V KK 438/11

WYROK  Z  DNIA 3  LUTEGO  2012  R. 
V  KK  438/11 
 
Prowadzenie postępowania bez udziału oskarżonego (art. 377 § 3 
k.p.k.), w razie jego niestawiennictwa, jest możliwe tylko wtedy, gdy 
oskarżony został osobiście zawiadomiony o terminie rozprawy (art. 132 § 1 
k.p.k.), co wyklucza możliwość doręczenia w trybie określonym w art. 139 § 
1 k.p.k. 
 
Przewodniczący: sędzia SN D. Rysińska. 
Sędziowie SN: J. Dołhy, R. Malarski (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy w sprawie Adriana S., skazanego z art. 288 § 1 k.k. i 
in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 
k.p.k., w dniu 3 lutego 2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora 
Generalnego na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w K. z 
dnia 25 lutego 2005 r., 
 
uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej Adriana S. i przekazał sprawę 
w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania. 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Sąd Rejonowy w K., wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r., skazał 
Adriana S. za popełnienie w dniu 18 marca 2004 r., wspólnie i w 
porozumieniu z kilkunastoma osobami, dwóch przestępstw – zniszczenia 
mienia (art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) i groźby karalnej (art. 190 § 1 
k.k.), wymierzył mu dwie kary jednostkowe, a na zasadzie pełnej absorpcji 

2 
 
karę łączną 2 lat pozbawienia wolnośći, której wykonanie warunkowo 
zawiesił na okres 4 lat próby, oddając go w tym czasie pod dozór kuratora 
sądowego, oraz zasądził solidarnie od oskarżonego i pozostałych 
współsprawców na rzecz pokrzywdzonych odpowiednie odszkodowania. 
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 5 marca 2005 r. bez wszczynania 
postępowania apelacyjnego. Postanowieniem z 6 listopada 2008 r. sąd 
właściwy zarządził wykonanie orzeczonej wobec Adriana S. kary 
pozbawienia wolności. Postępowanie wykonawcze zostało w dniu 1 lutego 
2011 r. zawieszone z uwagi na ukrywanie się skazanego. 
Kasację od wskazanego wyroku na korzyść skazanego złożył w trybie 
art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny. Zarzucając rażące i mające istotny 
wpływ na treść wyroku naruszenie art. 6 k.p.k., art. 139 § 1 k.p.k., art. 374 § 
1 k.p.k. i art. 377 § 3 k.p.k., polegające na błędnym uznaniu, że dwukrotnie 
awizowane i nie podjęte przez Adriana S. wezwania do stawiennictwa na 
rozprawę w dniu 25 lutego 2005 r., wysłane na podany przez niego adres 
zamieszkania, zostały mu prawidłowo doręczone, co doprowadziło do 
rozpoznania, z naruszeniem prawa do obrony, prowadzonej w trybie 
zwyczajnym sprawy bez udziału oskarżonego, którego obecność była 
obowiązkowa, i co stanowi bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 
§ 1 pkt 11 k.p.k. – wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części 
dotyczącej Adriana S. i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi 
Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja z racji swej oczywistej zasadności zasługiwała w całości na 
uwzględnienie na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.). 
Bezsporne było, że Adrian S. nie odebrał pierwszego wezwania na 
rozprawę główną wyznaczoną na dzień 25 lutego 2005 r., że czynność 
wezwania – stosownie do art. 132 § 2 k.p.k. – powtórzono i że pismo to 
również nie zostało przez adresata odebrane. Mimo że wezwania wysłano 

3 
 
na adres wskazany przez samego oskarżonego, ostatnie pismo wróciło z 
adnotacją „adresat nieznany”. Sąd właściwy rozpoznający sprawę w trybie 
zwyczajnym, powołując się na treść art. 139 § 1 k.p.k., uznał wezwanie na 
rozprawę 
za 
doręczone, 
a 
niestawiennictwo 
oskarżonego 
za 
nieusprawiedliwione i – na podstawie art. 377 § 3 k.p.k. – postanowił 
prowadzić rozprawę pod jego nieobecność. 
Ugruntowane jest w judykaturze zapatrywanie, że zastosowanie art. 
377 § 3 k.p.k., jako normy zezwalającej na prowadzenie rozprawy w trybie 
zwykłym bez udziału oskarżonego, jest możliwe tylko przy spełnieniu 
warunków zawartych w tym przepisie. Jednym z tych warunków jest to, aby 
oskarżony był zawiadomiony o rozprawie „osobiście”. Przywołany zwrot 
wyklucza inne formy zawiadomienia o terminie, w szczególności możliwość 
przyjęcia swego rodzaju fikcji doręczenia, o której mowa w art. 139 § 1 
k.p.k. (zob. wyrok SN z dnia 5 listopada 2010 r., II KK 286/10, LEX nr 
638477). 
Skoro in concreto sąd procedował w trybie zwyczajnym, to obecność 
oskarżonego na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r., na której zresztą 
zapadł wyrok, była obligatoryjna (art. 374 § 1 k.p.k.). Oskarżony nie był 
zawiadomiony o rozprawie osobiście i tym samym, respektując omówione 
wyżej regulacje prawne, nie wolno było pod jego nieobecność prowadzić 
rozprawy. Prowadzenie w trybie zwyczajnym rozprawy bez udziału 
oskarżonego, gdy nie wystąpiła żadna z wyjątkowych okoliczności to 
umożliwiających, nakazywało uznać, że w sprawie zaistniało bezwzględne 
uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. 
Dlatego należało wydać orzeczenie o charakterze kasatoryjnym (art. 
537 § 2 k.p.k.).