IV KK 105/22

Sąd Najwyższy2022-05-12
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
kasacjawstrzymanie wykonanianienależyta obsada sąduKrajowa Rada Sądownictwaniezawisłość sędziowskabezwzględna przyczyna odwoławczaart. 439 k.p.k.art. 532 k.p.k.

Sąd Najwyższy nie wstrzymał wykonania prawomocnego wyroku skazującego, uznając wniosek obrońcy za nieuzasadniony ze względu na brak wykazania nieodwracalnych skutków i przedwczesność oceny zarzutu nienależytej obsady sądu.

Obrońca skazanego K. B. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, zarzucając m.in. nieważność postępowania z powodu nienależytej obsady sądów (osoby powołane na wniosek nowej KRS). Jednocześnie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, wskazując, że instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania znacznego prawdopodobieństwa zasadności kasacji oraz nieodwracalnych skutków dla skazanego. Sąd uznał ocenę zarzutu nienależytej obsady za przedwczesną i nie stwierdził wystąpienia szczególnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego K. B. o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego w zakresie kary pozbawienia wolności. Obrońca wniósł kasację, podnosząc zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wskazując na nienależytą obsadę sądów pierwszej i drugiej instancji z powodu sposobu powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nową ustawą. Obrońca argumentował, że narusza to standardy niezawisłości i bezstronności sędziowskiej, powołując się na Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE i EKPC. Jednocześnie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia, który nie został szczegółowo uzasadniony. Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia jest środkiem wyjątkowym, możliwym do zastosowania jedynie przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków: znacznego prawdopodobieństwa zasadności zarzutów kasacyjnych oraz wykazania, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać dla skazanego wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne skutki. Sąd uznał, że kwestia nienależytej obsady sądu, choć istotna, wymaga doprecyzowania i testu w konkretnych okolicznościach, a jej przesądzenie na obecnym etapie jest przedwczesne, zwłaszcza w kontekście uchwały połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20) i postanowienia SN z 9 marca 2022 r. (I KZP13/21). Ponadto, Sąd Najwyższy nie stwierdził wystąpienia szczególnych, wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania wyroku, a sam wniosek nie zawierał wystarczającej argumentacji. Z uwagi na wymiar orzeczonej kary (3 lata pozbawienia wolności), Sąd uznał, że nawet uwzględnienie kasacji mogłoby skutkować zastosowaniem środków zapobiegawczych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Uzasadnienie

Instytucja wstrzymania wykonania jest środkiem wyjątkowym, wymagającym wykazania znacznego prawdopodobieństwa zasadności kasacji oraz nieodwracalnych skutków dla skazanego. Ocena zarzutu nienależytej obsady sądu jest przedwczesna, a brak dodatkowej argumentacji dotyczącej nieodwracalnych skutków uniemożliwia uwzględnienie wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strony

NazwaTypRola
K. B.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 532 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków: znacznego prawdopodobieństwa zasadności zarzutów kasacyjnych oraz wykazania przez wnioskodawcę, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać dla skazanego wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne skutki.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazany jako podstawa zarzutu obrońcy dotyczącego nienależytej obsady sądu.

k.k.w. art. 9 § § 3

Kodeks karny wykonawczy

Stanowi o zasadzie natychmiastowej wykonalności prawomocnych wyroków, od której instytucja z art. 532 § 1 k.p.k. jest odstępstwem.

k.p.k. art. 538 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy możliwości zastosowania środków zapobiegawczych w związku z wniesieniem kasacji.

k.p.k. art. 258 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki stosowania środków zapobiegawczych.

Dz. U. z 2018 r. poz. 3

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa, w trybie której ukształtowano Krajową Radę Sądownictwa, na wniosek której powołano sędziów, co stanowiło podstawę zarzutu nienależytej obsady sądu.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku nie został uzasadniony wystarczająco, nie wykazano nieodwracalnych skutków wykonania kary.

Godne uwagi sformułowania

instytucja ustanowiona w art. 532 § 1 k.p.k. [...] ma charakter wyjątkowy akcentowana przez obrońcę kwestia nienależytej obsady sądów [...] jest bez wątpienia zarzutem o dużym stopniu prawdopodobieństwa jego uwzględnienia Rzecz wszelako w tym, że [...] wymaga przeprowadzenia testu w celu wykazania, iż wadliwość takiego powołania, w konkretnych okolicznościach, doprowadziła do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności przesądzenie na obecnym etapie wstępnego badania sprawy [...] wadliwości wyroków [...] uznać należy co najmniej za przedwczesne Sąd Najwyższy nie stwierdził także wystąpienia w realiach przedmiotowej sprawy szczególnych, wyjątkowych okoliczności prowadzących do wniosku, iż wykonanie zaskarżonego wyroku mogłoby spowodować dla skazanego nieodwracalne, niekorzystne skutki.

