V KK 536/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść podejrzanego W. S., wobec którego umorzono postępowanie karne i zastosowano środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Postanowienie Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 27 lipca 2022 r. zostało utrzymane w mocy przez Sąd Okręgowy w Sieradzu. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., wskazując na rozpoznanie sprawy pod nieobecność podejrzanego, którego obecność była obowiązkowa zgodnie z art. 354 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdzono, że Sąd Okręgowy zaniechał kontroli z urzędu prawidłowości postanowienia Sądu Rejonowego, nie dostrzegając bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Ustalono, że podejrzany W. S., całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu upośledzenia umysłowego, był podejrzany o popełnienie czynu z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Opinia biegłych wskazywała na zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania postępowaniem, a także wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynów zabronionych. Biegli nie wskazali jednak, że udział podejrzanego w posiedzeniu byłby niewskazany; wręcz przeciwnie, stwierdzili, że może on uczestniczyć w czynnościach procesowych. Mimo prawidłowego zawiadomienia, podejrzany i jego opiekun prawny nie stawili się na posiedzeniu w dniu 27 lipca 2022 r., na którym zapadło postanowienie o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 354 pkt 2 k.p.k. wyklucza rozpoznanie sprawy w tym trybie pod nieobecność podejrzanego, chyba że jego udział jest niewskazany z opinii biegłych. Ponieważ taka sytuacja nie miała miejsca, a Sąd odwoławczy nie dostrzegł tego uchybienia, Sąd Najwyższy uchylił oba postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sieradzu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie przepisów postępowania karnego dotyczących obowiązkowej obecności podejrzanego na posiedzeniu oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie kontroli z urzędu bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji rozpoznania sprawy pod nieobecność podejrzanego w postępowaniu karnym, gdy jego obecność była obowiązkowa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego pod nieobecność podejrzanego, którego obecność nie została uznana za niewskazaną przez biegłych, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoznanie sprawy pod nieobecność podejrzanego, gdy jego obecność była obowiązkowa, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 354 pkt 2 k.p.k. nakazuje rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem podejrzanego, chyba że jego obecność jest niewskazana z opinii biegłych. W tej sprawie biegli nie stwierdzili takiej niewskazowości, a mimo to sprawę rozpoznano pod nieobecność podejrzanego. Uchybienie to, zgodnie z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, niezależnie od granic zaskarżenia i wpływu na treść orzeczenia.
Czy sąd odwoławczy ma obowiązek skontrolować z urzędu prawidłowość zaskarżonego postanowienia poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeśli stwierdzi istnienie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy powinien dostrzec i uwzględnić bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, nawet jeśli nie została ona podniesiona w zarzutach zażalenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie dostrzegł zaistniałego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uchybienia związanego z brakiem obecności podejrzanego na posiedzeniu, które stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą. Zaniechanie tej kontroli przez sąd odwoławczy doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwego orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (18)
Główne
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 354 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
pkt 11 - sprawa rozpoznana podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.k. art. 200 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 31 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93b § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 93b § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 93b § § 5
Kodeks karny
k.k. art. 93c § pkt 1
Kodeks karny
k.k. art. 93g § §1
Kodeks karny
k.k. art. 93a § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozpoznanie sprawy pod nieobecność podejrzanego, którego obecność była obowiązkowa, stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia z mocy prawa (art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.). • Sąd odwoławczy zaniechał kontroli z urzędu prawidłowości postanowienia Sądu Rejonowego w zakresie naruszenia przepisów proceduralnych, które skutkowały bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Godne uwagi sformułowania
kasacja okazała się oczywiście zasadna • rażące naruszenie przepisów • bezwzględna przyczyna odwoławcza • rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa • nie dostrzegł zaistniałego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uchybienia
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
sprawozdawca
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów postępowania karnego dotyczących obowiązkowej obecności podejrzanego na posiedzeniu oraz obowiązków sądu odwoławczego w zakresie kontroli z urzędu bezwzględnych przyczyn odwoławczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozpoznania sprawy pod nieobecność podejrzanego w postępowaniu karnym, gdy jego obecność była obowiązkowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak fundamentalne błędy proceduralne, nawet te pozornie rutynowe, mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia przez Sąd Najwyższy, podkreślając znaczenie prawa do obrony i prawidłowego przebiegu postępowania.
“Sąd Najwyższy uchyla środek zabezpieczający. Kluczowy błąd proceduralny zaważył na losach sprawy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.