V KK 528/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Radomsku, który skazał M.W. za szereg wykroczeń popełnionych w kwietniu 2020 r., w tym niezastosowanie się do obowiązku zakrywania nosa i ust, spożywanie alkoholu w miejscu publicznym, używanie słów nieprzyzwoitych, niestosowanie się do poleceń policji oraz odmowę podania danych. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. W odniesieniu do wykroczenia z art. 54 k.w. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020 r., Sąd Najwyższy stwierdził, że rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego, ponieważ ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie upoważniała Rady Ministrów do wprowadzenia powszechnego obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych. Brak było zatem podstawy prawnej do ukarania za niestosowanie się do tego obowiązku. Sąd Najwyższy uznał również, że nie było podstaw do przypisania M.W. wykroczenia z art. 65a k.w., gdyż opis czynu nie wskazywał na istotne utrudnienie wykonania czynności służbowej przez policjanta. Dodatkowo, Sąd Najwyższy stwierdził rażące naruszenie art. 93 § 2 k.p.w. przez Sąd Rejonowy, który wydał wyrok nakazowy mimo istnienia wątpliwości co do winy i okoliczności czynów, co powinno skutkować skierowaniem sprawy na rozprawę. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego, uniewinnił obwinionego od czynów z pkt I i IV, a pozostałe czyny (pkt II, III, V) umorzył z powodu przedawnienia karalności, obciążając koszty postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretację przepisów dotyczących obowiązków epidemicznych, zasady wydawania rozporządzeń, warunki wydawania wyroków nakazowych oraz przedawnienie karalności wykroczeń.
Dotyczy konkretnego okresu pandemii i stanu prawnego z tamtego czasu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające obowiązek zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych zostało wydane z upoważnienia ustawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie z dnia 19 kwietnia 2020 r. zostało wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego, co narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie upoważniała Rady Ministrów do wprowadzenia powszechnego obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych w dacie wydania rozporządzenia.
Czy zachowanie obwinionego wyczerpało znamiona wykroczenia z art. 65a k.w. (niestosowanie się do poleceń policjanta)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opis czynu nie wskazywał na istotne utrudnienie lub uniemożliwienie policjantowi wykonania czynności służbowej.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy nie ustalił i nie odzwierciedlił w opisie czynu, że zachowanie obwinionego istotnie utrudniło lub uniemożliwiło policjantowi wykonanie czynności służbowej.
Czy w przypadku wątpliwości co do winy i okoliczności czynu, sąd może wydać wyrok nakazowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku nakazowego na podstawie art. 93 § 2 k.p.w. jest możliwe tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Zeznania świadków i treść notatki urzędowej wskazywały na wątpliwości co do winy i okoliczności czynu, co powinno skutkować skierowaniem sprawy na rozprawę.
Czy czyny zarzucone obwinionemu uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czyny popełnione w dniu 25 kwietnia 2020 r. uległy przedawnieniu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 45 § 1 k.w., karalność wykroczenia ustaje po roku, a w przypadku wszczęcia postępowania – po dwóch latach od zakończenia tego okresu. Czyny te przedawniły się z dniem 25 kwietnia 2023 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.W. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | instytucja | wnioskodawca kasacji |
Przepisy (12)
Główne
k.w. art. 54
Kodeks wykroczeń
Przepis ma charakter blankietowy i odsyła do innych przepisów porządkowych. Jego stosowanie wymaga badania zgodności tych przepisów z Konstytucją i granicami upoważnienia ustawowego.
k.w. art. 45 § § 1
Kodeks wykroczeń
Określa terminy przedawnienia karalności wykroczeń.
k.w. art. 65a
Kodeks wykroczeń
Wykroczenie polegające na niestosowaniu się do poleceń funkcjonariusza policji, wymaga ustalenia istotnego utrudnienia lub uniemożliwienia wykonania czynności służbowej.
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 43¹ § ust. 1
k.w. art. 141
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 65 § § 2
Kodeks wykroczeń
Pomocnicze
k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia karalności.
k.p.w. art. 93 § § 1 i 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Warunki wydania wyroku nakazowego – okoliczności czynu i wina obwinionego nie mogą budzić wątpliwości.
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46a
Przepis, który nie upoważniał do wprowadzenia obowiązku zakrywania ust i nosa.
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46b § pkt 13
Dodany później przepis, który mógłby stanowić podstawę do wprowadzenia obowiązku zakrywania ust i nosa, ale nie obowiązywał w dacie wydania rozporządzenia.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący granic upoważnienia ustawowego do wydawania rozporządzeń.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy dotyczące ograniczeń wolności i praw konstytucyjnych, które mogą być ustanawiane tylko w ustawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie z dnia 19 kwietnia 2020 r. zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. • Brak znamion wykroczenia z art. 65a k.w. • Istniały wątpliwości co do winy i okoliczności czynów, co uniemożliwiało wydanie wyroku nakazowego. • Część czynów uległa przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego • naruszało regulację art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji RP • nie mogło tworzyć podstawy prawnej do wypełnienia zakresem normy sankcjonowanej art. 54 k.w. • nie można było, bez bezpośredniego przeprowadzenia dowodów uznać, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości • uchylenie wyroku co do jednego z przypisanych wykroczeń ma znaczenie dla całego rozstrzygnięcia o karze
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretację przepisów dotyczących obowiązków epidemicznych, zasady wydawania rozporządzeń, warunki wydawania wyroków nakazowych oraz przedawnienie karalności wykroczeń."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu pandemii i stanu prawnego z tamtego czasu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące legalności obostrzeń pandemicznych i przedawnienia wykroczeń jest bardzo istotne dla zrozumienia granic władzy publicznej i praw obywatelskich w sytuacjach kryzysowych.
“Sąd Najwyższy: Nakaz noszenia maseczek w 2020 roku był nielegalny? Ważny wyrok w sprawie wykroczeń pandemicznych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.