V KK 49/12

Sygn. akt V KK 49/12 
 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 24 maja 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN  Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca) 
 
 
SSN  Małgorzata Gierszon  
 
 
SSA del. do SN  Andrzej Stępka 
 
 
 
 
Protokolant  Anna Kowal 
 
w sprawie Aleksandra K. 
skazanego z art. 256 § 1 k.k. z 1969 r. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. 
w dniu 24 maja 2012 r., 
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich 
od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 5 października 1982 r.,  
 
uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie,  
 
U Z A S A D N I E N I E 
Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia 5 października 1982 r., skazał 
Aleksandra K. za czyn z art. 256 § 1 k.k. z 1969 r. (dalej – d.k.k.) na karę 
roku pozbawienia wolności. Oskarżony urodził się w dniu 19 lutego 1966 r. 
w L., zaś czynu dopuścił się w dniu 4 marca 1982 r., czyli po ukończeniu 
16 lat, lecz przed osiągnięciem 17 roku życia, i w czasie pobytu w 
zakładzie poprawczym (sprawa Sądu Rejonowego w G. o odtworzenie 
zniszczonych akt).  

 
2
Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego złożył Rzecznik Praw 
Obywatelskich, zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na jego treść 
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9 § 1 Kodeksu karnego z 1969 r. 
(dalej: d.k.k.), polegające na zastosowaniu do oskarżonego zasad 
odpowiedzialności przewidzianych w Kodeksie karnym i wydanie wobec 
niego wyroku skazującego za nie wymieniony w art. 9 § 2 d.k.k. czyn z art. 
256 § 1 d.k.k., mimo, że w chwili popełnienia tego czynu nie miał on 
ukończonych 17 lat”. 
Autor kasacji w konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i 
przekazanie sprawy do rozpoznania Wydziałowi Rodzinnemu i Nieletnich 
Sądu Rejonowego w G. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
Zarzut kasacji oraz zasadniczy jej wniosek są oczywiście zasadne i w 
całości zasługują na uwzględnienie, przeto możliwe było wyrokowanie na 
posiedzeniu (art. 535 § 5 k.p.k.). Końcowy niezasadny wniosek nie 
wyklucza bowiem takiej oceny.  
Aleksander K. nie tylko w chwili popełnienia czynu, ale również w 
czasie wyrokowania nie miał 17 lat. Zaś w myśl art. 9 § 1 d.k.k. na 
zasadach określonych w tym kodeksie odpowiadać mógł tylko ten, kto 
dopuścił się czynu zabronionego po ukończeniu 17 lat. Zarzucony i 
przypisany czyn nie należał do katalogu czynów wymienionych w art. 9 § 2 
d.k.k., dopuszczającym możliwość odpowiedzialności na zasadach 
kodeksowych osób, które czyny z tego katalogu popełniły po ukończeniu 
16 lat. Zatem A. K. powinien odpowiadać za czyn z art. 256 § 1 d.k.k. na 
zasadach określonych w art. 78 k.k. z 1932 r. zgodnie z dyspozycją art. 1 § 
1 pkt 1 ustawy z dnia 22 grudnia 1969 r. o utrzymaniu w mocy na okres 
przejściowy niektórych dotychczasowych przepisów prawa karnego (Dz. 
U. Nr 37, poz. 311). Przepis art. 78 k.k. z 1932 r. stanowił, że jeżeli 
wychowaniec zakładu poprawczego, nie mający 17 lat, popełnił czyn 
zabroniony pod groźbą kary, zarząd zakładu załatwia sprawę w drodze 

 
3
dyscyplinarnej. Oprócz oczywistego uchybienia art. 9 § 1 d.k.k. doszło 
więc również do rażącego naruszenia wyżej wymienionego przepisu. 
Te rażące uchybienia miały oczywisty wpływ na treść zaskarżonego 
wyroku, który musiał więc na podstawie art. 537§1 kpk zostać uchylony. 
Nie jest natomiast trafny wniosek następczy o przekazanie sprawy 
Wydziałowi Rodzinnemu i Nieletnich Sądu Rejonowego w G. Stosownie 
do dyspozycji art. 91 § 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o 
postępowaniu w sprawach nieletnich (dalej – u.p.n.), która weszła w życie 
w dniu 13 maja 1983 r. (kiedy to utraciła moc wyżej wskazana ustawa z 
22.XII.1969 r., a z nią art. 78 k.k. z 1932 r.), z braku podstaw do 
rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu 
postępowania karnego, fakt popełnienia przez wychowanka zakładu 
poprawczego czynu karalnego przed ukończeniem lat 17 stwierdza 
postanowieniem sąd rodzinny na podstawie wyników postępowania 
wyjaśniającego. W myśl art. 15 u.p.n. w zw. z art. 1 § 1 pkt 2 u.p.n. 
właściwy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, określonego 
w dziale III rozdziale 3 u.p.n. byłby sąd rodzinny, ale zgodnie z art. 14 
u.p.n. jest on obowiązany stosować przepisy m.in. części ogólnej Kodeksu 
karnego. Do czynów karalnych stosuje się więc m.in. przepisy o 
przedawnieniu karalności tych czynów. Przedawnienie karalności czynu z 
art. 242 k.k., będącego odpowiednikiem art. 256 § 1 d.k.k., wynosi 5 lat 
(art. 101 § 1 pkt 4 k.k.), a wobec wszczęcia w tym czasie postępowania 
przeciwko osobie – 10 lat (art. 102 k.k.). Sędzia rodzinny uprawniony 
byłby zatem jedynie do odmowy wszczęcia postępowania wyjaśniającego 
stosując odpowiednio art. 21 § 2 u.p.n. Wykluczone, jako również 
bezprzedmiotowe, byłoby postąpienie w myśl art. 91 § 1 zd. ostatnie u.p.n. 
W świetle zaistniałej sytuacji procesowej należało więc, po 
uchyleniu oskarżonego wyroku, na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. umorzyć 
postępowanie. 
 
 

 
4