgodnie z tym przepisem, do takich czyn
ó
w nie stosuje się przepis
ó
w ustawy. Zdanie drugie art. 30 ustawy dotyczy natomiast czyn
ó
w popełnionych przed wejściem w życie ustawy, gdy prawomocne orzeczenie kończące postępowanie zapadło po dniu wejścia w życie ustawy. Jeśli w przyjętej w takim orzeczeniu kwalifikacji prawnej powołano przepis wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy, to stosuje się odpowiednio art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli dane o takich osobach umieszcza się w rejestrze z dostępem ograniczonym.
Wprawdzie zdanie drugie art. 30 ustawy dotyczy innej sytuacji, niż zaistniała w badanej sprawie, ale zawarte w tym przepisie odwołanie do art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy skłania do wniosku, że teza jakoby ustanawiając art. 30 ustawy prawodawca wyczerpująco uregulował kwestie intertemporalne nie jest trafna. Prawodawca zawarł w ustawie dwa przepisy (art. 29 ust. 1 i art. 30 zdanie pierwsze ustawy) odnoszące się do wpisu do rejestru danych os
ó
b, kt
ó
re popełniły czyn przed wejściem w życie ustawy i w stosunku do kt
ó
rych wymienione w ustawie orzeczenia zapadły w tym czasie.
Poszukując takiego znaczenia tych przepis
ó
w, kt
ó
re pozwoli na ich zastosowanie w spos
ó
b nie wykluczający się, zwr
ó
cić
nale
ży uwagę na ich zakresy odniesienia. Oba przepisy odnoszą się do czyn
ó
w popełnionych przed wejściem w życie ustawy, co do kt
ó
rych prawomocne orzeczenie zapadło r
ó
wnież przed wejściem w życie ustawy. Odmienny jest jednak katalog przepis
ó
w, kt
ó
re mają być powołane w kwalifikacji prawnej czynu, aby omawiane przepisy intertemporalne znalazły zastosowanie. Podczas gdy art. 30 zdanie pierwsze ustawy dotyczy czyn
ó
w, o kt
ó
rych mowa w art. 2 ustawy, czyli czyn
ó
w wypełniających znamiona przestępstw zawartych w rozdziale XXV Kodeksu karnego z 1997 r. z wyłączeniem wymienionych w art. 2 ustawy przepis
ó
w, to w art. 29 ust. 1 ustawy wymienione zostały konkretne przepisy, a nawet wymagane okoliczności czynu. Ta różnica zakres
ó
w odniesienia prowadzi do wniosku, że art. 30 zdanie pierwsze ustawy odnosi się do szerszego katalogu przepis
ó
w niż art. 29 ust. 1 ustawy. Z drugiej strony, niekt
ó
re z przepis
ó
w wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy - przepisy zawarte w Kodeksie karnym z 1969 r. i 1932 r. - nie mieszczą się w katalogu przepis
ó
w wynikających z art. 30 zdanie pierwsze ustawy. Chociaż w odniesieniu do niekt
ó
rych przepis
ó
w zakresy odniesienia tych dw
ó
ch przepis
ó
w intertemporalnych pokrywają się
, to
ich por
ó
wnanie prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do większość przepis
ó
w należących do tych katalog
ó
w tworzą one odrębne zbiory. Tylko w odniesieniu do prawomocnych orzeczeń, gdy w kwalifikacji prawnej powoł
ano art. 197
§ 3 pkt 2 lub § 4 k.k. albo art. 197 § 1 k.k., jeśli pokrzywdzonym był małoletni, zastosowanie znajdują te dwa przepisy intertemporalne. Biorąc pod uwagę
to,
że w art. 29 ust. 1 ustawy nadmienione przepisy zostały przez prawodawcę wyraźnie wyszczeg
ó
lnione w katalogu przepis
ó
w, a zastosowanie do nich art. 30 zdanie pierwsze ustawy wynika z og
ó
lnego odniesienia do art. 2 ustawy, to przyjąć
nale
ży, że przepis ten zawiera normę stanowiącą
regu
łę, mającą charakter lex generalis. Z kolei w art. 29 ust. 1 ustawy zawarto normę mającą charakter lex specialis. W odniesieniu do prawomocnych orzeczeń, gdy w kwalifikacji prawnej czynu powołano nadmienione przepisy, zastosowanie powinien znaleźć art. 29 ust. 1 ustawy. Tym samym, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu II instancji, jakoby wymienione przepisy wykluczały się. Dlatego w tym zakresie przyznać
nale
ży rację
skar
żącemu.