Skład orzekający

Tomasz Artymiuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wstrzymanie wykonania wyroku w przypadku zarzutu nienależytej obsady sądu, wymogi formalne wniosku o wstrzymanie wykonania, interpretacja art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w kontekście powoływania sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podniesienia zarzutu nienależytej obsady sądu w kontekście zmian w KRS i braku wykazania nieodwracalnych skutków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii niezawisłości sędziowskiej i nienależytej obsady sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim. Wymaga analizy skomplikowanych zagadnień prawnych związanych z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości.

Czy nienależycie obsadzony sąd może skazać? Sąd Najwyższy analizuje kluczowy zarzut w sprawie K. B.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 105/22
POSTANOWIENIE
Dnia 12 maja 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Artymiuk
w sprawie
K. B. (B.)
‎
skazanego z art. 280 § 2 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
‎
w dniu 12 maja 2022 r.,
‎
wniosku obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania
‎
prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
‎
z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt II AKa
[…]
,
‎
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt V K
[…]
,
na podstawie art. 532 § 1
a contrario
k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego K. B. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt II AKa
[…]
, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt V K
[…]
m.in. w zakresie obniżenia wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności do lat trzech, formułując w tym nadzwyczajnym środka zaskarżenia zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., poprzez „rozpoznanie sprawy w Sądzie I instancji oraz rozprawy odwoławczej w nienależycie obsadzonym składzie, albowiem (jak dalej wywodził obrońca w zarzucie – uwaga SN) w skład sądu pierwszej instancji i w skład sądu odwoławczego wchodziły osoby powołane na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), co skutkowało nieważnością postępowania i prowadziło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
Jednocześnie we wskazanej kasacji obrońca skazanego zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia, przy czym wniosek ten nie został uzasadniony.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
.
Wniosek obrońcy skazanego na uwzględnienie nie zasługuje.
Stosownie do art. 532 § 1 k.p.k., w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji.
Należy przypomnieć, że instytucja ustanowiona w art. 532 § 1 k.p.k., będąca odstępstwem od zasady natychmiastowej wykonalności prawomocnych wyroków (art. 9 § 3 k.k.w.) ma charakter wyjątkowy, a skorzystanie z tego rozwiązania możliwe jest dopiero przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków, to jest wystąpienia znacznego stopnia prawdopodobieństwa zasadności zarzutów kasacyjnych oraz wykazania przez wnioskodawcę, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać dla skazanego wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne skutki.
Akcentowana przez obrońcę kwestia nienależytej obsady sądów poprzez udział w składach orzekających tych sądów osób powołanych na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 poz. 3) jest bez wątpienia zarzutem o dużym stopniu prawdopodobieństwa jego uwzględnienia, w szczególności w kontekście wiążącej wszystkie składy orzekające Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia  23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Rzecz wszelako w tym, że pkt 2 powołanej wyżej uchwały dla stwierdzenia wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wymaga przeprowadzenia testu w celu wykazania, iż wadliwość takiego powołania, w konkretnych okolicznościach, doprowadziła do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu przepisów konstytucyjnych i konwencyjnych czego na chwilę obecną stwierdzić nie można. Co więcej, powyższa problematyka – w tym przy uwzględnieniu wyroków Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka powołanych zresztą w kasacji – wymaga doprecyzowania o czym przekonuje postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2022 r., I KZP13/21, o przekazaniu składowi powiększonemu zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, a dotyczącego wprost przedmiotowej materii. W tym stanie rzeczy przesądzenie na obecnym etapie wstępnego badania sprawy przez Sąd Najwyższy wadliwości wyroków sądów orzekających w sprawie skazanego K. B., jako dotkniętych wadą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., uznać należy co najmniej za przedwczesne.
Sąd Najwyższy nie stwierdził także wystąpienia w realiach przedmiotowej sprawy szczególnych, wyjątkowych okoliczności prowadzących do wniosku, iż wykonanie zaskarżonego wyroku mogłoby spowodować dla skazanego nieodwracalne, niekorzystne skutki. Sam wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia nie został wzbogacony o jakąkolwiek dodatkową argumentację, która mogłaby stanowić podstawę do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. Co więcej, mająć na uwadze wymiar orzeczonej wobec wyżej wymienionego kary (3 lata pozbawienia wolności) z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że nawet uwzględnienie wniesionej na korzyść skazanego kasacji czyniłoby koniecznym rozważenie zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego o jakim mowa w art. 538 § 2 zd. 2 k.p.k., a to w związku z przesłankami określonymi w art. 258 § 2 k.p.k.
Całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań implikował wydanie orzeczenia jak w części dyspozytywnej.
a.s.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI