Orzeczenie · 2026-03-11

V KK 50/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-03-11
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
znęcanie siękodeks karnyśrodki karnezakaz kontaktowaniazakaz zbliżaniakasacjaSąd Najwyższynieprawidłowe orzeczenieokres obowiązywania zakazu

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Kaliszu, który skazał M.W. za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad siostrą. Wyrok nakazowy, który uprawomocnił się, obejmował karę ograniczenia wolności, zobowiązanie do powstrzymania się od nadużywania alkoholu oraz środki karne w postaci zakazu kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej. Prokurator Generalny zaskarżył wyrok w części dotyczącej środków karnych, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. i art. 39 pkt 2b k.k., polegające na orzeczeniu zakazów bez wskazania ich okresu obowiązywania. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdzono, że Sąd Rejonowy pominął ustawowy obowiązek określenia ram czasowych obowiązywania zakazów, co stanowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 523 § 1 k.p.k.). Zgodnie z art. 43 § 1 k.k., zakazy te orzeka się w latach, od roku do lat 15. Brak takiego określenia czyni zakaz bezterminowym, co jest niedopuszczalne i sprzeczne z istotą reakcji karnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że brak wskazania czasu trwania zakazu uniemożliwia ustalenie momentu zatarcia skazania (art. 107 § 6 k.k.), co narusza podstawowe zasady sprawiedliwości represyjnej. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zaskarżonej części i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania, z zaleceniem prawidłowego ukształtowania orzeczenia o środkach karnych poprzez wskazanie okresu ich obowiązywania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Konsekwentne stosowanie wymogów formalnych przy orzekaniu środków karnych, w szczególności zakazów, oraz znaczenie określenia ich okresu obowiązywania dla zasad sprawiedliwości represyjnej i zatarcia skazania.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których orzekane są środki karne w postaci zakazów.

Zagadnienia prawne (1)

Czy zakazy orzekane na podstawie art. 41a § 1 k.k. (w zw. z art. 39 pkt 2b k.k.) wymagają wskazania okresu ich obowiązywania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zakazy te muszą być orzekane w latach, od roku do lat 15, zgodnie z art. 43 § 1 k.k.

Uzasadnienie

Przepis art. 43 § 1 k.k. ma charakter imperatywny i obliguje sąd do precyzyjnego określenia czasu trwania środka karnego. Brak takiego wskazania czyni zakaz bezterminowym, co jest niedopuszczalne i narusza zasady sprawiedliwości represyjnej, w tym możliwość ustalenia momentu zatarcia skazania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Prokurator Generalny (w zakresie zarzutu kasacji)

Strony

NazwaTypRola
M.W.osoba_fizycznaskazany
W.W.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 207 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 41a § § 1 i 4

Kodeks karny

Orzeczenie środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej.

k.k. art. 43 § § 1

Kodeks karny

Zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15. Norma imperatywna.

Pomocnicze

k.k. art. 37a § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 34 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 72 § § 1 pkt 5

Kodeks karny

k.k. art. 39 § pkt 2b

Kodeks karny

k.k. art. 107 § § 6

Kodeks karny

Zatarcie skazania nie może nastąpić przed wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania środka karnego. Brak określenia okresu zakazu uniemożliwia ustalenie daty wykonania.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Rażące naruszenie prawa materialnego jako podstawa kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Orzeczenie zakazów kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej bez wskazania okresu ich obowiązywania stanowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 43 § 1 k.k.). • Brak określenia czasu trwania zakazu czyni go bezterminowym, co jest niedopuszczalne i narusza zasady sprawiedliwości represyjnej. • Brak określenia okresu zakazu uniemożliwia ustalenie momentu zatarcia skazania.

Godne uwagi sformułowania

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego • obliguje sąd do określenia czasookresu obowiązywania środka karnego • norma ta ma charakter imperatywny • brak takiego rozstrzygnięcia w sentencji wyroku powoduje, że orzeczony zakaz nabiera charakteru bezterminowego, co jest niedopuszczalne • naruszając tym samym podstawowe zasady sprawiedliwości represyjnej • tworząc stan niepewności prawnej, którego nie można konwalidować na etapie postępowania wykonawczego

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący

Jacek Błaszczyk

członek

Włodzimierz Wróbel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Konsekwentne stosowanie wymogów formalnych przy orzekaniu środków karnych, w szczególności zakazów, oraz znaczenie określenia ich okresu obowiązywania dla zasad sprawiedliwości represyjnej i zatarcia skazania."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których orzekane są środki karne w postaci zakazów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi prawne, nawet w przypadku oczywistych naruszeń, i jak Sąd Najwyższy dba o precyzję orzeczeń, aby zapewnić pewność prawa i sprawiedliwość.

Sąd Najwyższy: Zakaz bezterminowy to wyrok bez końca? Kluczowa decyzja o środkach karnych.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst