V KK 430/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku obrońcy oskarżonych E. P., A. P. i J. G. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu kasacji wniesionych na ich niekorzyść przez pełnomocników oskarżycieli posiłkowych oraz Prokuratora Rejonowego w Płocku. Wniosek opierał się na argumentacji, że sędziowie Sądu Najwyższego X.X. i Y.Y., wyznaczeni do składu orzekającego, zostali powołani na urząd w trybie budzącym wątpliwości co do ich niezawisłości i bezstronności. Obrońca powołał się na uchwały Sądu Najwyższego (m.in. BSA-I-4110-1/20, I KZP 2/22) oraz wyrok ETPCz w sprawie Grzęda przeciwko Polsce, które kwestionują status sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, uznał go za zasadny. Podkreślono, że uchwała połączonych Izb z dnia 23 stycznia 2020 r. nadal obowiązuje i stanowi zasadę prawną wiążącą składy orzekające SN. Sąd wskazał, że wadliwa procedura powołania sędziów, niezgodna z art. 6 ust. 1 EKPC, skutkuje tym, że sąd nie jest „sądem ustanowionym ustawą”. Dodatkowo, w odniesieniu do sędziego Y.Y., podniesiono wątpliwości co do konstytucyjności Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, do której został pierwotnie powołany. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziów X.X. i Y.Y. od udziału w sprawie, aby zapobiec skutkom orzekania przez sąd nienależycie obsadzony, w tym potencjalnym skargom do ETPCz i konieczności wznowienia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego z powodu wadliwej procedury powołania, naruszenia prawa do sądu i niezależności sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sędziowie Sądu Najwyższego powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. spełniają wymogi niezawisłości i bezstronności, a tym samym czy sąd z ich udziałem jest sądem ustanowionym ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sędziowie powołani w takim trybie nie spełniają wymogów niezawisłości i bezstronności, a sąd z ich udziałem nie jest sądem ustanowionym ustawą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na własne uchwały oraz orzecznictwo ETPCz, które wskazują, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie ustawy z 2017 r. nie jest organem konstytucyjnym, a wadliwa procedura powołania sędziów narusza prawo do sądu.
Czy udział sędziego, który był powołany do innej izby SN (np. Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych), w postępowaniu w innej izbie (np. Izbie Karnej) jest dopuszczalny, jeśli procedura powołania do tej pierwszej izby budzi wątpliwości konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pierwotne powołanie budzi wątpliwości, udział w innej izbie może być nieprawidłowy.
Uzasadnienie
Sąd wskazuje, że jeśli Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest sądem przewidzianym przez ustawę, to orzekanie przez sędziego powołanego do tej izby w innej izbie SN może naruszać wymogi konstytucyjne.
Czy udział sędziego w konferencji dotyczącej kwestii prawnych związanych z przedmiotem postępowania może wpływać na jego bezstronność?
Odpowiedź sądu
Tak, może to budzić obiektywne wątpliwości co do bezstronności.
Uzasadnienie
Udział sędziego w konferencji, gdzie prezentowano stanowisko rządu na kwestie związane z prawami osób LGBT, w tym z zdarzeniami będącymi podstawą ustaleń faktycznych w sprawie, może prowadzić do obiektywnego odbioru braku bezstronności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. G. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. G. | osoba_fizyczna | pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego |
| T. Ł. | osoba_fizyczna | pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego |
| Prokurator Rejonowy w Płocku | organ_państwowy | oskarżyciel |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wyłączenia sędziego.
k.p.k. art. 42 § § 1 i 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wyłączenia sędziego.
Pomocnicze
u.SN art. 87 § ust. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Zasada prawna wiąże składy orzekające SN.
u.SN art. 88 § ust. 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Tryb odstąpienia od zasady prawnej.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna przyczyna odwoławcza - nienależyta obsada sądu.
k.p.k. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Sprzeczność składu sądu z przepisami prawa.
Konstytucja RP art. 187 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje skład i sposób wyłaniania Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja RP art. 175 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz tworzenia sądów wyjątkowych w czasie pokoju.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
k.p.k. art. 540 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wznowienia postępowania.
k.p.k. art. 542 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wznowienia postępowania z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie zostali powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., co zgodnie z uchwałami SN i orzecznictwem ETPCz, czyni ich powołanie wadliwym. • Wadliwa procedura powołania sędziów narusza prawo do sądu ustanowionego ustawą. • Udział sędziego Y.Y. w postępowaniu w Izbie Karnej może być nieprawidłowy, jeśli jego pierwotne powołanie do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych budzi wątpliwości konstytucyjne. • Udział sędziego X.X. w konferencji dotyczącej kwestii prawnych związanych z przedmiotem postępowania może budzić obiektywne wątpliwości co do jego bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP • na mocy ustawy nowelizującej z 2017 r. [...] władza ustawodawcza i wykonawcza uzyskały decydujący wpływ na skład KRS. • Sąd Najwyższy, w którego składzie biorą udział sędziowie Sądu Najwyższego powołani na ten urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa określonej ustawą o KRS z 2017 r., rozpoznając konkretne sprawy, nie stanowi „sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
sędzia
X.X.
sędzia
Y.Y.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziów Sądu Najwyższego z powodu wadliwej procedury powołania, naruszenia prawa do sądu i niezależności sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, z odwołaniami do orzecznictwa ETPCz i TSUE, co czyni ją niezwykle istotną dla prawników i obywateli.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziów! Kluczowa decyzja w sprawie praworządności w Polsce.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.