Takie stanowisko przyjął Sąd Najwyższy także w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2019 r., V KK 9/19, OSNKW 2019, z. 7, poz. 36). Stwierdził w nim, że z punktu widzenia obowiązku umieszczenia danych w rejestrze ustawa wymienia cztery kategorie sprawc
ó
w. Osoby, kt
ó
re popełniły przestępstwo wymienione w art. 2 ustawy przed jej wejściem w życie stanowią odrębną kategorię od os
ó
b, kt
ó
re przed wejściem w życie ustawy popełniły przestępstwo wymienione w art. 29 ust. 1 ustawy. Wprawdzie w nadmienionym orzeczeniu Sąd Najwyższy zdaje się różnicować te kategorie os
ó
b tak
że tym, że w stosunku do os
ó
b mieszczących się w tej ostatniej kategorii wydano prawomocne orzeczenie przed wejściem w życie tej ustawy, ale ta okoliczność dotyczy także pierwszej z wymienionych kategorii os
ó
b. Wynika ona z art. 30 zdanie pierwsze ustawy rozumianego a contrario w stosunku do zdania drugiego tego przepis
u, który dotyczy osób, które popełniły czyn przed wejściem w życie ustawy, ale prawomocne orzeczenie zapadło wobec nich po jej wejściu w życie.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że treść art. 30 ustawy nie stanowi przeszkody dla zastosowania jej art. 29.
Dla rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie kasacji znaczenie ma także inna kwestia, a mianowicie dopuszczalność zastosowania tego przepisu z perspektywy Konstytucji i przyjętych przez Polskę zobowiązań międzynarodowych. W przywołanym już wcześniej postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2019 r., V KK 9/19, Sąd Najwyższy przyjął, że pomimo zasadności zarzutu kasacji Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, dane os
ó
b, o kt
ó
rych mowa w art. 29 ust. 1 ustawy nie powinny być umieszczane w rejestrze publicznym. Podstawą takiego stanowiska Sądu Najwyższego było stwierdzenie, że umieszczenie danych personalnych sprawcy w rejestrze publicznym stanowi karę, czyli prawnokarną reakcję związaną z popełnieniem czynu. Sąd powołał się przy tym na podobieństwo tego typu konsekwencji do orzeczenia środka karnego w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości (art. 39 pkt 8 k.k.).
To stanowisko zbieżne jest ze sposobem rozumienia poję
cia
„kara” w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W wyroku
z
dnia 17 września 2009 r., w sprawie Scoppola v. Włochy, skarga nr 10249/03, ETPCz stwierdził, że: „
Pojęcie "kary" z art. 7 ust. 1 Konwencji, tak jak pojęcia "praw i obowiązk
ó
w o charakterze cywilnym" oraz "oskarżenia w sprawie karnej" z art. 6 ust. 1 Konwencji, ma znaczenie autonomiczne. Aby ochrona przyznawana przez art. 7 była skuteczna, Trybunał musi mieć możliwość wyjścia poza pozory i dokonania samodzielnej oceny tego, czy konkretny środek sprowadza się w istocie do "kary" w rozumieniu tego przepisu. Brzmienie art. 7 ust. 1, zdanie drugie, wskazuje, iż punktem wyjścia wszelkiej oceny istnienia kary jest to, czy przedmiotowy środek został wymierzony w wyniku skazania za "czyn zagrożony karą". Innymi czynnikami, kt
ó
re mo
żna wziąć pod uwagę w charakterze czynnik
ó
w istotnych w tej mierze, są istota i cel danego środka, jego kwalifikacja w prawie krajowym, procedury związane z wydaniem i wykonaniem takiego środka oraz jego dolegliwość.”
(zob. r
ó
wnież wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 21 października 2013 r., w sprawie Del Rio Prada v. Hiszpania, skarga nr 42750/09).
Przyjęcie, że wpis danych sprawcy do rejestru publicznego ma charakter kary wpływa na jego dopuszczalność w odniesieniu do os
ó
b, kt
ó
re popełniły przed wejściem w życie ustawy czyny zakwalifikowane na podstawie przepis
ó
w wymienionych w art. 2 i art. 29 ust. 1 ustawy.
Regu
ły intertemporalne wynikające z art. 29 i 30 ustawy nie powinny być bowiem sprzeczne z zakazem wstecznego stosowania prawa (zob. B. Nita-Światłowska, Zakres czasowy ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, Przeglą
d S
ądowy 2019 nr 1, s. 39-40). Zakaz ten wynika przede wszystkim z zawartej w art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W odniesieniu do odpowiedzialności karnej jej szczeg
ó
lną podstawą obowiązywania jest art. 42 ust. 1 Konstytucji, kt
ó
ry stanowi, że odpowiedzialności karnej podlega tylko ten, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Przepis ten przewiduje jedyny wyjątek dotyczący ukarania za czyn, kt
ó
ry w czasie jego popełnienia stanowił przestępstwo w myśl prawa międzynarodowego. Dla interpretacji art. 42 Konstytucji znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, z kt
ó
rego wynika konieczność autonomicznego rozumienia użytych w tym przepisie pojęć. W wyroku z dnia 3 listopada 2004 r., K 18/03, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zakres stosowania art. 42 Konstytucji obejmuje nie tylko odpowiedzialność
karn
ą w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale r
ó
wnież inne formy odpowiedzialności prawnej związane z wymierzaniem kar wobec jednostki (zob. r
ó
wnież wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2003 r., P 10/02, OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 62). Mając na uwadze dolegliwość wpisu do rejestru o charakterze publicznym, stwierdzić
nale
ży, że tym bardziej zasługuje on na potraktowanie jako kara. Stanowi on konsekwencję popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstwa, a jego główną funkcją jest funkcja represyjna. Natomiast na gruncie Kodeksu karnego wynikająca z art. 42 ust. 1 Konstytucji zasada
nullum crimen (nulla poena) sine lege poenali anteriori
została zagwarantowana w art. 1 § 1 k.k..
Mając powyższe na uwadze przyjąć
nale
ży za trafne także w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w nadmienionym już wcześniej postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2019 r., V KK 9/19. Zgodnie z jego treścią: „
Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 405 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nakazuje umieszczać w rejestrze publicznym dane o osobach, kt
ó
re popełniły przed wejściem w życie tego aktu prawnego określone w nim przestępstwa, nie spełnia wymogu zgodnoś
ci z zasadami lex retro non agit oraz nullum crimen (nulla poena) sine lege anteriori, okre
ślonymi w art. 1 § 1 k.k.
” Sąd Najwyższy dodał, że takich wątpliwości nie budzi umieszczenie danych wskazanych os
ó
b w rejestrze z dostępem ograniczonym. Rejestr ten ma charakter niepubliczny i dlatego pozwala na przyjęcie, że taki wpis nie jest r
ó
wnoważny ze stosowaniem środka represji karnej. Dodać można, ż
e cho
ć stanowi on konsekwencje popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstwa, to pełni przede wszystkim funkcje prewencyjne.
Tym samym należało uchylić zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 listopada 2018 r. i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania. Podczas ponownego postępowania odwoławczego Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość takiej wykładni art. 29 ust. 1 i art. 30 zdanie pierwsze ustawy, kt
ó
ra nie prowadzi do ich wzajemnego wykluczania, a następnie rozważyć możliwość dokonania wpisu do rejestru z perspektywy zasady
nullum crimen sile lege poenali anteriori
uwzględniając przy tym różnice między wpisem do rejestru publicznego i rejestru o ograniczonym dostępie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.