V KK 59/24

Sąd Najwyższy2024-03-12
SNKarneprzestępstwa przeciwko zdrowiu i życiuWysokanajwyższy
narkotykiposiadanieustawa o przeciwdziałaniu narkomaniiśrodek karnykasacjaSąd Najwyższyprawo karne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej nieorzeczenia o obligatoryjnym środku karnym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Radziejowie, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego polegające na zaniechaniu orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na oczywiste naruszenie art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który nakłada obowiązek orzeczenia tego świadczenia w przypadku skazania za przestępstwo z art. 62 ust. 1 tej ustawy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 31 marca 2023 r. Sąd Rejonowy w Radziejowie skazał K. S. za posiadanie narkotyków (art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), wymierzając karę grzywny i orzekając nawiązkę oraz przepadek dowodów rzeczowych. Wyrok uprawomocnił się 8 kwietnia 2023 r. Prokurator Generalny wniósł kasację na niekorzyść skazanego, zarzucając sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie prawa materialnego poprzez zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, zgodnie z art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za zasadną. Podkreślono, że przepis art. 70 ust. 4a ustawy, wprowadzony od 1 stycznia 2023 r., czyni orzeczenie tego świadczenia obligatoryjnym w przypadku skazania za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy. Zaniechanie orzeczenia tego środka stanowiło oczywiste naruszenie prawa. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej nieorzeczenia o obligatoryjnym środku karnym i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego, o którym mowa w art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wprowadzony od 1 stycznia 2023 r., nakłada obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w przypadku skazania za przestępstwa określone m.in. w art. 62 ust. 1 tej ustawy. Zaniechanie orzeczenia tego środka przez sąd pierwszej instancji było oczywistym naruszeniem tego przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w zakresie kasacji)

Strony

NazwaTypRola
K. S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (8)

Główne

u.p.n. art. 62 § 1

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Podstawa skazania oskarżonego.

u.p.n. art. 70 § 4a

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Obligatoryjność orzeczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Pomocnicze

k.k. art. 37a § 1

Kodeks karny

Podstawa wymierzenia kary grzywny.

k.k. art. 63 § 1

Kodeks karny

Zaliczenie okresu pozbawienia wolności na poczet kary grzywny.

u.p.n. art. 70 § 4

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Podstawa orzeczenia nawiązki.

u.p.n. art. 70 § 2

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Podstawa orzeczenia przepadku dowodów rzeczowych.

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

Brak zastosowania zasady prawa względniejszego dla sprawcy, ze względu na wejście w życie przepisu po popełnieniu czynu.

k.p.k. art. 425 § 2

Kodeks postępowania karnego

Dopuszczalność zaskarżenia orzeczenia w części dotyczącej braku rozstrzygnięcia o środku karnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego środka karnego na podstawie art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się zasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym jej uwzględnienie obligatoryjne jest orzeczenie świadczenia pieniężnego [...] w wysokości co najmniej 1.000 zł, do 60.000 zł naruszenie z art. 70 ust. 4a powołanej ustawy jest oczywiste

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący

Małgorzata Gierszon

członek

Jacek Błaszczyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obligatoryjnych środków karnych w sprawach o przestępstwa narkotykowe oraz dopuszczalność kasacji w przypadku zaniechania orzeczenia środka karnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po 1 stycznia 2023 r. i konkretnego przepisu art. 70 ust. 4a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa karnego materialnego – obligatoryjności orzekania środków karnych, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji.

Sąd Najwyższy przypomina: środki karne za narkotyki są obligatoryjne!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
V KK 59/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Gierszon
‎
SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)
Protokolant Katarzyna Wełpa
w sprawie
K. S.
skazanego z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 12 marca 2024 r.
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Radziejowie
z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt II K 44/23,
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej nieorzeczenia o obligatoryjnym środku karnym i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt II K 44/23, Sąd Rejonowy w Radziejowie uznał oskarżonego
K. S.
za winnego popełnienia występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, polegającego na tym, że w dniu […] 2023 r. w miejscowości J., powiecie r., województwie [...], posiadał wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, środki odurzające w postaci ziela konopi innych niż włókniste w ilości 1.89 grama brutto i za ten czyn, na podstawie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., wymierzył oskarżonemu karę grzywny w rozmiarze 120 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł. Sąd na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia […] 2023 r. godz. 18:30 do dnia […] 2023 r. godz. 21:15 w ilości jednego dnia, przyjmując jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności za równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny. W oparciu o przepis art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, orzekł wobec oskarżonego K.S. na rzecz Stowarzyszenia M., ul. […] nawiązkę na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii w wysokości 1.000 zł., zaś na mocy art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - przepadek na rzecz Skarbu Państwa zabezpieczonych dowodów rzeczowych w postaci zawiniątka foliowego z zawartością suszu roślinnego o wadze 1.84 grama brutto, opisanego w wykazie dowodów rzeczowych nr […]pod poz. 1, przechowywanego w SSPiŚO WK KWP B.  Równocześnie Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 240 zł i obciążył go wydatkami w wysokości 110 zł.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się w dniu 8 kwietnia 2023 r.
Kasację od tego wyroku, na niekorzyść skazanego, wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U.2023.1939 t.j.) polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego K. S., jako sprawcy występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 1.000 zł - podczas, gdy stosownie do brzmienia wymienionego przepisu art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii orzeczenie ww. środka w wysokości od 1.000 do 60.000 zł jest obligatoryjne w sytuacji skazania sprawcy za przestępstwo określone w przepisach art. 53 ust. 1, 1a lub 2, art. 55 ust. 1, 2 lub 3, art. 56 ust. 1, 2 lub 3, art. 58 ust. 1 lub 2, art. 59 ust. 1,2 lub 3, art. 61, art. 62 ust. 1 lub 2, art. 62b ust. 2  art. 63 ust. 1. 2 lub 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Radziejowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym jej
uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Zgodnie z art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w przypadku skazania sprawcy m.in. za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ww. ustawy obligatoryjne jest orzeczenie świadczenia pieniężnego wymienionego w art. 39 pkt 7 k.k. na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 1.000 zł, do 60.000 zł. Powyższy przepis ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii dodany został ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1855), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2023 r. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie orzekł tego środka karnego. W sprawie oskarżonemu K.S. zarzucono popełnienie w dniu […] 2023 r. przestępstwa kwalifikowanego z wyżej wymienionego przepisu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie znajduje więc w tym wypadku zastosowania art. 4 § 1 k.k., a naruszenie z art. 70 ust. 4a  powołanej ustawy jest oczywiste.
Dopuszczalność zaskarżenia, a w konsekwencji uchylenie wyroku w części obejmującej brak określonego rozstrzygnięcia o środku karnym wynika z treści art. 425 § zd. 2 k.p.k., a przed zmianą stanu prawnego w tym zakresie stanowiła przedmiot rozważań pełnego składu Izby Karnej Sądu Najwyższego i została pozytywnie rozstrzygnięta uchwałą z dnia 28 października 2015 r., I KZP 21/14, (OSNKW z 2016 r., z. 1, poz. 1).
W toku ponownego rozpoznania sprawy we wskazanym zakresie, Sąd Rejonowy powinien wydać stosowne orzeczenie na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
[ał]
[J.J.]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI