V KK 529/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich wniesioną na korzyść M. D., ukaranego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Radomsku za wykroczenie z art. 54 Kodeksu wykroczeń (k.w.) w związku z naruszeniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. wprowadzającego ograniczenia związane ze stanem epidemii, a także za nieobyczajny wybryk z art. 140 k.w. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w., uchylił zaskarżony wyrok nakazowy w części skazującej za wykroczenie z art. 54 k.w. i uniewinnił obwinionego od popełnienia tego czynu, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa. Uzasadnienie opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, zgodnie z którą art. 54 k.w. chroni porządek i spokój w miejscach publicznych i nie może być stosowany do naruszeń przepisów rozporządzeń mających na celu ochronę zdrowia publicznego, takich jak przepisy covidowe. Rozporządzenie z dnia 10 kwietnia 2020 r. zostało wydane na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a jego celem była ochrona zdrowia publicznego, a nie porządku publicznego. Sąd Najwyższy wskazał, że właściwym przepisem mógłby być art. 116 § 1a k.w., jednak został on wprowadzony do Kodeksu wykroczeń po dacie popełnienia zarzucanego czynu. W związku z uniewinnieniem od jednego z wykroczeń, Sąd Najwyższy uznał za konieczne uchylenie orzeczenia w części dotyczącej wykroczenia z art. 140 k.w. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, aby ten mógł ponownie rozważyć dyrektywy wymiaru kary i doprecyzować kwalifikację prawną czynu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie braku podstaw do karania za naruszenie przepisów covidowych na podstawie art. 54 k.w. oraz interpretacja przepisów porządkowych.
Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem pandemii i przepisami wprowadzonymi w tym czasie. Wymaga analizy w kontekście ewentualnych zmian przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy naruszenie zakazu przemieszczania się i obowiązku zakrywania ust i nosa w czasie epidemii, wprowadzonych rozporządzeniem Rady Ministrów, może być podstawą do ukarania na podstawie art. 54 Kodeksu wykroczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 54 Kodeksu wykroczeń nie może być podstawą do ukarania za naruszenie przepisów rozporządzenia dotyczącego stanu epidemii, ponieważ przepis ten chroni porządek i spokój w miejscach publicznych, a rozporządzenie miało na celu ochronę zdrowia publicznego.
Uzasadnienie
Przepis art. 54 k.w. dotyczy naruszenia przepisów porządkowych wydanych w celu zapewnienia porządku i spokoju publicznego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. zostało wydane na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i miało na celu ochronę zdrowia publicznego, a nie porządku w miejscach publicznych. W związku z tym, przepisy tego rozporządzenia nie mogą być uznane za przepisy porządkowe w rozumieniu art. 54 k.w.
Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok nakazowy w części dotyczącej wykroczenia z art. 140 k.w. po uniewinnieniu od wykroczenia z art. 54 k.w., jeśli kara grzywny została orzeczona łącznie za oba wykroczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konieczne jest uchylenie orzeczenia w części dotyczącej wykroczenia z art. 140 k.w. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, aby sąd mógł ponownie rozważyć dyrektywy wymiaru kary i doprecyzować kwalifikację prawną czynu.
Uzasadnienie
Kara grzywny w wysokości 200 zł została orzeczona łącznie za oba wykroczenia. W sytuacji, gdy jedno z wykroczeń zostało uznane za niebędące czynem karalnym, co skutkuje uniewinnieniem, zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy w zakresie pozostałego wykroczenia w celu prawidłowego ukształtowania kary.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | ukaranym |
| Komendant Komisariatu Policji w P. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (10)
Główne
k.w. art. 54
Kodeks wykroczeń
Przepis ten nie ma zastosowania do naruszenia przepisów rozporządzenia dotyczącego stanu epidemii, które miało na celu ochronę zdrowia publicznego, a nie porządku w miejscach publicznych.
k.w. art. 140
Kodeks wykroczeń
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zastosowanie przepisów k.p.k. do postępowania w sprawach o wykroczenia.
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46a
Podstawa prawna wydania rozporządzenia covidowego.
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46b § pkt 1-6 i 8-12
Podstawa prawna wydania rozporządzenia covidowego.
Konstytucja RP art. 68 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjny obowiązek zwalczania chorób zakaźnych.
k.w. art. 116 § § 1a
Kodeks wykroczeń
Przepis wprowadzony po dacie czynu, potencjalnie właściwy dla naruszeń przepisów covidowych.
k.w. art. 1 § § 1
Kodeks wykroczeń
Zasada nullum crimen sine lege (nie ma przestępstwa bez ustawy).
k.w. art. 9 § § 2
Kodeks wykroczeń
Zasady wymiaru kary łącznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 54 k.w. nie ma zastosowania do naruszenia przepisów rozporządzenia covidowego, ponieważ przepis ten chroni porządek publiczny, a rozporządzenie miało na celu ochronę zdrowia publicznego. • Przepisy rozporządzenia covidowego nie są przepisami porządkowymi w rozumieniu art. 54 k.w.
Godne uwagi sformułowania
przepis ten chroni porządek i spokój w tych miejscach, i zawiera odesłanie do przepisów porządkowych wydawanych w celu zapewnienia porządku i spokoju publicznego. • Unormowaniem mającym inny przedmiot ochrony niż porządek i spokój w miejscach publicznych jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii • nie ulega wątpliwości, że jego celem była ochrona zdrowia publicznego, w szczególności realizacja konstytucyjnego obowiązku zwalczania chorób zakaźnych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP), a nie ochrona porządku i spokoju w miejscach publicznych. • W konsekwencji przepisy wspomnianego rozporządzenia nie mogą być uznane za przepisy porządkowe w rozumieniu art. 54 k.w. • sam ustawodawca uznał, że art. 54 tego Kodeksu nie może stanowić podstawy prawnej do karania za zachowania naruszające unormowania zawarte w akcie prawnym, którego przedmiotem jest zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Skład orzekający
Zbigniew Puszkarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku podstaw do karania za naruszenie przepisów covidowych na podstawie art. 54 k.w. oraz interpretacja przepisów porządkowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem pandemii i przepisami wprowadzonymi w tym czasie. Wymaga analizy w kontekście ewentualnych zmian przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące powszechnie znanych i budzących kontrowersje przepisów covidowych, które miało istotny wpływ na życie obywateli. Pokazuje, jak kluczowa jest właściwa podstawa prawna do karania.
“Czy można było karać za brak maseczki na podstawie art. 54 Kodeksu wykroczeń? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.