V KK 536/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowień Sądu Rejonowego w Gostyninie, które zmieniały sposób wykonywania środka zabezpieczającego wobec podejrzanego S.P. Początkowo, postanowieniem z 2015 roku, Sąd Rejonowy umorzył postępowanie karne wobec S.P. z powodu niepoczytalności i zastosował środek zabezpieczający w postaci terapii psychiatrycznej w poradni. Następnie, w kolejnych postanowieniach (m.in. z 14 czerwca 2017 r. i 3 września 2019 r.), Sąd Rejonowy zmienił sposób wykonywania tego środka, zarządzając umieszczenie S.P. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym o wzmocnionym stopniu zabezpieczenia. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa, argumentując, że orzeczenie izolacyjnego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym jest możliwe jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym (wyroku skazującym lub umarzającym postępowanie z powodu niepoczytalności), a nie w postępowaniu wykonawczym. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, wskazując na obowiązujące przepisy Kodeksu karnego i utrwalone orzecznictwo. Stwierdzono, że zmiana środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym może dotyczyć jedynie środków wolnościowych (art. 93a § 1 pkt 1-3 k.k.), a nie izolacyjnych (art. 93a § 1 pkt 4 k.k.), które mogą być orzeczone tylko w postępowaniu jurysdykcyjnym. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gostyninie, który będzie musiał uwzględnić przedstawione zapatrywanie prawne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających, w szczególności możliwości orzekania ich w postępowaniu wykonawczym oraz zmiany ich charakteru.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany środka zabezpieczającego z wolnościowego na izolacyjny w postępowaniu wykonawczym w sprawach karnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu wykonawczym możliwe jest orzeczenie po raz pierwszy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, jeśli nie został on orzeczony w postępowaniu jurysdykcyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie izolacyjnego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym jest możliwe jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym (wyroku skazującym lub umarzającym postępowanie z powodu niepoczytalności), a nie w postępowaniu wykonawczym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy Kodeksu karnego (art. 93b § 5 k.k. w zw. z art. 93g k.k.) oraz utrwalone orzecznictwo dopuszczają orzeczenie pobytu w zakładzie psychiatrycznym tylko w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zmiana środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym dotyczy wyłącznie środków wolnościowych (art. 93a § 1 pkt 1-3 k.k.).
Czy zmiana środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym może polegać na orzeczeniu środka o charakterze izolacyjnym, jeśli wcześniej orzeczono środek wolnościowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym może dotyczyć wyłącznie środków wolnościowych (art. 93a § 1 pkt 1-3 k.k.), a nie środków o charakterze izolacyjnym (art. 93a § 1 pkt 4 k.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość zmiany środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym ograniczona jest do środków wolnościowych. Orzeczenie środka izolacyjnego po raz pierwszy w postępowaniu wykonawczym jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. P. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| adw. K. S. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
Przepisy (23)
Główne
k.k. art. 93b § § 1
Kodeks karny
Zasada konieczności stosowania środka zabezpieczającego, możliwość orzeczenia tylko wtedy, gdy jest to konieczne do zapobieżenia ponownemu popełnieniu czynu zabronionego i inne środki są niewystarczające.
k.k. art. 93b § § 3
Kodeks karny
Środek zabezpieczający i sposób jego wykonywania powinien być odpowiedni do stopnia społecznej szkodliwości czynu, prawdopodobieństwa jego popełnienia oraz uwzględniać potrzeby terapii.
k.k. art. 93b § § 3 zd. drugie
Kodeks karny
Możliwość zmiany orzeczonego środka zabezpieczającego lub sposobu jego wykonywania, jeżeli poprzednio orzeczony środek stał się nieodpowiedni lub jego wykonywanie nie jest możliwe.
k.k. art. 93b § § 5
Kodeks karny
Pobyt w zakładzie psychiatrycznym może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie, przy szczególnym uzasadnieniu prewencyjnym.
k.k. art. 93g § § 1
Kodeks karny
Szczególne uzasadnienie prewencyjne dla orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym.
Pomocnicze
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93 § § 1 pkt 2
Kodeks karny
k.k. art. 93b § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93f § § 1
Kodeks karny
k.k.w. art. 204
Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 199b
Kodeks karny wykonawczy
k.k. art. 93a § § 1 pkt 4
Kodeks karny
k.k. art. 93g
Kodeks karny
k.k.w. art. 201 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 354a § § 1 pkt 2
Kodeks karny wykonawczy
k.p.k. art. 202 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 93b § § 3 zd. drugie
Kodeks karny
k.k. art. 93b § § 5
Kodeks karny
k.k.w. art. 1 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego art. 23
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie izolacyjnego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym jest możliwe jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym, a nie w postępowaniu wykonawczym. • Zmiana środka zabezpieczającego w postępowaniu wykonawczym może dotyczyć wyłącznie środków wolnościowych, a nie izolacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
nie jest możliwe orzeczenie po raz pierwszy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym • orzeczenie takiego środka możliwe jest jedynie w postępowaniu jurysdykcyjnym • zmiana orzeczonego wobec sprawcy środka zabezpieczającego o charakterze wolnościowym może nastąpić wyłącznie w zakresie środków wymienionych w art. 93a § 1 pkt 1-3 k.k. • uchybienie, którego dopuścił się Sąd było rażące i miało istotny wpływ na treść obu wydanych postanowień
Skład orzekający
Marek Pietruszyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków zabezpieczających, w szczególności możliwości orzekania ich w postępowaniu wykonawczym oraz zmiany ich charakteru."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany środka zabezpieczającego z wolnościowego na izolacyjny w postępowaniu wykonawczym w sprawach karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące środków zabezpieczających w sprawach karnych, co jest kluczowe dla praktyków prawa karnego.
“Sąd Najwyższy: Izolacja psychiatryczna tylko w wyroku, nie w trakcie wykonania kary!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.