V KK 532/23

SN
V KK 532/23
POSTANOWIENIE
Dnia 7 lutego 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
w sprawie
K. N.
‎
oskarżonego za popełnienie czynu z art.157 § 2 k.k. i in.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.),
‎
w dniu 7 lutego 2024 r., kasacji obrońcy
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu
‎
z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt IX Ka 67/23
‎
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Chełmnie
‎
z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt II K 86/22,
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi za postępowanie
kasacyjne.
[PGW]
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Chełmnie, wyrokiem z 16 listopada 2022 r. uznał K. N. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 157 § 2 k.k. i postępowanie karne wobec niego warunkowo umorzył na okres 2 lat próby (art. 66 § 1 i 2 k.k.), a na podstawie art. 67 § 3 k.k. orzekł obowiązek zapłaty na rzecz pokrzywdzonego. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy (zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych) i prokuratora (zarzucał m.in. naruszenie art. 399 § 1 k.p.k. prowadzące do błędnej subsumpcji czynu), Sąd Okręgowy w Toruniu, wyrokiem z 24 marca 2023 r., uznał apelację obrońcy za oczywiście bezzasadną oraz częściowo uwzględnił apelację oskarżyciela publicznego i zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że przypisał K.N. sprawstwo z art. 191 § 2 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k., zaś w pozostałej części utrzymał wyrok Sądu pierwszej instancji w mocy.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającą na rozpoznaniu sprawy na rozprawie apelacyjnej w składzie jednego sędziego i art. 176 ust. 1 Konstytucji przez pozbawienie skazanego możliwości zaskarżenia wyroku apelacyjnego, skazującego go po raz pierwszy za popełnienie przestępstwa, za które nie został skazany przez Sąd pierwszej instancji; naruszenie reguł
ne peius
oraz
in dubio pro reo
. Obrońca wniósł o uchylenie wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w Chełmnie wniósł w odpowiedzi na kasację o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k.
Obrońca zgłosił w niej zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, której upatrywał w nienależytej obsadzie Sądu odwoławczego (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Zasadności tego zarzutu stwierdzić niepodobna, ponieważ spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art.
14fa ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (zwanej specustawą COVID-19), decydujące o tym, że w zaistniałym układzie procesowym właściwym był jednoosobowy skład sądu. Powołany przepis kategorycznie stanowi, że
w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie roku po ich odwołaniu, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z 6 czerwca 1997 r. – k.p.k. o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej instancji sąd orzekał w takim samym składzie; później w ustawie nowelizującej z 22 czerwca 2021 r. uściślono, że w sprawach o występek zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, w których przewód sądowy na rozprawie apelacyjnej rozpoczęto najpóźniej 21 czerwca 2022 r. skład Sądu odwoławczego wyznacza art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 449 § 2 k.p.k., natomiast w razie jego rozpoczęcia dnia 22 czerwca 2021 r. lub później skład ten reguluje art. 14fa ust. 1 specustawy COVID-19. Stan zagrożenia epidemicznego z powodu COVID-19 wprowadzono na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego i stan ten, sukcesywnie przedłużany, trwał do 1 lipca 2023 r., kiedy nastąpiło jego odwołanie.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie otwarcie przewodu sądowego na rozprawie apelacyjnej nastąpiło po dniu 26 stycznia 2023 r. (wyrok zapadł 24 marca 2023 r.), a więc w czasie obowiązywania stanu epidemii COVID-19 (ogłoszonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r.), to przy wyznaczaniu składu Sądu odwoławczego w grę wchodził wyłącznie przepis art. 14fa ust. 1 specustawy COVID-19, a nie przepis ogólny z art. 29 k.p.k. i właściwym do rozpoznania apelacji był skład jednoosobowy a nie kolegialny.
Powyższe ustalenia ostatecznie rozstrzygają kwestię należytej obsady Sądu Okręgowego w Toruniu, w sprawie K. N.
W przedmiotowej sprawie nie doszło również do naruszenia reguły
ne peius,
która reguluje zakaz pogorszenia sytuacji oskarżonego, gdy zostało wniesione odwołanie na jego niekorzyść. Według tej reguły sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub, co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Wobec K. N. postępowanie karnego zostało warunkowo umorzone, a więc Sąd orzekający stwierdził jego winę jednak nie wymierzył mu kary lecz zastosował instytucję probacyjną w postaci warunkowego umorzenia postępowania na okres 2 lat. Takiej sytuacji nie przewiduje przepis art. 454 k.p.k., w związku z czym nie doszło do jego uchybienia. Sąd odwoławczy nie naruszył również reguły zakazu
reformationis in peius,
albowiem apelacja wniesiona została na niekorzyść skazanego, a Sąd
ad quem
po dokonaniu kontroli apelacyjnej uznał ją częściowo za słuszną, w związku z czym wydał orzeczenie reformatoryjne zgodnie z kierunkiem deklarowanym przez oskarżyciela publicznego. Gdyby uwzględnić pogląd autora kasacji, iż dokonanie subsumpcji czynu na niekorzyść sprawcy, tak jak uczynił to Sąd odwoławczy w niniejszej sprawie, było nieuprawnione, to doszłaby do głosu praktyka nieistniejąca w polskiej procedurze, że Sąd drugoinstancyjny nigdy nie mógłby orzec na niekorzyść oskarżonego.
W żaden sposób nie naruszono art. 5 § 2 k.p.k. i art. 176 Konstytucji RP. Oba przepisy wyrażają zasady: domniemania niewinności i dwuinstancyjności. Obrońca nie wykazał aby Sąd
ad quem
uchybił jakiemukolwiek przepisowi procedury karnej obowiązującej w Polsce, co miałoby prowadzić do naruszenia wskazanych reguł.
Z powyższych powodów Sąd Najwyższy postanowił jak w dyspozytywnej części orzeczenia, a kosztami za postępowanie kasacyjne obciążył skazanego po myśli art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.
[PGW]
[ał]