V KK 533/24

SN
V KK 533/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Kala (przewodniczący)
‎
SSN Marek Pietruszyński
‎
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
Protokolant Agnieszka Niewiadomska
w sprawie
D. K.
‎
skazanego z art. 294 § 1 k.k. i in.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Dariusza Kuberskiego,
‎
w dniu 30 stycznia 2025 r.,
‎
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
‎
z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 258/23,
‎
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu
‎
z dnia 20 lutego 2023 r., sygn. akt II K 54/19,
uchyla pkt 1 zaskarżonego wyroku i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Marek Pietruszyński       Dariusz Kala            Włodzimierz Wróbel
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 lutego 2023 r. (sygn. akt II K 54/19), D. K. został uznany za winnego popełnienia czynów: z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za co wymierzono mu karę  roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności i orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej związanej z obrotem produktami rolnymi na okres 8 lat, ciągu przestępstw oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 286 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności i orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej związanej z obrotem produktami rolnymi na okres 3 lat, wypadku mniejszej wagi oszustwa z art. 286 § 3 k.k., za co wymierzono mu karę  miesiąca pozbawienia wolności; z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za co wymierzono mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności i orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej związanej z obrotem produktami rolnymi na okres 2 lat. Na podstawie art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. orzeczono karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k. wykonanie kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres 5 lat próby, oddając oskarżonego w tym okresie pod dozór kuratora oraz zobowiązując go na postawie art. 72 § 1 pkt 8 k.k. do określonego postępowania w okresie próby, a także zobowiązując oskarżonego do informowania kuratora o przebiegu okresu próby (art. 72 § 1 pkt 1 k.k.). Na mocy art. 90 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. w miejsce środków karnych w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej, orzeczono wobec oskarżonego łączny środek karny w postaci zakazu wykonywania działalności gospodarczej związanej z obrotem produktami rolnymi na okres 10 lat.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2023 r. (sygn. akt II AKa 258/23), zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, że uchylono rozstrzygnięcia z punktów 9, 10 i 11 (m.in. w zakresie warunkowego zawieszenia wykonania kary), obniżono orzeczoną wobec oskarżonego D. K.  karę łączną do  roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a w pozostałej części wyrok Sądu Okręgowego został utrzymany w mocy.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w części dotyczącej kary łącznej, kasację na niekorzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny, zarzucając
„rażące  i  mające  istotny  wpływ  na  treść  wyroku  naruszenie  przepisów  prawa  karnego materialnego,  a mianowicie  art.  91  §  2  k.k.  w  zw.  z  art.  86  §  1  k.k.  w  brzmieniu obowiązującym  do  dnia  30  czerwca  2015  r.,  polegające  na  orzeczeniu  wobec oskarżonego  na  podstawie  tych  przepisów  kary  łącznej  w  wymiarze  roku  i  6  miesięcy pozbawienia  wolności,  to  jest  kary  niższej  od  najwyższej  kary  jednostkowej  -  roku i  10  miesięcy  pozbawienia  wolności  wymierzonej  za  przypisane  mu  w  pkt  1  części dyspozytywnej  wyroku  Sądu  I  instancji  przestępstwo  określone  w  art.  286  §  1  k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. pozostające w zbiegu realnym z określonymi w pkt 3. 5 i 6 części dyspozytywnej wyroku tego Sądu: ciągiem przestępstw z art. 286 §  1  k.k.  w zw.  z  art.  12  k.k.  i  art.  286 § 1 k.k. (w zw. z art. 91 § 1 k.k.), za który wymierzono  karę  jednostkową  roku  pozbawienia  wolności,  przestępstwem  z  art.  286  § 3  k.k.,  za  które  wymierzono  karę  jednostkową  miesiąca  pozbawienia  wolności  oraz przestępstwem  z  art.  286  §  1  k.k.,  za  które  wymierzono  karę  jednostkową  7  miesięcy pozbawienia wolności.”
Prokurator Generalny wniósł o   uchylenie   wyroku   w   zaskarżonej   części   i   przekazanie   sprawy   w   tym   zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna.
Rację ma Prokurator generalny podnosząc, że podstawą do ustalenia kary łącznej były kary jednostkowe: roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (przy uwzględnieniu art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.), roku pozbawienia wolności za ciąg przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i z art. 286 § 1 k.k. (również przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r.), miesiąca pozbawienia wolności za czyn z art. 286 § 3 k.k. oraz 7 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r.).
Mając na uwadze powyższe kary jednostkowe oraz stan prawny obowiązujący do dnia 30 czerwca 2015 r. (uznany za najwzględniejszy dla oskarżonego) Sąd Apelacyjny, uchylając orzeczenie o warunkowym zawieszeniu kary łącznej pozbawienia wolności (wraz ze środkami probacyjnymi), a następnie orzekając ponownie karę łączną pozbawienia wolności za pozostające w zbiegu realnym przestępstwa (zgodnie z art. 85 § 1 k.k.), nie ingerował jednak w wymiar kar jednostkowych i kary za ciąg przestępstw. Tym samym mógł wymierzyć karę łączną w granicach od najwyższej kary wymierzonej za poszczególne przestępstwa lub ciąg przestępstw do ich sumy (z zastrzeżeniem, że kara ta nie przekroczy 15 lat). W niniejszym przypadku oznaczało to, że kara łączna mogła oscylować od roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności (najwyższa kara jednostkowa) do 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (suma kar jednostkowych).
W konsekwencji orzeczenie przez Sąd odwoławczy kary łącznej w wymiarze  roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a więc poniżej dolnej granicy kary łącznej, którą wyznaczała najwyższa z kar jednostkowych wymierzonych za pozostające w zbiegu przestępstwa, stanowiło to rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na treść orzeczenia.
Sąd Najwyższy uchylił do ponownego rozpoznania wyrok w zakresie całości rozstrzygnięcia o karze. Niezależnie od wniosku Prokuratora Generalnego zawartego w kasacji, takie orzeczenie było konieczne. Sąd odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary łącznej, przy jednoczesnym jej obniżeniu w stosunku do pierwotnego wymiaru. Wytknięty zasadnie przez Prokuratora Generalnego błąd w ustaleniu możliwego minimalnego wymiaru kary łącznej powoduje, że tak niska kara nie może już zostać w nowym postępowaniu wymierzona. Wobec tego Sąd odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie, musi mieć możliwość wyrokowania w sprawie całości wymiaru kary, by móc adekwatnie ocenić, jak kara będzie spełniała przesłanki opisane w części ogólnej Kodeksu karnego.
Należało wobec tego orzec jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
Marek Pietruszyński      Dariusz Kala     Włodzimierz Wróbel