V KK 454/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uniewinnił skazanego za uchylanie się od służby wojskowej, uznając, że stawienie się w stanie nietrzeźwości nie jest równoznaczne z niezgłoszeniem się.
Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący R.M. za przestępstwo z art. 144 § 1 k.k. (uchylanie się od służby wojskowej). Skazany stawił się na ćwiczenia wojskowe w stanie nietrzeźwości, co sąd pierwszej instancji uznał za niezgłoszenie się. Sąd Najwyższy, opierając się na swojej wcześniejszej wykładni, stwierdził, że stawienie się w wyznaczonym miejscu i czasie, nawet w stanie nietrzeźwości, jest zgłoszeniem się do służby, a nie jej unikaniem. W związku z tym, czyn przypisany skazanemu nie wyczerpywał znamion przestępstwa, co skutkowało uniewinnieniem.
Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść skazanego R.M. doprowadziła do uchylenia przez Sąd Najwyższy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. Skazany został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 144 § 1 k.k. za niezgłoszenie się do odbycia krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych. Podstawą skazania było stawienie się przez R.M. w wyznaczonym miejscu i czasie, ale w stanie nietrzeźwości, co uniemożliwiło odbycie ćwiczeń. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 144 § 1 k.k., podkreślił, że kluczowym kryterium uchylania się od służby wojskowej jest fakt niezgłoszenia się w określonym miejscu i czasie. Sąd powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo (postanowienie I KZP 11/20), zgodnie z którym stawienie się w miejscu i czasie wskazanym w karcie powołania, nawet w stanie nietrzeźwości, stanowi zgłoszenie się do odbycia służby. W związku z tym, sąd pierwszej instancji dokonał błędnej, rozszerzającej interpretacji przepisu, uznając zachowanie skazanego za wyczerpujące znamiona przestępstwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że sprawa powinna zostać skierowana na rozprawę, a nie zakończona skazaniem w trybie art. 335 § 2 k.p.k., i uwolnić skazanego od odpowiedzialności karnej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił R.M. od popełnienia przypisanego mu czynu, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, stawienie się w miejscu i czasie wskazanym w karcie powołania, nawet w stanie nietrzeźwości, jest zgłoszeniem się do odbycia służby wojskowej, a nie jej unikaniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 144 § 1 k.k. zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wskazując, że kluczowe jest samo stawienie się w wyznaczonym miejscu i czasie. Stan nietrzeźwości uniemożliwia pełnienie służby, ale nie jest równoznaczny z brakiem zgłoszenia się.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i uniewinnienie
Strona wygrywająca
R. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (4)
Główne
k.k. art. 144 § § 1
Kodeks karny
Przepis ten dotyczy uchylania się od odbywania służby wojskowej poprzez niezgłoszenie się do jej odbycia w określonym miejscu i czasie. Stawienie się w wyznaczonym miejscu i czasie, nawet w stanie nietrzeźwości, jest zgłoszeniem się do służby.
Pomocnicze
k.p.k. art. 335 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy skazania bez rozprawy na wniosek strony, co w tej sprawie zostało uznane za niezasadne z uwagi na wątpliwości co do znamion czynu.
k.p.k. art. 343 § § 7
Kodeks postępowania karnego
Zarzut naruszenia tego przepisu dotyczył niezasadnego uznania braku wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu i uwzględnienia wniosku o skazanie bez rozprawy.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w przypadku jej oczywistej zasadności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stawienie się w miejscu i czasie wskazanym w karcie powołania, nawet w stanie nietrzeźwości, jest zgłoszeniem się do odbycia służby wojskowej, a nie jej unikaniem. Zachowanie skazanego nie wyczerpuje znamion przestępstwa z art. 144 § 1 k.k. Sąd pierwszej instancji dokonał rozszerzającej i nieuprawnionej interpretacji przepisu art. 144 § 1 k.k.
Godne uwagi sformułowania
jedynym kryterium dotyczącym uchylania się od odbywania służby wojskowej jest fakt niezgłoszenia się do jej odbycia w określonym miejscu i czasie. stawienie się w miejscu i czasie wskazanym w karcie powołania, ale w stanie psychofizycznym, który uniemożliwia pełnienie służby wojskowej (w stanie nietrzeźwości), jest zgłoszeniem się do odbywania tej służby. nieuprawniona rozszerzająca interpretacja tego przepisu
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący
Marek Pietruszyński
sprawozdawca
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 144 § 1 k.k. w kontekście stawienia się do służby wojskowej w stanie nietrzeźwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stawienia się do służby wojskowej w stanie nietrzeźwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów prawa, nawet w pozornie prostych przypadkach, i jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji.
“Czy stawienie się na ćwiczenia wojskowe w stanie nietrzeźwości to przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt V KK 454/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie R. M. skazanego za przestępstwo z art. 144 § 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 11 października 2021 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść skazanego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…), 1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia R.M. od popełnienia przypisanego mu czynu; 2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt II K (...), wydanym w trybie art. 335 § 2 k.p.k., R. M. został uznany za winnego, tego że będąc powołanym do odbycia krótkotrwałych ćwiczeń wojskowych w terminie od 13 września 2018 r. do 24 września 2018 r. do Jednostki Wojskowej (…) w B., nie stawił się w dniu 13 września 2019r. o godzinie 9.00 do odbycia tych ćwiczeń wojskowych, tj. czynu z art. 144 § 1 k.k. i za to skazany został na karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł. Z akt sprawy wynika, że podstawę czynu zarzuconego i przypisanego stanowił fakt stawienia się oskarżonego w wyznaczonym miejscu odbycia ćwiczeń wojskowych w stanie nietrzeźwości, co uniemożliwiało odbycie tych ćwiczeń. Wyrok uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Od tego wyroku kasację na korzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów procedury karnej art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k. polegające na niezasadnym uznaniu, że okoliczności popełnienia zarzucanego czynu nie budzą wątpliwości i uwzględnieniu wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego za występek z art. 144 § 1 k.k. bez przeprowadzenia rozprawy, pomimo, że popełniony przez niego czyn nie wyczerpywał określonych w tym przepisie ustawowych znamion przestępstwa. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i uniewinnienie R.M. od popełnienia przypisanego mu czynu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Analiza treści art. 144 § 1 k.k. wskazuje jednoznacznie, że jedynym kryterium dotyczącym uchylania się od odbywania służby wojskowej jest fakt niezgłoszenia się do jej odbycia w określonym miejscu i czasie. Podstawowe znaczenie tego pojęcia oznacza zaniechanie stawienia się ( wbrew obowiązkowi) w określonym miejscu i czasie. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 maja 2021 r., I KZP 11/20 stwierdzając, że stawienie się w miejscu i czasie wskazanym w karcie powołania, ale w stanie psychofizycznym, który uniemożliwia pełnienie służby wojskowej (w stanie nietrzeźwości), jest zgłoszeniem się do odbywania tej służby. Pogląd ten Sąd Najwyższy - orzekający w tej sprawie - w pełni podziela. Zatem uznanie przez Sąd pierwszej instancji zachowania oskarżonego polegającego na stawieniu się do służby wojskowej, ale w stanie nietrzeźwości za niezgłoszenie się do jej odbycia, a zatem za przestępstwo z art. 144 § 1 k.k., było sprzeczne z istotą wyrażonego w tym przepisie nakazu. Wobec tego należało uznać, że zarówno w akcie oskarżenia, jaki i wyroku dokonana została nieuprawniona rozszerzająca interpretacja tego przepisu, bezzasadnie uznająca wypełnienie przez zachowanie oskarżonego znamion czynu z art. 144 § 1 k.k. W tej sytuacji stan faktyczno – prawny sprawy nie pozwalał Sądowi Rejonowemu w S. na uwzględnienie wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy, a obligował do skierowania sprawy na rozprawę, w trakcie której Sąd powinien dokonać właściwej oceny prawnej zachowania oskarżonego i uwolnić go od odpowiedzialności karnej. Skoro tak się nie stało, a zostało przypisane oskarżonemu popełnienie czynu z art. 144 § 1 k.k., to teraz na poziomie kasacyjnym, należało orzeczeniem Sądu Najwyższego uchybienie to wyeliminować i uniewinnić oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu. Z tych względów orzeczono jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI