V KK 480/25

W sprawie o sygnaturze V KK 480/25 obrońcy oskarżonych M.M. oraz P.G. złożyli wnioski o wyłączenie sędziego S.S. od udziału w rozpoznaniu sprawy. Podstawą wniosków były uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, wynikające z wadliwego trybu powołania go do orzekania w Sądzie Najwyższym. Wnioskodawcy odwołali się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że spełnione są przesłanki wyłączenia sędziego. Powołano się na uchwałę trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020), która stanowi, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym ustawą z 2017 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że wadliwy proces powołania tworzy stan niepewności i rodzi podejrzenia o polityczne motywacje, co wyklucza spełnienie obiektywnych warunków postrzegania takich osób jako bezstronnych i niezawisłych. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd Najwyższy podzielił wykładnię tego przepisu przyjętą w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r. (II KO 30/21), wskazując, że sama okoliczność udziału w procedurze nominacyjnej przed wadliwie ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa nie jest automatycznym powodem do wyłączenia, ale musi być uwzględniana w szerszym kontekście ochrony prawa do niezależnego i bezstronnego sądu. Podkreślono znaczenie wyroku ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, który stwierdził, że udział w procesie powoływania sędziów przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Sędzia S.S. został powołany w takim właśnie trybie, co czyni jego udział w sprawie obciążonym wadą traktowaną jako naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC i bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zaznaczył, że sędzią w rozumieniu konstytucyjnym jest wyłącznie osoba powołana przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Brak spełnienia jednego z tych warunków oznacza, że osoba taka nie ma statusu sędziego w rozumieniu Konstytucji RP i nie może sprawować wymiaru sprawiedliwości. W przypadku sędziego S.S. nominacja od Prezydenta RP nie nastąpiła na wniosek konstytucyjnej KRS, lecz organu ukształtowanego niezgodnie z Konstytucją. W związku z tym, sąd, w którego składzie uczestniczyłby sędzia S.S., nie spełniałby kryteriów niezależnego i bezstronnego sądu, co skutkowałoby wadą postępowania.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający