V KK 453/21

Sąd Najwyższy2021-10-06
SNKarneprawo karne skarboweWysokanajwyższy
kasacjaSąd Najwyższyprawo karne skarbowebezwzględne przyczyny odwoławczeograniczenie dopuszczalnościart. 439 k.p.k.art. 523 k.p.k.

Sąd Najwyższy pozostawił kasację obrońcy bez rozpoznania z powodu jej niedopuszczalności, wskazując na próbę obejścia przepisów ograniczających możliwość wnoszenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Obrońca skazanego B.W. wniósł kasację od wyroku utrzymującego w mocy karę grzywny za przestępstwo skarbowe, powołując się na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał jednak, że zarzut ten w rzeczywistości dotyczył naruszenia prawa materialnego, a nie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, co stanowiło próbę obejścia ograniczeń wnoszenia kasacji. W konsekwencji, kasacja została pozostawiona bez rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kwestię dopuszczalności kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego B.W. od wyroku Sądu Okręgowego w J., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J. skazujący skazanego na karę grzywny za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 k.k.s. Obrońca w kasacji podniósł zarzut rażącego uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., polegający na błędnym zakwalifikowaniu działalności skazanego jako dotyczącej instrumentów finansowych, a nie gier hazardowych. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że samo powołanie się na art. 439 § 1 k.p.k. nie czyni kasacji dopuszczalną, jeśli nie stanowi ono faktycznie bezwzględnej przyczyny odwoławczej. W ocenie Sądu Najwyższego, zarzut obrońcy w istocie kwestionował przestępny charakter zachowania skazanego, co stanowiło naruszenie prawa materialnego. Ponieważ skazany został ukarany grzywną, możliwość wniesienia kasacji była ograniczona do bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Sąd uznał, że obrońca podjął próbę obejścia tego ograniczenia, formułując zarzut w sposób pozorny. W związku z tym, kasacja została uznana za niedopuszczalną i pozostawioną bez rozpoznania, a skazanego obciążono kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, samo formalne powołanie się na bezwzględne uchybienie lub całkowicie bezpodstawne nazwanie sytuacji takim uchybieniem nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej ograniczeniom określonym w art. 523 § 2 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 439 § 1 k.p.k. odsyła do negatywnych przesłanek procesowych o charakterze formalnoprawnym. Zarzut kwestionujący przestępny charakter zachowania skazanego stanowi naruszenie prawa materialnego, a nie bezwzględną przyczynę odwoławczą. W przypadku skazania na karę grzywny, kasacja jest dopuszczalna tylko z powodu bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Sformułowanie zarzutu jako naruszenia art. 439 § 1 k.p.k. w takiej sytuacji jest próbą obejścia ograniczeń ustawowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie kasacji bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
B. W.osoba_fizycznaskazany
Naczelnik (…) Urzędu Celno - Skarbowego w W.organ_państwowystrona postępowania (odpowiedź na kasację)

Przepisy (13)

Główne

k.p.k. art. 531 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 530 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 429 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523 § 2

Kodeks postępowania karnego

Ograniczenie dopuszczalności kasacji na korzyść oskarżonego do bezwzględnych przyczyn odwoławczych w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia.

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 107 § 1

Kodeks karny skarbowy

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

Użyty w kasacji w celu obejścia ograniczeń dopuszczalności kasacji.

k.p.k. art. 17 § 11

Kodeks postępowania karnego

Użyty w kasacji w celu obejścia ograniczeń dopuszczalności kasacji.

k.p.k. art. 523 § 4

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie ograniczenia z § 2 w przypadku kasacji wywiedzionej z powodu bezwzględnych przyczyn odwoławczych.

k.p.k. art. 17 § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do umorzenia postępowania lub uniewinnienia w przypadku zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja obrońcy była niedopuszczalna, ponieważ zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w rzeczywistości dotyczył naruszenia prawa materialnego, a nie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, co stanowiło próbę obejścia ograniczeń wynikających z art. 523 § 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

skarżący podjął próbę obejścia ustawowego ograniczenia, formułując, tylko dla pozoru, tezę o zaistnieniu uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. nie mogąc skutecznie podnieść zarzutu naruszenia prawa materialnego, skarżący ujął go w taki sposób, by zachować pozory odwołania się do bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Skład orzekający

Rafał Malarski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie wykładni przepisów dotyczących dopuszczalności kasacji, zwłaszcza w kontekście próby obejścia ograniczeń poprzez powoływanie się na pozorne bezwzględne przyczyny odwoławcze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z dopuszczalnością kasacji w sprawach karnych skarbowych, gdzie kara jest grzywną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy proceduralne i chroni przed nadużywaniem środków zaskarżenia, co jest istotne dla praktyków prawa.

Sąd Najwyższy: Jak nie próbować obejść prawa w kasacji?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KK 453/21
POSTANOWIENIE
Dnia 6 października 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski
w sprawie
B. W.
skazanego z art. 107 § 1 k.k.s.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron,
w dniu 6 października 2021 r.,
kwestii dopuszczalności kasacji obrońcy
od wyroku Sądu Okręgowego w J.
z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt VI Ka (…),
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J.
z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt II K (…),
p o s t a n o w i ł:
I. na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. pozostawić kasację bez rozpoznania;
II. kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne obciążyć skazanego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w J., wyrokiem z 26 marca 2021 r., po rozpoznaniu apelacji obrońcy, utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J. z 8 listopada 2018 r., mocą którego B. W. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. na karę grzywny.
W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego obrońca podniósł rażące i mogące mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybienie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. mające polegać na błędnym ustaleniu, że działalność skazanego opisywały przepisy dotyczące instrumentów finansowych, a nie gier hazardowych, i zażądał uchylenia orzeczenia Sądu Okręgowego oraz uniewinnienia skazanego.
W odpowiedzi na kasację Naczelnik (…) Urzędu Celno - Skarbowego w W. wniósł o oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść oskarżonego można wnieść jedynie w razie skazania go za przestępstwa lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie obejmuje jednak kasacji wywiedzionej z powodu bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Samo wszakże podanie w kasacji, że miało miejsce uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k., nie stanowi wystarczającej przesłanki do merytorycznego jej rozpoznania. Od dawna w judykaturze przyjmuje się, że jedynie formalne powołanie się na bezwzględne uchybienie bądź całkowicie bezpodstawne nazwanie takim uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia prawa wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k., nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej ograniczeniom określanym w art. 523 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia SN z: 30 sierpnia 2006 r., III KZ 47/06; 11 grudnia 2014 r., IV KK 215/14, OSNKW 2015, z. 5, poz. 43).
Kasacja obrońcy skazanego B.W. daleka była od standardów wyznaczonych przez przepisy statuujące wnoszenie nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Nie ma wątpliwości, że skarżący podjął próbę obejścia ustawowego ograniczenia, formułując, tylko dla pozoru, tezę o zaistnieniu uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Z jednej strony bowiem jako podstawę kasacji wskazał art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., a więc przepis o charakterze formalnoprawnym, a z drugiej z kasacji jasno wynikało, że intencją obrońcy było zakwestionowanie ustalenia przestępczego zachowania skazanego, co oznaczało, że faktycznie podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego. Odniesienie się do tak zredagowanej kasacji wypadało poprzedzić stwierdzeniem, że powyższe zagadnienie prawne było przedmiotem wszechstronnych i wyczerpujących rozważań w wielu judykatach Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN z: 12 marca 2020 r., V KK 19/20; 20 maja 2020 r., III KK 136/21; 7 maja 2020 r., III KK 94/20; 23 czerwca 2021 r., IV KK 222/21). Podzielając w całej rozciągłości prezentowane we wskazanych orzeczeniach poglądy, należało jedynie przypomnieć, że art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. odsyła do katalogu negatywnych przesłanek procesowych określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8 – 11 k.p.k. Wszystkie one mają charakter formalnoprawny i nie wiążą się z naruszeniem prawa materialnego. W sytuacji, gdy zarzut podniesiony w kasacji odnosi się do wykazania wadliwego zdekodowania normy sankcjonowanej, regulującej sposób działania oskarżonego, i okazałby się on zasadny, to postępowanie należałoby umorzyć lub uniewinnić oskarżonego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. – w zależności od stadium, w jakim doszłoby do wydania końcowego rozstrzygnięcia.
Podsumowując: sformułowany przez skarżącego zarzut nie odnosił się do żadnej okoliczności, o której mowa w art. 439 k.p.k. Obrońca kwestionował przestępny charakter zachowania skazanego, podnosząc faktycznie zarzut naruszenia prawa materialnego, który żadną miarą nie mógł uchodzić za bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci „innej okoliczności wyłączającej ściganie”. Wobec tego stwierdzić trzeba, że sformułowanie zarzutu kasacyjnego w oczywisty sposób zmierzało do obejścia ograniczenia sprecyzowanego w art. 523 § 2 k.p.k. (skazany został ukarany karą grzywny, co wykluczyło możliwość wniesienia kasacji na podstawie innych naruszeń niż wymienione w art. 439 k.p.k.), albowiem nie mogąc skutecznie podnieść zarzutu naruszenia prawa materialnego, skarżący ujął go w taki sposób, by zachować pozory odwołania się do bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
Mając powyższe na uwadze, a jednocześnie zachowując w polu uwagi, że Sąd Najwyższy nie jest związany wskazaną przez skarżącego oceną prawną zarzutu, ale jego treścią, Sądowi Najwyższemu nie pozostawało nic innego, jak tylko ocenić kasację obrońcy jako niedopuszczalną i pozostawić ją bez rozpoznania.
Wobec powyższego postanowiono jak w części dyspozytywnej, obciążając jednocześnie skazanego - art. 637a k.p.k. w zw. z art. 637 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 i 3 k.p.k. - kosztami postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI