V KK 49/17

Sąd Najwyższy2017-04-28
SNKarnewykroczeniaŚrednianajwyższy
wykroczenieart. 92a k.w.kasacjaSąd Najwyższyrzecz osądzonaprawomocnośćwyrok nakazowyumorzenie postępowania

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wykroczenia, uznając, że narusza ono powagę rzeczy osądzonej ze względu na wcześniejszy prawomocny wyrok nakazowy.

Sąd Rejonowy w K. wydał prawomocny wyrok nakazowy wobec K. L. za wykroczenie z art. 92a k.w., wymierzając karę grzywny. Następnie, mimo prawomocności wyroku, Sąd Rejonowy umorzył postępowanie, powołując się na upływ terminu karalności. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego poprzez wydanie postanowienia o umorzeniu w sytuacji, gdy sprawa była już prawomocnie zakończona. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną i uchylił postanowienie o umorzeniu.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść ukaranego K. L. w sprawie wykroczenia z art. 92a k.w. Sąd Rejonowy w K. pierwotnie wydał wyrok nakazowy, uznając K. L. winnym popełnienia wykroczenia i wymierzając karę grzywny. Wyrok ten stał się prawomocny po upływie terminu na wniesienie sprzeciwu. Mimo to, Sąd Rejonowy w późniejszym postanowieniu umorzył postępowanie, opierając się na przepisach o przedawnieniu karalności wykroczenia. Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienie o umorzeniu było rażącym naruszeniem prawa procesowego, w szczególności art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., ponieważ postępowanie zostało już zakończone prawomocnym wyrokiem nakazowym. Wydanie postanowienia o umorzeniu naruszyło powagę rzeczy osądzonej. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, obciążając jednocześnie Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy zostało ono już zakończone prawomocnym wyrokiem nakazowym, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego i narusza powagę rzeczy osądzonej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek baczenia na ujemne przesłanki procesowe, w tym na fakt zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem. Wydanie postanowienia o umorzeniu w tej sytuacji było niezgodne z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. i skutkowało naruszeniem powagi rzeczy osądzonej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny

Strony

NazwaTypRola
K. L.osoba_fizycznaobwiniony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (13)

Główne

k.w. art. 92a

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 8

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Umorzenie postępowania, gdy zostało ono już zakończone prawomocnym orzeczeniem.

k.p.w. art. 104 § § 1 pkt 7

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Bezwzględna przyczyna odwoławcza - wydanie orzeczenia mimo braku warunków do jego wydania (np. naruszenie powagi rzeczy osądzonej).

Pomocnicze

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Umorzenie postępowania z powodu ustania karalności.

k.p.w. art. 45 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Ustanie karalności wykroczenia po upływie roku od popełnienia czynu, lub 2 lat od wszczęcia postępowania.

k.p.w. art. 94 § § 3

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Prawomocność wyroku nakazowego w przypadku braku sprzeciwu.

k.p.w. art. 110 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Możliwość wniesienia kasacji na niekorzyść ukaranego.

k.p.w. art. 111

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.k. art. 526 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 537 § § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

Rozstrzygnięcie sądu kasacyjnego.

k.p.w. art. 112

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

k.p.w. art. 119

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.k. art. 638

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy sprawa została już zakończona prawomocnym wyrokiem nakazowym, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw. z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.). Naruszenie powagi rzeczy osądzonej.

Godne uwagi sformułowania

organ prowadzący postępowanie ma obowiązek baczenia, czy w sprawie nie zachodzi któraś z tzw. ujemnych przesłanek procesowych nie było więc warunków, by uznać, że przed zakończeniem postępowania doszło do ustania karalności wykroczenia, prowadzącego do przedawnienia orzekania i umorzyć postępowanie skutkowało wystąpieniem uchybienia określonego w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. Możliwe jest także ograniczenie się Sądu Najwyższego do uchylenia wadliwego rozstrzygnięcia bez wydawania orzeczenia następczego

Skład orzekający

Zbigniew Puszkarski

przewodniczący, sprawozdawca

Roman Sądej

członek

Ewa Plawgo

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu wykroczeniowym, możliwość uchylenia orzeczenia bez wydawania orzeczenia następczego przez Sąd Najwyższy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu wykroczeniowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą powagi rzeczy osądzonej i konsekwencji błędów proceduralnych popełnianych przez sądy niższej instancji, co jest istotne dla praktyków prawa.

Sąd Najwyższy: Umorzenie sprawy po prawomocnym wyroku to błąd, który narusza powagę rzeczy osądzonej.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KK 49/17
POSTANOWIENIE
Dnia 28 kwietnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Roman Sądej
‎
SSA del. do SN Ewa Plawgo
Protokolant Katarzyna Wełpa
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Grzegorza Krysmanna
‎
w sprawie
K. L.
‎
ukaranego za wykroczenie z art. 92a k.w.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
‎
w dniu 28 kwietnia 2017 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść ukaranego
‎
od postanowienia Sądu Rejonowego w K.
‎
z dnia 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt II W …/14, o umorzeniu postępowania
uchyla zaskarżone postanowienie, a wydatkami za postępowanie kasacyjne obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Koninie w sprawie o sygn. akt II W …/14 w dniu 21 listopada 2014 r. wydał wyrok nakazowy, którym obwinionego K. L. uznał za winnego wykroczenia z art. 92a k.w. popełnionego w dniu 26 marca 2014 r. i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 250 zł (k. 32 akt sprawy).
Odpis tego wyroku, z pouczeniem, o którym mowa w art. 505 k.p.k., został doręczony K.L. w dniu 18 lutego 2016 r. (k. 60, 62), a wobec niewniesienia przez obwinionego w terminie 7 dni sprzeciwu od wyroku orzeczenie, zgodnie z treścią art. 94 § 3 k.p.w., stało się prawomocne z dniem 26 lutego 2016 r. Mimo to, w tej samej sprawie w dniu 11 kwietnia 2016 r. Sąd Rejonowy w K. wydał postanowienie, mocą którego na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w.  umorzył postępowanie przeciwko K. L. o wykroczenie z art. 92 a k.w. (k. 64). W uzasadnieniu pominął fakt wydania prawomocnego wyroku nakazowego, natomiast stwierdził, że decyzja o umorzeniu postępowania znajduje oparcie w art. 45 § 1 k.w., który stanowi, że karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 24 grudnia 2016 r. (k. 73).
Kasację od powyższego postanowienia wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. zaskarżył postanowienie w całości na niekorzyść obwinionego, a na podstawie art. 111 k.p.w. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. zarzucił rażące i stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w., naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na wydaniu w dniu 11 kwietnia 2016 r. postanowienia o umorzeniu postępowania wobec obwinionego K. L., podczas gdy postępowanie wobec wymienionego o ten sam czyn zostało zakończone prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 21 listopada 2014 r. W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna.
Nie ulega wątpliwości, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek baczenia, czy w sprawie nie zachodzi któraś z tzw. ujemnych przesłanek procesowych, w odniesieniu do wykroczeń ujętych w art. 5 § 1 k.p.w. Wydanie zaskarżonego postanowienia wskazuje na to, że w rozpatrywanej sprawie Sąd orzekający tego obowiązku nie dopełnił. W szczególności pominął, że wcześniej został wydany wobec obwinionego K.L. prawomocny wyrok nakazowy, kończący postępowanie w sprawie. Nie było więc warunków, by uznać, że przed zakończeniem postępowania doszło do ustania karalności wykroczenia, prowadzącego do przedawnienia orzekania i umorzyć postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. Wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie o wykroczenie wobec K.L. było niezgodne z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., prowadziło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej i zaistnienia drugiego kończącego postępowanie orzeczenia, zatem skutkowało wystąpieniem uchybienia określonego w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. Do przywrócenia stanu zgodnego z prawem należało postąpić zgodnie z wnioskiem kasacji, tj. uchylić zaskarżone postanowienie. Chociaż art. 537 § 2 k.p.k. co do zasady przewiduje w takim wypadku wydanie orzeczenia następczego, w realiach sprawy nie zachodziła konieczność wydania takiego orzeczenia. Należy przy tym wspomnieć, że przyjmuje się, iż przepis art. 537 k.p.k. nie zawiera pełnego katalogu rozstrzygnięć sądu kasacyjnego. Możliwe jest także ograniczenie się Sądu Najwyższego do uchylenia wadliwego rozstrzygnięcia bez wydawania orzeczenia następczego (zob. np. wyrok SN z dnia 15 kwietnia 2015 r., IV KK 413/14, LEX nr 1710390).
Mając na względzie przedstawione względy, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie, o wydatkach za postępowanie kasacyjne rozstrzygając zgodnie z art. 119 k.p.w. w zw. z art. 638 k.p.k.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI