V KK 452/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację obrońcy skazanego P. W. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego, uznając oskarżonego za winnego czynów z art. 197 § 3 pkt 3 k.k., art. 200 § 1 k.k. i art. 201 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k., podwyższając karę do 10 lat pozbawienia wolności. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa materialnego, w tym błędną interpretację art. 197 § 3 pkt 3 k.k. i art. 201 k.k. w kontekście stwierdzenia nieważności uznania dziecka z mocą wsteczną, co pozbawiło oskarżonego statusu prawnego wstępnego. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za zasadne, podkreślając konieczność ścisłej wykładni przepisów prawa karnego i zakaz wykładni rozszerzającej. Stwierdził, że obalenie ojcostwa prawnego z mocą wsteczną może wpływać na znamiona czynów zabronionych, takich jak kazirodztwo czy zgwałcenie kazirodcze. W związku z tym uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie przedstawionego stanowiska prawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów prawa karnego dotyczących ojcostwa prawnego i jego wpływu na odpowiedzialność karną za czyny seksualne, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia nieważności uznania dziecka z mocą wsteczną.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieważnością uznania dziecka i może wymagać uwzględnienia innych okoliczności faktycznych w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy stwierdzenie nieważności uznania dziecka z mocą wsteczną wpływa na odpowiedzialność karną za kazirodztwo i zgwałcenie kazirodcze, jeśli sprawca nie był biologicznym ojcem, a jedynie ojcem prawnym w czasie popełnienia czynów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie nieważności uznania dziecka z mocą wsteczną może wpływać na znamiona czynów zabronionych, takich jak kazirodztwo i zgwałcenie kazirodcze, ze względu na konieczność ścisłej wykładni przepisów prawa karnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że obalenie ojcostwa prawnego z mocą wsteczną wymaga ponownej oceny kwalifikacji prawnej czynu i stopnia społecznej szkodliwości, z uwzględnieniem zakazu wykładni rozszerzającej przepisy karne. Choć faktyczne sprawowanie funkcji ojca może podwyższać społeczną szkodliwość, brak pokrewieństwa biologicznego i nieważność uznania mogą dekomponować ustawowe znamiona czynów.
Czy sąd karny jest związany orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzającym nieważność uznania dziecka z mocą wsteczną w kontekście odpowiedzialności karnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd karny jest związany orzeczeniem sądu cywilnego stwierdzającym nieważność uznania dziecka z mocą wsteczną, co może prowadzić do zmiany kwalifikacji prawnej czynu lub nawet wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa cywilnego i karnego, wskazując, że orzeczenie stwierdzające nieważność uznania dziecka działa wstecz (ex tunc) i usuwa istniejący stosunek prawny rodzicielstwa. Choć istnieją wyjątki dotyczące skutków świadczeń alimentacyjnych, w sferze odpowiedzialności karnej wpływ tego orzeczenia na ocenę społecznej szkodliwości czynu jest dostrzegany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. W. | osoba_fizyczna | skazany |
| N. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| G. M. | osoba_fizyczna | matka pokrzywdzonej |
| Robert Tarsalewski | osoba_fizyczna | prokurator Prokuratury Krajowej |
| K. S. Kancelaria Adwokacka w P. | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (17)
Główne
k.k. art. 197 § 3 pkt 3
Kodeks karny
Zgwałcenie kazirodcze. Sąd Najwyższy rozważał, czy pojęcie 'wstępny' w tym przepisie obejmuje sytuację, gdy ojcostwo prawne zostało stwierdzone nieważnie z mocą wsteczną, a sprawca nie jest ojcem biologicznym.
k.k. art. 200 § 1
Kodeks karny
Inne czynności seksualne z małoletnim. Sąd Najwyższy rozważał wpływ stwierdzenia nieważności uznania dziecka na kwalifikację tego czynu.
k.k. art. 201
Kodeks karny
Kazirodztwo. Sąd Najwyższy rozważał, czy pojęcie 'zstępny' w tym przepisie obejmuje sytuację, gdy ojcostwo prawne zostało stwierdzone nieważnie z mocą wsteczną.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.k. art. 537 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Wniosek o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.k. art. 63 § 1
Kodeks karny
Zaliczenie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności.
k.k. art. 41a § 2 i 4
Kodeks karny
Zakaz zbliżania się.
k.k. art. 43 § 1
Kodeks karny
Środki karne.
k.k. art. 62
Kodeks karny
Terapeutyczny system wykonania kary pozbawienia wolności.
k.k. art. 1 § 2
Kodeks karny
Społeczna szkodliwość czynu.
k.p.k. art. 540 § 1 pkt 1 lit. a
Kodeks postępowania karnego
Wznowienie postępowania.
Konstytucja RP art. 42 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nullum crimen sine lege certa.
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Uznanie dziecka, stwierdzenie nieważności uznania dziecka.
Dz. U. Nr 220, poz. 1431
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw
Zmiana przepisów dotyczących uznania dziecka.
k.k. art. 199 § 2 i 3
Kodeks karny
Ochrona małoletnich przed czynami godzącymi w ich wolność seksualną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 197 § 3 pkt 3 k.k. i art. 201 k.k. w zakresie stosowania przepisów po stwierdzeniu nieważności uznania dziecka z mocą wsteczną. • Naruszenie art. 433 § 1 k.p.k. poprzez wykroczenie przez sąd II instancji poza granice podniesionych zarzutów.
Odrzucone argumenty
Argumenty prokuratora o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Godne uwagi sformułowania
należało zdekodować zakres podmiotów, które mogą ponosić odpowiedzialność karną za kazirodztwo, jak również tych, których działania mogą powodować surowszą odpowiedzialność za zgwałcenie na podstawie art. 197 § 3 pkt 3 k.k. • obowiązek ścisłego rozumienia przepisów prawa karnego znajduje swe umocowanie w zasadzie określoności znamion czynu zabronionego, wyrażonej w art. 42 ust. 1 Konstytucji (nullum crimen sine lege certa). • należało rozważyć, czy w tej sprawie zniesienie stanu pokrewieństwa prawnego na skutek stwierdzenia nieważności uznania dziecka, które to orzeczenie oddziałuje ex tunc, spowodowało dekompozycję ustawowych znamion kazirodztwa, ale również zgwałcenia kwalifikowanego z art. 197 § 3 pkt 3 k.k.
Skład orzekający
Andrzej Siuchniński
przewodniczący
Przemysław Kalinowski
członek
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa karnego dotyczących ojcostwa prawnego i jego wpływu na odpowiedzialność karną za czyny seksualne, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia nieważności uznania dziecka z mocą wsteczną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieważnością uznania dziecka i może wymagać uwzględnienia innych okoliczności faktycznych w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza złożone zagadnienia prawne dotyczące relacji rodzinnych, odpowiedzialności karnej i skutków orzeczeń sądów cywilnych, co czyni ją interesującą dla prawników i osób zainteresowanych prawem.
“Czy nieważne uznanie dziecka może uwolnić od kary za kazirodztwo? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.