V KK 485/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wnioski obrońców skazanych L. W. i A. R. o wyłączenie sędziego Anny Dziergawki od rozpoznania ich kasacji. Obrońcy argumentowali, że wątpliwości co do bezstronności sędzi wynikają z procedury jej powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego, która miała nastąpić na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, stwierdził, że wnioski te są częściowo niedopuszczalne, a częściowo niezasadne. Podkreślono, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., wyłączenie sędziego może nastąpić tylko w sytuacji uzasadnionej konkretnymi okolicznościami budzącymi wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd wskazał, że tryb powołania sędziego zgodnie z obowiązującymi przepisami nie może sam w sobie stanowić podstawy do wyłączenia. Ponadto, Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że kwestie ustrojowe dotyczące wadliwości powołania sędziego nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego. Sąd podkreślił, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a sądy nie są wyposażone w uprawnienia do kontroli ich kompetencji. W związku z tym, argumenty obrońców oparte na wadliwości procedury nominacyjnej zostały uznane za nieprzekonujące i nie stanowiące podstawy do wyłączenia sędziego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących procedury powołania sędziego oraz interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą powołania sędziów w Polsce.
Zagadnienia prawne (2)
Czy procedura powołania sędziego na urząd, ukształtowana na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, procedura powołania sędziego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może stanowić samoistnej podstawy do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, a kwestie ustrojowe dotyczące wadliwości powołania nie są przedmiotem postępowania o wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 41 § 1 k.p.k. wymaga istnienia uzasadnionej, obiektywnej wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikającej z konkretnych okoliczności. Tryb powołania sędziego zgodnie z obowiązującymi przepisami nie może budzić takich wątpliwości. Ponadto, odwołano się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który wykluczył możliwość badania kwestii ustrojowych w ramach wniosku o wyłączenie sędziego.
Czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta nie ma charakteru źródła prawa powszechnie obowiązującego i wiąże wyłącznie sąd, który wystąpił z pytaniem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała I KZP 2/22 nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie może być podstawą do wyłączenia sędziego w innej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator | organ_państwowy | oskarżyciel |
| Obrońcy L. W. i A. R. | inne | obrońca |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wymaga to uzasadnionej konkretnymi okolicznościami wątpliwości, która musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy dotyczące procedury powołania sędziego były podstawą wniosku o wyłączenie.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nienależyta obsada sądu jako bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § § 5
Test niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu.
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Uchwała Sądu Najwyższego ma charakter zasady prawnej i wiąże wyłącznie sąd, który wystąpił z pytaniem prawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tryb powołania sędziego zgodnie z obowiązującymi przepisami nie stanowi podstawy do wyłączenia. • Kwestie ustrojowe dotyczące wadliwości powołania sędziego nie są przedmiotem postępowania o wyłączenie sędziego. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i wiążące dla sądów. • Uchwała Sądu Najwyższego I KZP 2/22 nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego.
Odrzucone argumenty
Procedura powołania sędziego budzi wątpliwości co do jego bezstronności. • Sędzia powinien zostać wyłączony z uwagi na sposób powołania. • Uchwała Sądu Najwyższego BSA I-4110-1/20 powinna być podstawą do wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie • Nie oznacza to jednak, że przyczynę wyłączenia sędziego będzie stanowił każdy, niepoparty określonymi faktami, brak zaufania, czy też utrata wiary w bezstronność sędziego przez stronę, będący wynikiem jej wyłącznie subiektywnego odczucia. • Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi bowiem zawsze in concreto, a nie in abstracto. • kwestie ustrojowe odnoszące się do ewentualnej wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego • orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne • Sąd Najwyższy w postępowaniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k., ani w żadnym innym, nie został wyposażony w uprawnienia do kontroli kompetencji Trybunału Konstytucyjnego • Nienależyta obsada sądu, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., może być zatem sensownie łączona jedynie z wadliwością ukształtowania składu w sensie ilościowym, względnie z ukształtowaniem składu przez sędziów, którzy nie mieli ustrojowych kompetencji do rozpoznawania określonych kategorii spraw. • Tego rodzaju wywody mają charakter logicznej antynomii i w realiach ustrojowo procesowych prowadzą ad absurdum.
Skład orzekający
Marek Siwek
przewodniczący
Anna Dziergawka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach dotyczących procedury powołania sędziego oraz interpretacja art. 41 § 1 k.p.k. w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z procedurą powołania sędziów w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Czy sposób powołania sędziego może podważyć jego bezstronność? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.